| YouTube Channel

उष् (uS)

 
Capeller Eng
English
1 उष् ओ॑षति & उष्णा॑ति burn, consume, destroy, punish.
—उद् expel by heat. नि burn down. प्रति & सम् burn.
2 उ॑ष्
f.
dawn, morning.
Yates
English
उष् (उ) ओषति 1.
a. To burn
to
hurt.
Spoken Sanskrit
English
उष् - uS -
f.
- dawn
उष् - uS -
f.
- early morning
ओषेत् { उष् } - oSet { uS } - verb - may burn
ओषेत् { उष् } - oSet { uS } - verb - may punish or chastise
उष्ट { उष् } - uSTa { uS } -
adj.
- burnt
उष्ट { उष् } - uSTa { uS } -
adj.
- punished or chastised
ओषति { उष् } - oSati { uS } - verb - burn
ओषति { उष् } - oSati { uS } - verb - punish
ओषति { उष् } - oSati { uS } - verb - chastise
ओषतु { उष् } - oSatu { uS } - Imperfect - let something be burned or punished
उष्ट्वा { उष् } - uSTvA { uS } - absolut. - after punishing or chastising
उष्ट्वा { उष् } - uSTvA { uS } - absolut. - after burning
ओषितुम् { उष् } - oSitum { uS } - infinit. - to punish
ओषितुम् { उष् } - oSitum { uS } - infinit. - to burn
ओष्यते { उष् } - oSyate { uS } - verb - be burned
ओष्यते { उष् } - oSyate { uS } - verb - be punished or chastised
उष्णाति { उष् } - uSNAti { uS } - verb 1 - punish
उष्णाति { उष् } - uSNAti { uS } - verb 1 - chastise
उष्णाति { उष् } - uSNAti { uS } - verb 9 - burn [ active ]
उष्णातु { उष् } - uSNAtu { uS } - Imperfect - let something or someone be burned
उष्णातु { उष् } - uSNAtu { uS } - Imperfect - let someone be chastised or punished
उष्यते { उष् } - uSyate { uS } - verb - be punished [ passive ]
उष्यते { उष् } - uSyate { uS } - verb - be burned [ passive ]
उष्यते { उष् } - uSyate { uS } - verb - be chastised [ passive ]
औष्णीय { उष् } - auSNIya { uS } - verb - to be burned
औष्णीय { उष् } - auSNIya { uS } - verb - to be punished or chastized
ओषनीय { उष् } - oSanIya { uS } - verb - may be burned
उष्यताम् { उष् } - uSyatAm { uS } - Imperfect - let something or someone be burned [ passive ]
उष्यताम् { उष् } - uSyatAm { uS } - Imperfect - let something or someone be punished or chastised [ passive ]
ओषिष्यति { उष् } - oSiSyati { uS } - Future - will burn
ओषिष्यति { उष् } - oSiSyati { uS } - Future - will punish
ओषिष्यति { उष् } - oSiSyati { uS } - verb - will burn
ओषितव्य { उष् } - oSitavya { uS } - verb - may be burned or punished
Apte
English
उष् [uṣ], 1
P.
(ओषति, उवोष, ओषाञ्चकार, ओषित-उषित-उष्ट)
To burn, consume
ओषाञ्चकार कामाग्निर्दशवक्त्रमहर्निशम्
Bk.*
6.1, 14.62
Ms.*
4.189.
To punish, chastise
दण्डेनैव तमप्योषेत्
Ms.*
9.273.
To kill, injure.
Apte 1890
English
उष् {c1c} P. (ओषति, उवोष, ओषांचकार, ओषित-उषित-उष्ट) 1 To burn, consume
ओषांचकार कामाग्निर्दशवक्त्रमहर्निशं Bk. 6. 1, 14. 62
Ms. 4. 189.
2 To punish, chastise
दंडेनैव तमप्योषेत् Ms. 9. 273.
3 To kill, injure.
Monier Williams Cologne
English
1. उष्
cl.
1.
P.
(connected with 3. वस्, q.v.) ओषति, ओषां-चकार, and उवोष (Pāṇ. iii, 1, 38
3.
pl.
