| YouTube Channel

उलूकः (ulUkaH)

 
Apte
English
उलूकः [ulūkḥ], 1 An owl
नोलूकोप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम्
Bh.*
 2.93
त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः
Śi.*
 11.64.
cf.
 also कथमुलूकशब्द उलूकवचनः । रल्योः समान- वृत्तित्वात् । ŚB. on MS.* 9.4.22.
N.
 of Indra.
N.
 of a Muni (perhaps identical with कणाद, whose वैशेषिक- दर्शन is called आलूक्य-दर्शन).
(pl. )
N.
 of a country and its king who was an ally of the Kurus.
कम्
N.
 of the reed Saccharum Cylindricum
see उलप.
Fat
वनिष्टुसन्निधानादुरूकेण वपाभिधानम् । (v. l. ) MS.* 9.4.22. -जित् A crow. -यातुः A demon in the shape of an owl
उलूकयातुं शुशुलूकयातुम्
Rv.*
 7.14.22.
Apte 1890
English
उलूकः 1 An owl
नोलूकोप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणं Bh. 2. 93 त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः Śi. 11. 64.
2 N. of Indra.
3 (pl.) N. of a country and its king who was an ally of the Kurus.
कं N. of the reed Saccharum Cylindricum
see उलप.
Hindi
Hindi
उल्लू (पु)
Apte Hindi
Hindi
उलूकः
पुं*
 - वल्+ऊक् संप्रसारण
उल्लू
उलूकः
पुं*
 - वल्+ऊक् संप्रसारण
इन्द्र
उलूकः
पुं*
 - "वल्+ऊ, संप्रसारण"
एक ऋषि जिसे वैशेषिक का कर्ता कणाद समझा जाता है
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) वल(संवरणे)+ऊकः। उ०४.४१, सम्प्रसारणम् निपातनं च । १.गूबे. ‘कुमुदवनमपश्रि श्रीमदम्भोजषण्डं त्यजसिमृदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः’ माघः११.६४। २.इन्द्रः। ३.दुर्योधनदूतः योद्धः च ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 इन्द्रः, देवराजः, जयन्तः, ऋषभः, मीढ्वान्, मरुत्वान्, मघवा, विडोजा, पाकशासनः, वृद्धश्रवाः, सुनासीरः, पुरुहूतः, पुरन्दरः, जिष्णुः, लेखर्षभः, शक्रः, शतमन्युः, दिवस्पतिः, सुत्रामा, गोत्रभित्, वज्री, वासवः, वृत्रहा, वृषा, वास्तोस्पतिः, सुरपतिः, बलारातिः, शचीपतिः, जम्भभेदी, हरिहयः, स्वाराट्, नमुचिसूदनः, संक्रन्दनः, दुश्च्यवनः, तुराषाट्, मेघवाहनः, आखण्डलः, सहस्त्राक्षः, ऋभुक्षा, महेन्द्रः, कोशिकः, पूतक्रतुः, विश्वम्भरः, हरिः, पुरुदंशा, शतधृतिः, पृतनाषाड्, अहिद्विषः, वज्रपाणिः, देवराजः, पर्वतारिः, पर्यण्यः, देवताधिपः, नाकनाथः, पूर्वदिक्कपतिः, पुलोमारिः, अर्हः, प्रचीनवर्हिः, तपस्तक्षः, बिडौजाः, अर्कः, उलूकः, कविः, कौशिकः, जिष्णुः
noun
सा देवता या स्वर्गस्य अधिपतिः इति मन्यते।
"वेदेषु इन्द्रस्य सूक्तानि सन्ति।"
Synonyms:
 उलूकः, ऊलूकः, पेचकः, कौशिकः, वायसारातिः, दिवान्धः, दिवाभीतः, निशाटः, नक्तञ्चरः, निशादर्शी, नक्तचारू, रजनीचरः, काकभीरुः, कावरुकः, घूकः, वक्रनासिका, रक्तनासिकः
noun
पक्षिविशेषः यः निशायाम् अटति।
"उलूकः निशाचरः अस्ति।"
Synonyms:
 उलूकः
noun
एकः राजा ।
"उलूकः उलूकानां राजा आसीत्"
Synonyms:
 उलूकः
noun
नागविशेषः ।
"उलूकस्य वर्णनं सुपर्णाध्याये वर्तते"
Synonyms:
 उलूकः
noun
एका जातिः ।
