| YouTube Channel

उलूक (ulUka)

 
शब्दसागरः
English
उलूक
m.
(-कः)
1. An owl.
2. A name of INDRA.
3. One of the heroes
of the Mahabharata.
n.
(-कं) A kind of reed, (Saccharum cylindri-
cum. )
E.
बल् to be strong, ऊक
aff.
Capeller Eng
English
उ॑लूक
m.
owl
E.
of Indra,
pl.
N.
of a country & people.
Yates
English
उलूक (कः) 1.
m.
An owl
Indra.
Spoken Sanskrit
English
उलूक - ulUka -
m.
- owl
कौशिक - kauzika -
adj.
- owl
कनकाक्षी - kanakAkSI -
f.
- owl
दिवाभीति - divAbhIti -
f.
- owl
महापक्षी - mahApakSI -
f.
- owl
हक्का - hakkA -
f.
- owl
हिक्का - hikkA -
f.
- owl
आलु - Alu -
m.
- owl
कवि - kavi -
m.
- owl
काकभीरु - kAkabhIru -
m.
- owl
काकरुक - kAkaruka -
m.
- owl
काकारि - kAkAri -
m.
- owl
कुधि - kudhi -
m.
- owl
कुलाल - kulAla -
m.
- owl
क्रुशिक - kruzika -
m.
- owl
घोरदर्शन - ghoradarzana -
m.
- owl
घूक - ghUka -
m.
- owl
तामस - tAmasa -
m.
- owl
तिमिरारिरिपु - timirAriripu -
m.
- owl
दिवाकीर्ति - divAkIrti -
m.
- owl
उलूक ulUka
m.
owl
उलूक ulUka
m.
name of a king, name of the ulUkas
उलूक ulUka
m.
name of a muni
उलूक ulUka
m.
name of a nAga
उलूक ulUka
n.
kind of grass
Wilson
English
उलूक
m.
(-कः)
1 An owl.
2 A name of INDRA.
3 One of the heroes of the Mahābhārata.
n.
(-कं) A kind of reed,
(Saccharum cylindricum. )
E.
वल to be strong, ऊकः
aff.
Apte
English
उलूकः [ulūkḥ], 1 An owl
नोलूकोप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम्
Bh.*
2.93
त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः
Śi.*
11.64.
cf.
also कथमुलूकशब्द उलूकवचनः रल्योः समान- वृत्तित्वात् ŚB. on MS.* 9.4.22.
N.
of Indra.
N.
of a Muni (perhaps identical with कणाद, whose वैशेषिक- दर्शन is called आलूक्य-दर्शन).
(pl. )
N.
of a country and its king who was an ally of the Kurus.
कम्
N.
of the reed Saccharum Cylindricum
see उलप.
Fat
वनिष्टुसन्निधानादुरूकेण वपाभिधानम् (v. l. ) MS.* 9.4.22. -जित् A crow. -यातुः A demon in the shape of an owl
उलूकयातुं शुशुलूकयातुम्
Rv.*
7.14.22.
Apte 1890
English
उलूकः 1 An owl
नोलूकोप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणं Bh. 2. 93 त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः Śi. 11. 64.
2 N. of Indra.
3 (pl.) N. of a country and its king who was an ally of the Kurus.
कं N. of the reed Saccharum Cylindricum
see उलप.
Monier Williams Cologne
English
उ॑लूक
m.
(√ वल्,
Uṇ.
iv, 41), an owl,
RV.
x, 165, 4
AV.
vi, 29, 1
VS.
TS.
MBh.
Mn.
&c.
N.
of Indra,
Vām.
of a Muni (in the
VāyuP.
enumerated together with Kaṇāda, but perhaps identical with him, as the Vaiśeṣika system is called Aulūkya-darśana in the
Sarvad.
)
of a Nāga,
Suparṇ.
of a king of the Ulūkas
N.
of a people,
MBh.
Hariv.
उ॑लूक
n.
a kind of grass (= उलप),
L.
उलूक [cf.
Lat.
ulula
Gk. ὀλ-ολυγ-αία
Old High
Germ.
ūla
Angl.Sax. ūle
Mod.
Germ.
Eule
Eng.
owl
Fr. hulotte.]