ऊषुः,
Kāś.
on
Pāṇ.
vi, 4, 78), ओषिता, ओषिष्यति, औषीत्,
Dhātup.
xvii, 45 :
cl.
9.
P.
(p. उष्ण॑त्,
RV.
ii, 4, 7)
to burn, burn down (active),
RV.
AV.
ŚBr.
Mn.
iv, 189
Śiś.
to punish, chastise,
Mn.
ix, 273 :
Pass.
उष्यते, ओषां-चक्रे, to burn (neuter),
Suśr.
Car.
Bhaṭṭ.
2. उ॑ष्
f.
(only अ॑स्
gen.
sg.) early morning, dawn,
RV.
AV.
xvi, 6, 6
pl.
(उष॑स् तिस्रः॑ morning, midday, and evening,
RV.
viii, 41, 3.)
उष् a See under 1. उष्
Monier Williams 1872
English
उष् 1. उष्, cl. 1. P. ओषति, औषत्, उवोष
or ओषाञ्-चकार, ओषिष्यति, औषीत्, ओषि-
तुम्, to burn
to punish
to consume
to kill, injure:
Caus. ओषयति, -यितुम्: Desid. ओषिषिषति
[cf.
Lat. uro, ustus
Gr. αὔω, αὖος Hib. usga, ‘incense.’]
उष् 2. उष् (connected with rt. 3. वस्, to
shine
used as a noun but only in the form उषस्),
Ved. light, morning, dawn
उषस् तिस्रः, morning,
midday, and evening. (The words उषस् and उषा
below are connected by native authorities with 1. उष्।)
Macdonell
English
उष् 1. UṢ, Ⅰ. P. uṣ-ṇā, burn 🞄(tr.)
chastise
destroy. upa, prati, scorch, 🞄burn up.
उष् 2. úṣ,
f.
(only g. sg. & ac.
pl.
) dawn.
Benfey
English
उष् उष्, i. 1, Par.
1. To burn
to burn up, Man. 4, 189.
2. To chas-
tise, Man. 9, 273. -- Cf. αὕω, εὕω, εὔσανα, εὕστρα
Lat. uro prurire
O.H.G. usil-
var, yellow, probably Lat. aurum. --
Cf. 2. वस्।
Apte Hindi
Hindi
उष्
"भ्वा* पर*, , " - -
"जलाना, उपभोग करना, खपाना"
उष्
"भ्वा* पर*, , " - -
"दण्ड देना, पीटना"
उष्
"भ्वा* पर*, , " - -
"मार डालना, चोट पहुँचाना"
L R Vaidya
English
uz {% vt. 1P (pp. ओषित, उषित, उष्ट) %} 1. To burn, ओषांचकार कामाग्निर्दशवक्त्रमहर्निशम् Bt.vi.1, xiv.62, M.iv.189
2. to punish, दंडेनैव तमप्योषेत् M.ix.273.
Bopp
Latin
उष् 1. P. urere, lucere. (Lat. uro, us-tus, Pottits etiam
vocem sitis huc trahit, separando s-i-tis prous us-i-tis,
sicut supra vocem c-i-bus a r. अश् edere q. v. derivavi-
mus
probabiliter gr. αὔω, αὖος ex αὔσω, αὖσος
hib.
usga «incense»
fortasse etiam ad hanc radicom pertinet
lith. usnis carduus.).
Lanman
English
√uṣ (óṣati
uvóṣa
aúṣīt
uṣṭá). burn.
[for cognates, see the collateral form
√1vas, ‘light up, also uṣás, usrá, etc.:
cf. εὕω, ‘singe’
αὔω, ‘kindle’
Lat. ūr-o,
‘burn, and ustus = uṣṭá-s
AS. ys-le,
‘glowing ashes.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
उष् (उ꣡षँ꣡ दाहे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ओषणम्
अनीयर् = ओषणीयः - ओषणीया
ण्वुल् = ओषकः - ओषिका
तुमुँन् = ओषितुम्
तव्य = ओषितव्यः - ओषितव्या
तृच् = ओषिता - ओषित्री
क्त्वा = ओषित्वा
ल्यप् = प्र उष्य
क्तवतुँ = उषितवान् / ओषितवान् - उषितवती / ओषितवती
क्त = उषितः / ओषितः - उषिता / ओषिता
शतृँ = ओषन् - ओषन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
उष्
मूलधातुः:
उष
धात्वर्थः:
दाहे
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
ओषति
अनुबन्धादिविशेषः:
उष्णः
Capeller
German
उष्, ओ॑षति u. उष्णा॑ति verbrennen züchtigen.