"उलूकस्य वर्णनं महाभारते वर्तते"
Synonyms:
 उलूकः
noun
एकः मुनिः ।
"उलूकस्य औलूक्यदर्शनम् ख्यातम् अस्ति"
Synonyms:
 उलूकः
noun
एकः जनसमुदायः ।
"उलूकानाम् उल्लेखः महाभारते हरिवंशे च अस्ति"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: उलूकः
Root: उलूक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Hooting-owl
Shloka(s):
2|3|22|1 ► उलूकः पेचकः कोण्ठः काकारिर्हरिलोचनः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
2|3|22|2 ► नक्तञ्चरो घर्घरको निशादर्शी बहुस्वनः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
2|3|23|1 ► महापक्षी च कृष्णोऽसौ नक्तकः कृतमालकः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|22|1 ⇢ उलूकः (उलूक) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|1 ⇢ पेचकः (पेचक) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|1 ⇢ कोण्ठः (कोण्ठ) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|1 ⇢ काकारिः (काकारि) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|1 ⇢ हरिलोचनः (हरिलोचन) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|2 ⇢ नक्तञ्चरः (नक्तञ्चर) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|2 ⇢ घर्घरकः (घर्घरक) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|2 ⇢ निशादर्शी (निशादर्शिन्) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|22|2 ⇢ बहुस्वनः (बहुस्वन) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|23|1 ⇢ महापक्षी (महापक्षिन्) (पुं) ⇒ Hooting-owl ⇒ उलूकः इति पक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ नक्तकः
जातिः ➡ पक्षी
Tamil
Tamil
உலூக: : ஆந்தை, இந்திரன், ஒரு முனிவரின் பெயர்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उलूकः
Root: उलूक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ owl
⇒ name of a muni
⇒ name of a nAga
⇒ name of a king, name of the ulUkas
Shloka(s):
2|5|15|1 ► पत्री श्येन उलूकस्तु वायसारातिपेचकौ। (सिंहादिवर्गः)
2|5|15|2 ► दिवान्धः कौशिको घूको दिवाभीतो निशाटनः। (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|15|1 ⇢ उलूकः (उलूक) (पुं) ⇒ owl, name of a muni, name of a nAga, name of a king, name of the ulUkas
➠ 2|5|15|1 ⇢ वायसारातिः (वायसाराति) (पुं)
➠ 2|5|15|1 ⇢ पेचकः (पेचक) (पुं) ⇒ bed, owl, couch, louse, cloud, tip or the root of an elephant's tail
➠ 2|5|15|2 ⇢ दिवान्धः (दिवान्ध) (पुं)
➠ 2|5|15|2 ⇢ कौशिकः (कौशिक) (पुं) ⇒ owl, love, marrow, silken, passion, sheathed, having paws, kind of seed, an ichneumon, lexicographer, name of gAdhi, coming from an owl, relating to kuzika, interpolation after, forming a receptacle, name of bhadrazarman, one who catches snakes, one who is versed in dictionaries, shala tree [ Shorea robusta - Bot. ], fragrant resin of Guggul tree [Commiphora wightii - Bot.]