Monier Williams 1872
English
उलूक उलूक, अस्, m. (said to be fr. rt. वल्),
an owl
N. of a country and people (pl.), and of their
king, who appears in the Mahā-bhārata as a hero on
the side of the Kurus
a son of Viśvā-mitra
of Śakuni
an epithet of Indra
N. of a king of the Nāgas
(अम्),
n., N. of the reed Saccharum Cylindricum
[cf. Lat.
ulula
Germ. Eule
Old Germ. uwila, ûla
Eng.
owl
Fr. hulotte.]
—उलूक-यातु, उस्, m., Ved. a
demon in the shape of an owl.
—उलूकाश्रम (°क-
आश्°), अस्, m. Indra's hermitage.
Macdonell
English
उलूक úlūka,
m.
owl
ep. of Indra:
pl.
N. of 🞄a. people.
Benfey
English
उलूक उलूक,
m.
1. An owl, Bhartṛ.
2, 89.
2. A name of Indra, Chr. 46, 26.
3. The name of a country, its people
(plur.), and its king, MBh. 1, 335, etc.
Comp.
कुम्भ-,
m.
A kind of owl,
MBh. 13, 5499. -- Cf. Lat. ulula, A.S.
and O.H.G. ūla.
Apte Hindi
Hindi
उलूकः
पुं*
- वल्+ऊक् संप्रसारण
उल्लू
उलूकः
पुं*
- वल्+ऊक् संप्रसारण
इन्द्र
उलूकः
पुं*
- "वल्+ऊ, संप्रसारण"
एक ऋषि जिसे वैशेषिक का कर्ता कणाद समझा जाता है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उलूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೂಬೆ
निष्पत्तिः - > वल (संवरणे) - "ऊकः" सम्प्रसारणं निपाओ (उ० ४-४१)
प्रयोगाः - > "कुमुदवनमपश्रि श्रीमदम्भोजषण्डं त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः"
उल्लेखाः - > माघ० ११-६४
उलूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರ
उलूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಯೋಧನನ ಒಬ್ಬ ದೂತ /ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಒಬ್ಬ ದೂತ
विस्तारः - > "स्यादुलूकः काकशत्राविन्द्रे भारतयोधिनि" - हेम०
उलूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ದೇಶ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಜನರು
प्रयोगाः - > "उलूकवासिनं राजन् बृहन्तमुपजग्मिवान्" "उलूकानुत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत्"
उल्लेखाः - > भा० सभा० २८-५, भा० सभा० २८-११
L R Vaidya
English
ulUka {% m. %} 1. An owl, त्यजति मुदमुलूकः प्रीप्तिमांश्चक्रवाकः Sis.xi.14
2. an epithet of Indra.
Bopp
Latin
उलूक m. ulula (lat. ulula, germ. vet. uwila, ûla, nostrum
Eule).
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
पुरुहूत
पु
पुरुहूत, उलूक, पुरन्दर
उलूकः पुरुहूतः स्यात् पुरुहूतः पुरन्दरः ३९
verse 2.1.1.39
page 0010
कौशिक
पु
कौशिक, वासव, उलूक
कौशिकौ वासवोलूकौ सायकावसिमार्गणौ १९
verse 3.1.1.19
page 0014
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
घूके निशाटः काकारिः कौशिकोलूकपेचकाः
दिवान्धोऽथ निशावेदी कुक्कुटश्चरणायुधः १३२४
कृकवाकुस्ताम्रचूडो विवृताक्षः शिखण्डिकः
-wordlist-
घूक (पुं), निशाट (पुं), काकारि (पुं), कौशिक (पुं), उलूक (पुं), पेचक (पुं), दिवान्ध (पुं), निशावेदिन् (पुं), कुक्कुट (पुं), चरणायुध (पुं), कृकवाकु (पुं), ताम्रचूड (पुं), विवृताक्ष (पुं), शिखण्डिक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उलूक
उलूक, कौशिक, ध्वाङ्क्षाराति, निशाटन
उलूकः कौशिकः प्रोक्तो ध्वाङ्क्षारातिर्निशाटनः
verse 2.1.1.246
page 0030
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: उलूकः
Root: उलूक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः उलूकः इति पक्षिविशेषः
Meaning(s):
Hooting-owl
Shloka(s):
2|3|22|1 उलूकः पेचकः कोण्ठः काकारिर्हरिलोचनः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