प्रति verbrennen.
Grassman
German
1. √uṣ, jemand [A.] brennen [Cu. 〔610〕], mit vas, leuchten, verwandt, aber schon vor der Sprachtrennung von ihm gesondert.
Mit ni, niederbrennen [A.].
práti, verbrennen [A.].
Stamm I. óṣa (betont nur {175, 3}):
-ati tātṛṣāṇám {130, 8}. ní: arśasānám {130, 8}
{632, 9}.
-as [C.] dásyum {175, 3}.
-a [Impv.] ní: acítam {913, 12}. práti: yātudhānías {944, 8}.
-atāt [2. s.] ní: amítrān {300, 4}.
-atam ní: atríṇas {620, 1}.
Stamm II. uṣṇā:
-án [Imperf. vonohne Augm.] abhí gā́s ádrim (?) {809, 39}.
Part. uṣṇát [von Stamm II.]:
-n agnis atasā́ni {195, 7}.
Inf. óṣa in dur-óṣa.
2. √uṣ, aufleuchten, s. 1. vas.
úṣ, f., Morgenröthe [von 1. vas], nur im G. s. und A. p.
s. uṣás.
uṣás [G.] jārás (von Agni): {69, 1}. _{69, 9}
{526, 1}
usás-uṣas agrám {834, 4}.
uṣás [A. p.] {240, 7} (vibhātī́s)
{661, 3} (tisrás).
1. √vas, √uṣ [Ku. Zeitschr. 〔16, 172〕], aufleuchten, hell werden, leuchten, fast überall von der Morgenröthe, eine Ausnahme davon bilden nur {546, 3}, wo es von den Tageshellen gebraucht ist
{384, 14}, wo von der Nacht
{473, 2}, wo von Himmel und Erde
{620, 3}, wo von Indra
{351, 2}, wo von den Göttern und {534, 21}, wo von den reichen Opferlohnern
1〉 hell werden, leuchten
auch 2〉 mit prädikativem Nominativ
3〉 jemandem [D.] leuchten, oft auch mit präd. Nom.
4〉 etwas [A.] durch [Page1230] Leuchten jemandem [D.] bringen, es ihm herbeileuchten
5〉 mit dūré etwas [A.] durch Leuchten entfernen. Die Verbindungen mit revát in den Bedeutungen 1〉 3〉 siehe unter revát. Causativ: leuchten machen, erhellen.
Mit ápa etwas [A.] durch Leuchten entfernen, hinwegstrahlen.
1〉 aufleuchten, erstrahlen, hell werden
auch 2〉 mit präd. Nominativ
3〉 jemandem oder einer Sache [D., L.] erstrahlen
oft auch mit präd. Nom. 4〉 Caus. hell werden lassen [A.].
pári leuchten, hell werden von [Ab.] her, d. h. gleich nach [Ab.].
Stamm uchá:
-ási 1〉 {48, 10}.
-ati 1〉 uṣā́s {591, 5}. 1〉 uṣā́s {46, 1}.
-ánti 1〉 uṣā́sas {588, 4}. vi 3〉 dāśúṣe gómatīs {113, 18}.
-at ápa srídhas {597, 6}
{48, 8}.
-ā́t 1〉 uṣā́s {48, 3}.
-ā́t 1〉 uṣā́s {113, 13}
{124, 11}.
-án 2〉 sudínās ariprā́s {606, 4}.
-ā́n 1〉 viyotā́ras ámūrās {351, 2}. vi 1〉 yā́s (uṣā́sas) {113, 10}
áhā {546, 3}.
