उषा (uSA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
Englishउषा - uSA - - dawn
उषा - uSA - - scorching
उषा - uSA - - morning
उषा - uSA - - night
उषा - uSA - - aurora
उषा - uSA - - cow
उषा - uSA - - morning light
उषा - uSA - - burning
उषा - uSA - - at daybreak
उषा - uSA - - at night
उषा uSA cow
उषा uSA aurora
उषा uSA morning light
उषा uSA burning
उषा uSA dawn
उषा uSA scorching
उषा uSA morning
उषा uSA night
उष uSa aurora
ऊष USa sterile soil
उषा uSA at daybreak
उषा uSA at night
ऊष USa cavity of the ear
उष uSa resin of Guggul tree [ Commiphora wightii - Bot. ]
ऊष USa salt ground
ऊष USa Malaya mountain
उष uSa daybreak
ऊष USa soil impregnated with saline particles
उष uSa dawn
ऊष USa dawn
उष uSa saline earth
ऊष USa cleft
उष uSa early morning
ऊष USa daybreak
ऊष USa hole
उष uSa lover
उष uSa fossile salt
उषापति uSApati uSA's husband
उषेश uSeza uSA's husband
Apte
Englishउषा [uṣā], [ओषत्यन्धकारम् उष्-क]
Early morning, dawn
उषामुषां श्रेयसीं धेह्यस्मै 12.2.45.
Morning light.
Twilight.
Saline earth.
A cow.
Night.
A boiler, cooking vessel (स्थाली)
उखा.
of a wife of Bhava (who was a manifestation of Rudra).
of a daughter of the demon Bāṇa and wife of Aniruddha. [She beheld Aniruddha in a dream and became passionately enamoured of him. She sought the assistance of her friend Chitralekhā, who advised her to have with her the portraits of all young princes living round about her. When this was done, she recognized Aniruddha and had him carried to her city, where she was married to him
see अनिरुद्ध also]. Early in the morning.
At night. -कलः a cock. -पतिः, -रमणः, -ईशः of Aniruddha, husband of Uṣā.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte 1890
Englishउषा [ओषत्यंधकारं उष्-क] 1 Early morning, dawn.
2 Morning light.
3 Twilight.
4 Saline earth.
5 A cow.
6 Night.
7 A boiler, cooking vessel (स्थाली)
cf. उखा.
8 N. of a wife of Bhava (who was a manifestation of Rudra).
9 N. of a daughter of the demon Bāṇa and wife of Aniruddha. [She beheld Aniruddha in a dream and became passionately enamoursd of him. She sought the assistance of her friend Citralekhā, who advised her to have with her the portraits of all young princes living round about her. When this was done, she recognized Aniruddha and had him carried to her city, where she was married to him
see अनिरुद्ध also].
ind. 1 Early in the morning.
2 At night
Comp.
कालः a cock.
पतिः,
रमणः,
ईशः N. of Aniruddha, husband of Uṣā.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English2. उषा, f. morning light, dawn, morning
twilight,
night
a cow
N. of a wife of Bhava (who was a
manifestation of Rudra)
of a daughter of Bāṇa and
wife of Aniruddha
(आ), ind. at day-break
at night
at twilight (?).
—उषा-काल, अस्, m. a cock.
—उषा-
पति, इस्, m. an epithet of Aniruddha, the son of
Kāmadeva and husband of Uṣā.
—उषा-रमण,
अस्, m. an epithet of Aniruddha.
—उषेश (उषा-ईश),
अस्, m. the same.
Apte Hindi
Hindiउषा
- ओषत्यन्धकारम् - उष्+क
"प्रभात काल, पौ फटना"
उषा
- ओषत्यन्धकारम् - उष्+क
प्रातः कालीन प्रकाश
उषा
- ओषत्यन्धकारम् - उष्+क
संध्या
उषा
- ओषत्यन्धकारम् - उष्+क
रिहाली धरती
उषा
- ओषत्यन्धकारम् - उष्+क
"डेगची, बटलोही"
उषा