2|3|22|2 नक्तञ्चरो घर्घरको निशादर्शी बहुस्वनः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
2|3|23|1 महापक्षी कृष्णोऽसौ नक्तकः कृतमालकः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
2|3|22|1 उलूकः (उलूक) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|1 पेचकः (पेचक) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|1 कोण्ठः (कोण्ठ) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|1 काकारिः (काकारि) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|1 हरिलोचनः (हरिलोचन) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|2 नक्तञ्चरः (नक्तञ्चर) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|2 घर्घरकः (घर्घरक) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|2 निशादर्शी (निशादर्शिन्) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|22|2 बहुस्वनः (बहुस्वन) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
2|3|23|1 महापक्षी (महापक्षिन्) (पुं) Hooting-owl उलूकः इति पक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः नक्तकः
जातिः पक्षी
Mahabharata
English
Ulūka^1, Kaitavya, son of Śakuni. § 11 (Parvasaṅgr.): I, 2, 515 (ºsya preshaṇaṃ, cf. § 571).--§ 232 (Svayaṃvarap.): I, 186, 7002 (Kaitavaḥ, came to the svayaṃvara of Draupadī).-§ 561 (Yānasandhip.): V, 47, 1799
57, 2254 (Nakula wished to fight U.).--§ 571 (Ulūkadūtāgamanap.): V, 160, 5412 (Kaitavya), 5471, 5476, 5484, 5486
161, 5537, (5540)
162, 5578, 5586, 5588, 5596, 5616, 5621, 5626, 5629 (Kaitavya)
163, 5666 (Kaitavyaṃ), 5673, 5679, 5683, 5684, 5688 (Kaitavyaṃ), 5692, 5693, 5695
164, 5702 (U. was sent by Duryodhana as an ambassador to the Pāṇḍavas).--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 45^21, 1747, 1748 (fought with the Cedi king).--§ 582 (do.): VI, 72, 3166 (Śakunim Uºñ ca…pitāpitrau, attacked by Sahadeva). --§ 583 (do.): VI, 79, 3456 (all. to § 571).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 171, 7715 (son of Śakuni, pierced by Arjuna), 7718.--§ 603 (Nārāyaṇāstramokshap.): VII, 193, 8906.--[§ 604 (Karṇap.): VIII, 7, †208 (Kaitavyānām adhipaḥ).]--§ 605 (do.): VIII, 11, 414 (Śakuni and U. in the eyes of the makaravyūha of Karṇa)
25, 993, 994, 995, 998, 1000, 1001, 1004 (encounter with Yudhishṭhira).--§ 608 (do.): VIII, 46, 2134 (Śakuni and U. were followed by the Gāndhāras)
48, 2263 (brother of Patatri, PCR.)
54, 2610
61, 3078 (attacked by Sahadeva), 3108, 3110, 3115.--§ 609 (Śalyap.): IX, 1, 26 (Kaitavaḥ, among the slain).--§ 611 (do.): IX, 8, 400
11, 563 (C. has by error Ūº)
22, 1157 (encounter with Nakula
Saubalasya sutaṃ, v. 1158)
27, 1459
28, 1503, 1528, 1532 (slain by Sahadeva). Cf. the following synonyms:-Śākuni (“the son of Śakuni”): VIII, 997. Kaitava (“the gambler's son”): I, 7002 (Uº)
V, 5665. Kaitavya (do.): V, 2254 (Uº), 5412 (Uº), 5535, 5579, 5582, 5583, 5628, 5629 (Uº), 5643, 5644, †5651, 5666 (Uº), 5671, 5688 (Uº), 5698
IX, 26 (Uº, has been slain), 96, 394.
Ulūka^2, a Nāga(?) (according to Nīl. a Yaksha). § 46 (Garuḍa): I, 32, 1489 (º-Śvasanābhyāṃ, had an encounter with Garuḍa).
Ulūka^3, one or more ṛshis. § 573 (Ambopākhyānap.): V, 186, 7353 (ºāśrame).--§ 637 (Rājadh.): XII, 47, 1598 (paramo vipraḥ, among those who surrounded Bhīshma).-§ 721b (Viśvāmitrop.): XIII, 4, 250 (son of Viśvāmitra).