➠ 2|5|15|2 ⇢ घूकः (घूक) (पुं)
➠ 2|5|15|2 ⇢ दिवाभीतः (दिवाभीत) (पुं) ⇒ owl, thief, timid by day, flower closing itself by day
➠ 2|5|15|2 ⇢ निशाटनः (निशाटन) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उलूकः,
पुं,
 (उचतीति, उच समवाये, उलूकादय-इति साधु, यद्वा वलते, उलूकादित्वात् वलेः सम्प्र-सारणम् ऊकश्च ।) पेचकपक्षी । इत्यमरः ॥
तत्-पर्य्यायः । तामसः २ घूकः ३ दिवान्धः ४ कौ-शिकः ५ कुशिः ६ नक्तञ्चरः ७ निशाटः ८ का-कारिः ९ घोरदर्शनः १० । इति राजनिर्घण्टः ॥
(“त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः” ।इति माघे ११ । ६४ । तथा, मनुः ११ । १३१ ।“श्वगोधोलूककाकांश्च शूद्रहत्याव्रतञ्चरेत्” ॥
)इन्द्रः । (“उलूकाविन्द्रपेचकौ” । इत्युणादिवृत्तिः ।४ । ४१ ।) भारतयोधी । सच शकुनिपुत्त्रः । इतिहेमचन्द्रः ॥
(यथा, महाभारते ।“आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ।उलूक गच्छ कैतव्य ! पाण्डवान् सहसोमकान्” ॥
विश्वामित्रपुत्त्रः । यथा, भारते १३ । ४ । ५१ ।“उलूकोऽथ मुद्गलश्च तथर्षिः सैन्धवायनः” ।)उलूकदेशवासिनि त्रि । यथा, महाभारते २ ।२७ । ११ ।“उलूकानुत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत्” ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“लोकृ दर्शने”@} 2 ‘दर्शने लोकते लोकेर्भाषार्थे णौ तु लोकयेत्।।’ 3 इति देवः।
लोककः-किका, लोककः-किका, लुलोकिषकः-षिका, लोलोककः-किका
लोकिता-त्री, लोकयिता-त्री, लुलोकिषिता-त्री, लोलोकिता-त्री
लोकन्-न्ती, लोकयन्-न्ती, लुलोकिषन्-न्ती
-- लोकिष्यन्-न्ती-ती, लोकयिष्यन्-न्ती-ती, लुलोकिषिष्यन्-न्ती-ती
-- लोकमानः, लोकयमानः, लुलोकिषमाणः, लोलोक्यमानः
लोकिष्यमाणः, लोकयिष्यमाणः, लुलोकिषिष्यमाणः, लोलोकिष्यमाणः
लोक्-लोग्-लोकौ-लोकः
-- -- -- लोकितम्-तः, लोकितः, लुलोकिषितः, लोलोकितः-तवान्
लोकः, आलोकः, अवलोकः
-- -- -- 4 उलूकः, लोकनः, विलोकः, प्रलोकी, भयलोकी, लोकः, लुलोकिषुः, लोलुकः
लोकितव्यम्, लोकयितव्यम्, लुलोकिषितव्यम्, लोलोकितव्यम्
लोकनीयम्, लोकनीयम्, लुलोकिषणीयम्, लोलोकनीयम्
लोक्यम्, लोक्यम्, लुलोकिष्यम्, लोलोक्यम्
ईषल्लोकः-दुर्लोकः-सुलोकः
-- -- -- लोक्यमानः, लोक्यमानः, लुलोकिष्यमाणः, लोलोक्यमानः
लोकः, लोकः, लुलोकिषः, लोलोकः
5 लोकितुम्, लोकयितुम्, लुलोकिषितुम्, लोलोकितुम्
लोका, लोकना, लुलोकिषा, लोलोका
लोकनम्, आलोकनम्- 6 अवलोकनम्, लोकनम्, लुलोकिषणम्, लोलोकनम्
लोकित्वा, लोकयित्वा, लुलोकिषित्वा, लोलोकित्वा
7 आलोक्य, आलोक्य, आलुलोकिष्य, आलोलोक्य
लोकम् २, लोकित्वा २, लोकम् २, लोकयित्वा २, लुलोकिषम् २, लुलोकिषित्वा २, लोलोकम् २
लोलोकित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५२०)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७६। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (श्लो। ४०)
04
=>
 [[१। ‘उलति नेत्राभ्यां दहति उलूकः। ऊर्ध्वालोकनादिति निरुक्तम्’ इति अमर- टीकायां क्षीरस्वामिना उक्तम्। द। उ। वृत्तौ तु (३-४६) ‘उत्क्रम्य दृष्टि- विषयमालोकयतीति उलूकः कौशिकः’ इत्येवं दृश्यते। अत्राहोज्ज्वलदत्तः-- ‘सर्वस्वे तु ऊर्ध्वौ कर्णावस्येति पृषोदरादित्वात् उलूक इत्यपि साधितम्’ इति।]]
05
=>
 [पृष्ठम्११७९+ २३]
06
=>
 [[आ। ‘अक्लिन्दनीयान् शुधितात्मनो जनान् प्रशीकते यः करुणावलोकनैः।’ धा। का। १-११।]]
07
=>
 [[B। ‘आलोक्य प्रियतममंशुके विनीवौ यत्तस्थे नमितमुखेन्दु मानवत्या।’ शि। वि। ९-८४।]]