-ān 2〉 parāśarás u. s. w. sudínās {534, 21}. 3〉 tásmai ámṛdhrās uṣásas {391, 1}.
(verlängert) 3〉 nas vidhaté {506, 6}.
-a [-ā] 3〉 nas vā́japatnī {592, 6}. 4〉 tád gṛṇaté {113, 17}. 5〉 amítram {593, 4}. 1〉 uṣas {48, 1}
{433, 2}. _{433, 3}. _{433, 9}
{113, 7}. 2〉 śréṣṭhatamā {113, 12}
bhadhrā́ {123, 11}. 3〉 bráhmaṇe {113, 19}
asmé {92, 14} (revát)
maghávadbhyas {124, 10} (revát)
nas {123, 13}
nas ābharádvasus {433, 3}.
-atu ápa mithunā́ yā́ kimīdínā {620, 23}
tád {667, 18}. 3〉 saníbhyas {861, 4} (revát).
-ata 3〉 bhadrā́s nas {861, 5}.
-antu 3〉 asmé {124, 9} (revát)
nas áśvāvatīs {557, 7}.
Impf. aúcha:
-as 2〉 prathamā́ vibhā́nām {881, 4}. 1〉 {433, 2}. _{433, 3} (sunīthé u. s. w.).
-at 1〉 sā́ rā́trī {384, 14}.
Perf. uvas, uvā́s (vgl. 3. vas):
-ā́sa [3. s.] 1〉 uṣā́s {48, 3}.
-āsa 3〉 mánave súarvatī {837, 3}. 1〉 uṣā́s {113, 13}.
Perf. schwach ūṣ:
-ṣá [2. p.] 1〉 {347, 4} (dáśagve revát).
-ṣús vi 1〉 uṣásas {289, 1}
{113, 10}.
-ṣus 1〉 {241, 10} (revát).
Aor. avas:
-sran [3. p. me.] 1〉 uṣásas vibhātī́s {298, 19}.
Stamm des Caus. vāsaya (vgl. 2. vas, 3. vas):
-at 4〉 pūrvī́s {480, 4}.
-a uṣásas {134, 3}.
Impf. des Caus. ávāsaya:
-as sū́ryam uṣásam {458, 5}.
-at mātárā {473, 2} (sū́rieṇa).
-an uṣásam {607, 1} (sū́rieṇa). [Page1231]
Part. uchát:
-ántī 1〉 uṣā́s {92, 6}
{124, 1}
{506, 1}
{592, 7}
{597, 1}. _{597, 4}
{861, 3}. 3〉 stotṛ́bhyas {433, 10}. vi 1〉 uṣā́s {113, 7}. _{113, 8}
{124, 8} (raśmíbhis sū́riasya)
{595, 5}. 2〉 śukrávāsās {113, 7}. pári vi svásur {348, 1}.
-ántīm 1〉 uṣásam {71, 1}. vi 1〉 uṣásam {113, 11}.
-ántiām [L.] 1〉 uṣási {184, 1}
{418, 7}.
-ántīs [N.] 1〉 uṣásas {335, 1}
{347, 2}. _{347, 3}.
Part. II. uṣṭa mit vi in á-vyuṣṭa.
Inf. vástu:
-ave 1〉 {48, 2} (cyavanta).
Verbale úṣ
als selbständiges Substantiv, und in Zusammensetzung mit ví.
267, 19 v. u.: ohne st. von
Burnouf
French
*उष् उष्। ओषामि 1
p. उवोष
f2.
ओषिष्यामि
a1. औषिषम्। Dans le Veda: उच्छामि
1
ppr. उषत्
p. उवास। Brûler, ac.
Etre brûlant
briller: उषा उच्छन्ती l'aurore éclatante, Vd.
Au fig.
consumer, tourmenter, blesser: दण्डेन avec un bâton.
Lat.
uro, ustus
gr,
αὕω, αὖος (?)
Stchoupak
French
उष्-
{%oṣati
uṣyate %} -- brûler
punir
détruire
pass.,
brûler
उषती- partic.,
f.
brûlante
discours blessant (?).