- ओषत्यन्धकारम् - उष्+क
बाण राक्षस की पुत्री तथा अनिरुद्ध की पत्नी
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಷಾದೇವಿ /ಬಾಣಾಸುರನ ಮಗಳು
उषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ
विस्तारः - > "उषा बाणसुतारात्र्योः" - मेदि० ।
उषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಷಾದೇವಿ /ಬಾಣಾಸುರನ ಮಗಳು
उषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ /ಹಗಲಿನ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳು
उषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರುಣೋದಯದ ಕಾಲ /ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಕಾಲ
उषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ
विस्तारः - > "उषा बाणासुरारात्र्योः" - मेदि० । "उषायां तु केचिदाहुस्तदव्ययम्" - मेदि० ।
उषा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕಳು /ಹಸು
विस्तारः - > "गौः सौरभेयी माहेयी माहा सुरभिरर्जुनी । उस्राघ्न्या रोहिणी शृङ्गिण्यनड्वाह्यनडुह्युषा" - अभि० चि० ।
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit उषा, ऊषा, बाणसुता, अर्जुनी
बाणासुरस्य एका कन्या यस्याः विवाहः कृष्णस्य पौत्रेण अनिरुद्धेन सह अभवत्।
"उषा अनिरुद्धस्य पत्नी आसीत्।"
प्रभातम्, प्रातः, प्रभातकालः, प्रातःकाल, उषा, उषाकालः
सूर्योदयसमयः।
"प्रभाते एव कृषीवलः कृषीक्षेत्रे गच्छति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritनिशा निशीथिनी रात्रिः शर्वरी क्षणदा क्षपा ॥ १४१ ॥
त्रियामा यामिनी भौती तमी तमा विभावरी ।
रजनी वसतिः श्यामा वासतेयी तमस्विनी ॥ १४२ ॥
p{0010}
उषा दोषेन्दुकान्ताथ तमिस्रा दर्शयामिनी ।
निशा (स्त्री), निशीथिनी (स्त्री), रात्रि (स्त्री), शर्वरी (स्त्री), क्षणदा (स्त्री), क्षपा (स्त्री), त्रियामा (स्त्री), यामिनी (स्त्री), भौती (स्त्री), तमी (स्त्री), तमा (स्त्री), विभावरी (स्त्री), रजनी (स्त्री), वसति (स्त्री), श्यामा (स्त्री), वासतेयी (स्त्री), तमस्विनी (स्त्री), उषा (स्त्री), दोषा (स्त्री), इन्दुकान्ता (स्त्री), तमिस्रा (स्त्री), दर्शयामिनी (स्त्री)
गौः सौरभेयी माहेयी माहा सुरभिरर्जुनी ।
उस्राघ्न्या रोहिणी शृङ्गिण्यनड्वाह्यनडुह्युषा ॥ ॥ १२६५ ॥
तम्पा निलिम्पिका तम्बा सा तु वर्णैरनेकधा ।
गो (पुंस्त्री), सौरभेयी (स्त्री), माहेयी (स्त्री), माहा (स्त्री), सुरभि (स्त्री), अर्जुनी (स्त्री), उस्रा (स्त्री), अघ्न्या (स्त्री), रोहिणी (स्त्री), शृङ्गिणी (स्त्री), अनड्वाही (स्त्री), अनडुही (स्त्री), उषा (स्त्री), तम्पा (स्त्री), निलिम्पिका (स्त्री), तंवा (स्त्री)
दोषा नक्तमुषा रात्रौ प्रगे प्रातरहर्मुखे ॥ १५३३ ॥
दोषा (अ), नक्तम् (अ), उषा (अ), रात्रि (स्त्री), प्रगे (अ), प्रातर् (अ), अहर्मुख (क्ली)
उषा निशान्तेऽल्पे किंचिन्मनागीषच्च किंचन ।
उषा (अ), निशान्त (पुं), किञ्चित् (अ), मनाक् (अ), ईषत् (अ), किञ्चन (अ), अल्प (क्ली)
पुराणम्
Englishउषा १ / UṢĀ I. The daughter of Bāṇāsura and the wife of aniruddha.1) Genealogy. Descended from viṣṇu in the following order:-brahmā-kaśyapa-hiraṇyakaśipu-PrahlādaVirocana-mahābali-bāṇa-uṣā.2) marriage of uṣā. See under aniruddha.
उषा २ / UṢĀ II. The daughter of a hermit. The king of Śālva once attacked satyaratha, the king of vidarbha, and killed him. The queens of the king of vidarbha went to the forest. One of them who was pregnant gave birth to a child on the bank of a river. When she got down into the river to drink water, a crocodile swallowed her. Then a hermit's daughter named uṣā brought up the child. (śiva purāṇa).
