| YouTube Channel

उष्ट्रः (uSTraH)

 
Apte
English
उष्ट्रः [uṣṭrḥ], [उष्-ट्रन्-किच्च
Uṇ.*
 4.161.]
Camel
अथोष्ट्रवामी- शतवाहितार्थम्
R.*
 5.32
Ms.*
 3.162, 4.12, 11.22.
A buffalo.
A bull with a hump.
A cart or carriage.
ष्ट्री A she-camel.
An earthen vessel in the shape of a camel.
Bignonia Spathacea (Mar. मेडशिंगी). [cf. Pers. ushtar
Zend ustra. ]
Comp.
 -अक्षः A camel-eyed (horse) उष्ट्राक्षाः प्रियदर्शनाश्च सुभगाः श्वासैः सुगन्धैश्च ये
Bhoja's Śālilhotra. -कर्णिका (pl. )
N.
 of a country or its inhabitants, in the south. -काण्डी A thistle dear to camels, Echinops echinatus (Mar. उंटकटारी). -क्रोशिन्
a.
 making a noise like a camel.-गोयुगम् a couple of camels
यथा गोस्तद्वदुष्ट्रस्य युगं उष्ट्रगो- युगम् Mbh. on
P.
V.*
 2.29. -ग्रीवः, -शिरोधरः piles.-निषदनम् A particular posture among Yogins. -पादिका Jasminum Zambac (Mar. मोगरा). -प्रमाणः A kind of fabulous eight-footed animal शरभ. -यानम् camellitter.
Apte 1890
English
उष्ट्रः [उष्-ट्रन्-किच्च Uṇ. 4. 161] 1 A camel
अथोष्ट्रवामीशतवाहितार्थं R. 5. 32
Ms. 3. 162, 4. 120, 11. 202.
2 A buffalo.
3 A bull with a hump.
4 A cart or carriage.
ष्ट्री 1 A she-camel.
2 An earthen vessel in the shape of a camel. [cf. Pers. ushtar
Zend ustra.]
Comp.
कर्णिका (pl.) N. of a country or its inhabitants, in the south.
कांडी a flower of a red colour.
क्रोशिन् a. making a noise like a camel.
गोयुगं a couple of camels
ग्रीवः,
शिरोधरः piles.
यानं camel-litter.
Hindi
Hindi
(मीटर) ऊंट
Apte Hindi
Hindi
उष्ट्रः
पुं*
 - "उष्+ष्ट्रन्, कित्"
ऊँट
उष्ट्रः
पुं*
 - "उष्+ष्ट्रन्, कित्"
भैंसा
उष्ट्रः
पुं*
 - "उष्+ष्ट्रन्, कित्"
ककुद्मान् साँड
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) ओषति । उष(दाहे)+ष्ट्रन् । उ०४.१६१। १.करभः मरुभूमिप्राणिविशेषः। ‘अन्यः पुनर्म्प्लवतास्तभारमन्योन्यतः पथि बताबिभितामिभोष्ट्रौ’ माघः५.५। (स्त्री) उष्ट्री । २.करभा । ३.मृद्पात्रम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उष्ट्रः, करभः, दासेरकः, दीर्घग्रीवः, धूसरः, लम्बोष्ठः, रवणः, महाजङ्घः, जवी, जाङ्घिकः, क्रमेलकः, मयः, महाङ्गः, दीर्घगतिः, दीर्घः, शृङ्खलकः, महान्, महाग्रीवः, महानादः, महाध्वगः, महापृष्ठः, बलिष्ठः, दीर्घजङ्घः, ग्रीवी, धूम्रकः, शरभः, क्रमेलः, कण्टकाशनः, भोलिः, बहुकरः, अध्वगः, मरुद्विपः, वक्रग्रीवः, वासन्तः, कुलनाशः, कुशनामा, मरुप्रियः, द्विककुत्, दुर्गलङ्घनः, भूतघ्नः, दासेरः, केलिकीर्णः
noun
पशुविशेषः- यः प्रायः मरुस्थले दृश्यते।
"तेन उष्ट्रं दत्वा उष्ट्री क्रीता।"
Synonyms:
 उष्ट्रः, शरभः, दीर्घग्रीवः, द्विककुद्, क्रमेलः, क्रमेलकः, महाङागः, मयः, बणिग्वहः
noun
पशुविशेषः सः पशुः यः मरुस्थले वाहनरुपेण उपयुज्यन्ते।
"उष्ट्रः मरुस्थलस्य नौका।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उष्ट्रः
Root: उष्ट्र
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ cart
⇒ camel
⇒ wagon
⇒ buffalo
Shloka(s):
2|9|75|1 ► उष्ट्रे क्रमेलकमयमहाङ्गाः करभः शिशुः। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|75|1 ⇢ उष्ट्रः (उष्ट्र) (पुं)
➠ 2|9|75|1 ⇢ क्रमेलकः (क्रमेलक) (पुं)
➠ 2|9|75|1 ⇢ मयः (मय) (पुं)
➠ 2|9|75|1 ⇢ महाङगः (महाङ्ग) (पुं) ⇒ camel, kind of rat, having a great body or limbs, marsh barbel [Hygrophila auriculata - Bot.], Ceylon Leadwort plant [Plumbago zeylanica - Bot.]
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ उष्ट्रसमूहः
परा_अपरासंबन्धः ➡ उष्ट्रशिशुः
जातिः ➡ स्तनपायी
जन्य_जनकसंबन्धः ➡ उष्ट्रशिशुः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ उष्ट्रिका
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उष्ट्रः,
पुं,
 (उष + “उषिखनिभ्यां कित्” । ४ । १६१ ।इत्युणादिसूत्रेण ष्ट्रन् किच्च ।) वाह्यरथः । इतिधरणी ॥
पशुविशेषः । उट् इति भाषा । तत्प-र्य्यायः । क्रमेलकः २ मयः ३ महाङ्गः ४ । इत्य-मरः ॥
दीर्घगतिः ५ बली ६ करभः ७ दासेरकः८ धूसरः ९ लम्बोष्ठः १० रवणः ११ महाजङ्घः १२जवी १३ जाङ्घिकः १४ दीर्घः १५ शृङ्खलकः १६महान् १७ महाग्रीवः १८ महानादः १९ महा-ध्वगः २० महापृष्ठः २१ बलिष्ठः २२ । इति राज-निर्घण्टः ॥
दीर्घजङ्घः २३ ग्रीवी २४ धूम्रकः २५शरभः २६ । इति जटाधरः ॥
क्रमेलः २७ कण्ट-काशनः २८ भोलिः २९ बहुकरः ३० अध्वगः ३१मरुद्विपः ३२ वक्रग्रीवः ३३ । इति शब्दरत्नावली ॥
वासन्तः ३४ कुलनाशः ३५ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
कुशनामा ३६ मरुप्रियः ३७ द्विककुत् ३८ दुर्ग-लङ्घनः ३९ भूतघ्नः ४० दासेरः ४१ दीर्घग्रीवः ४२केलिकीर्णः ४३ । इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा मनुः४ । १२० ।“नाधीयिताश्वमारूढो न रथं न च हस्तिनम् ।न नावं न खरं नोष्ट्रं नेरिणस्थो न यानगः” ॥
“उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं तु कामतः” ।इति च मनुः । ११ । २९ ॥
)