उषा ३ / UṢĀ III. The night is called uṣā and the day, Ghuṣṭi. The time between uṣā and Ghuṣṭi is called sandhyā. (viṣṇu purāṇa, Aṁ a 2, Chapter 8).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउषा, (उष + क + टाप् ।) बाणराजसुता । सातु अनिरुद्धभार्य्या । (यथा, हरिवंशे १७४ ।बाणयुद्धे १२ ।“बाणस्य दुहिता कन्या तत्रोषा नाम भाविनी” ।विस्तृतिस्तु बाणयुद्धशब्दे द्रष्टव्या ।) रात्रिः । इतिमेदिनी ॥
स्त्रीगवी । इति हेमचन्द्रः ॥
उखा । स्था-लीति यावत् । इत्यमरटीकायां रमानाथः ॥
(रात्रिशेषः । यथा ज्योतिषे ।“उषां गोधूलियोगं वा स्वीकृत्य गमनं चरेत्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउषा स्त्री ओषत्यन्धकारम् उष + क । १ प्रातरादिसन्ध्यासु “वेनी-रनुव्रतमुषास्तिस्रः” ऋ० ८, ४१, ३ । तिस्रप्रातःसायं मध्या-ह्नप्ररूपा उषाः” भा० । “उषा विभातीरनु भासि पूर्व्वीः”३, ६, ७, “तेजःपरिहानिरुषा भानोरर्द्धोदयं यावत्” वृ०सं० उक्ते २ काले नक्षत्रप्रभाक्षयः काल उषा । तेन पञ्च-पञ्चाशद्घटिकोत्तरमारभ्य सूर्य्यार्द्धोदयपर्य्यन्तः स कालः ।लग्नाद्यलाभे उषाकाले यात्रा शस्ता यथाह ज्यो० “प्र-त्युष्टद्युतितारका स्फुटतटी प्राची भवेन्निर्म्मला त्वीष-द्रक्तविलोहितान्तशवला देवैः सदा वाञ्छिता । नो वारंन तिथिं न योगकरणं लग्नञ्च नापेक्षते हत्वा दोषसहस्रसञ्चयमुषा नूनं करोत्युन्नतिमिति” । “तिथ्यादिषुनिषिद्धेषु चन्द्रताराविलोमतः । उषां गोधूलियोगं वास्वीकृत्य गमनं चरेत् । प्राच्यामुषां प्रतीच्याञ्च गोधूलिंवर्जयेन्नृप । दक्षिणेऽभिजितं चैवसुत्तरे च निशां तथा” ।“आरक्तविम्बं रजनीविरामं वदन्त्युषायोगमिह प्रवीणाः ।व्यासः” “आहुः प्रयातुः सकलार्थसिद्धिः संलक्ष्यते हस्तत-लस्थितेव” ज्यो० त० व्यासः । अन्धकारेण सन्तापकारिण्यां३ रात्रौ मेदि० “अधिकरुचिरशेषामप्युषां जागरित्वा”माघः । ४ क्षारभूमौ । ततः क्वचित् गौरा० ङीष् ।“भस्मन् हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमुष्याम्” भाग० ५ स्त्रीगव्यांहेम० ६ उखायां विश्वः ७ स्थाल्यां रमानाथः ।८ वाणराजसुतायाञ्च तत्र दीर्घादित्वमपि भारतादौतथैव निर्द्देशात् । तया च यथा अनिरुद्धः पतित्वे-नाप्तः तथा वर्ण्णितं भाग० १० स्क० ६२ अ० यथा (वाणस्य)“तस्योधा नाम दुहिता स्वप्ने प्राद्युम्निना रतिम् । कन्यालम्मतकान्तेन प्रागदृष्टश्रुतेन सा । सा तत्र तमपश्यन्तीक्वासि कान्तेति वादिनी । सखीनां मध्य उत्तस्थौ विह्वलाव्रीडिता भृशम् । वाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डश्चित्रलेखा चतत्सुता । सख्यपृच्छत् सखीं मूथः कौतूहलसमन्विता ।कं त्वं मृगयसे सुभ्रु! कीदृशस्ते मनोरथः । हस्तग्राहंन तेऽद्यापि राजपुत्र्युपलक्षये । ऊषोवाच । दृष्टः कश्चिन्नरःस्वप्ने श्यामः कमललोचनः । पीतवासा वृहद्बाहुर्योषितांहृदयङ्गमः । तमहं मृगये कान्तं पाययित्वाऽधरं मधु ।क्वापि यातः स्पृहयतीं क्षिप्त्वा मां वृजिनार्णवे । चित्रले-खोवाच । व्यसनमपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाव्यते ।तदानेष्ये नरं! यस्ते मनोहर्त्ता तभादिश । इत्युक्त्वा देव-गन्धर्व्वसिद्धचारणपन्नगान् । दैत्यविद्याधरान् यक्षान्मनुष्यांश्च तथाऽलिखत् । मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूर-मानकदुन्दुभिम् । व्यलिखत् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नंवीक्ष्य लज्जिता । अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्येषाऽवाङ्मु-स्वी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते! ।चित्रलेखा तमाज्ञाय पौत्रं कृष्णस्य योगिनी । ययौ वि-हायसा राजन । द्वारकां कृष्णपालिताम् । तत्र सुप्तंसुपर्यङ्के प्राद्युम्निं योगमास्थिता । गृहीत्वा शोणितपुरं सख्यै प्रियमदर्शयत् । सा च तं सुन्दरवरं विलोक्यमुदितानना । दुष्प्रेक्ष्ये स्वगृहे पुंसा रेमे प्राद्युम्निनासमम् । परार्द्ध्यवासःस्रग्गन्धधूपदीपासनादिभिः । पान-भोजनभक्ष्यैश्च वाक्यैः सुश्रूषयार्च्चितः । गूढः कन्यापुरेशश्वत् प्रवृद्धस्नेहया तया । नाहर्गणान् स वुबुधे ऊषयो-पहृतेन्द्रियः” विस्तरस्तु हरिवं० १७६ अ० । प्रातःकालेअव्य० मेदि० अव्ययत्वात् ततो भवार्थे ट्युल् तुट च् ।उषातन तद्भवे स्त्रियां ङीप् ।
Grassman
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.