Ulūka^4 (“king of the Ulūkas”?) = Bṛhanta(?): II, 1019 (ºsahitaḥ, sc. Arjuna).
Ulūka^5, pl. (ºāḥ), a people. § 279 (Arjuna): II, 27, 1014 (ºvāsinaṃ…Bṛhantaṃ, in the north), 1020 (uttarān, vanquished by Arjuna).
*ulūka, pl. (ºāḥ) (“owls”). § 126 (Aṃśāvat.): I, 66, 2621 (the offspring of Kākī). Cf. Prāvārakarṇa.
पुराणम्
English
उलूक / ULŪKA I. The son of śakuni. (M.B. Udyoga Parva, Chapter 57, Stanza 25). It is stated in mahābhārata, Ādi Parva, Chapter 182, Stanza 22, that ulūka was present at the svayaṁvara (the Bride choosing a husband) of draupadī. In the bhārata Battle ulūka was sent as a messenger to the camp of the pāṇḍavas by duryodhana. (M.B. Udyoga Parva, Chapter 161). After that he returned to duryodhana with the message of the pāṇḍavas. (M.B. Udyoga Parva, Chapter 163). He combated with the King of cedi on the first day of the battle. (M.B. bhīṣma parva, Chapter 45). After that sahadeva attacked ulūka. (M.B. Bhīsma Parva, Chapter 72, Stanza 5). arjuna defeated ulūka. (M.B. droṇa parva, Chapter 171, Stanza 40). After the death of the teacher droṇa, ulūka fled from the battle-field. (M.B. droṇa Parva, Chapter 193, Stanza 14). It is mentioned in mahābhārata, karṇa Parva, Chapter 25, Stanzas 9 to 11, that ulūka defeated yuyutsu. Next fight was between sahadeva and ulūka in which sahadeva killed ulūka. (M.B. śalya Parva, Chapter 28, Stanzas 32 and 33). The following are the synonyms of ulūka, given in the mahābhārata:--śākuni, Kaitaka, Saubalyasuta and Kaitavya.
उलूक / ULŪKA II. A yakṣa (a demi-god). It is stated in mahābhārata, Ādi Parva, Chapter 32, that garuḍa and this yakṣa fought with each other.
उलूक / ULŪKA III. A son of viśvāmitra. He became a hermit. (M.B. anuśāsana parva, Chapter 4, Stanza 51). It is mentioned in the mahābhārata, śānti Parva, Chapter 47, Stanza 11, that this ulūka visited bhīṣma on his Bed of arrows.
Vedic Reference
English
Ulūka is the ordinary word for ‘owl’ from the Rigveda^1
onwards. The bird was noted for its cry, ^2 and was deemed
the harbinger of ill-fortune (nairṛta).^3 Owls were offered at the
horse sacrifice to the forest trees, ^4 no doubt because they
roosted there.
1) x. 165, 4.
2) Rv. loc. cit.
3) Av. vi. 19, 2: Taittirīya Saṃhitā, v.
5, 18, 1
Vājasaneyi Saṃhitā, xxiv. 38.
4) Vājasaneyi Samhitā, xxiv. 23
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14. 4.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उलूकः
Root: उलूक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
owl
name of a muni
name of a nAga
name of a king, name of the ulUkas
Shloka(s):
2|5|15|1 पत्री श्येन उलूकस्तु वायसारातिपेचकौ। (सिंहादिवर्गः)
2|5|15|2 दिवान्धः कौशिको घूको दिवाभीतो निशाटनः। (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
2|5|15|1 उलूकः (उलूक) (पुं) owl, name of a muni, name of a nAga, name of a king, name of the ulUkas
2|5|15|1 वायसारातिः (वायसाराति) (पुं)
2|5|15|1 पेचकः (पेचक) (पुं) bed, owl, couch, louse, cloud, tip or the root of an elephant's tail
2|5|15|2 दिवान्धः (दिवान्ध) (पुं)
2|5|15|2 कौशिकः (कौशिक) (पुं) owl, love, marrow, silken, passion, sheathed, having paws, kind of seed, an ichneumon, lexicographer, name of gAdhi, coming from an owl, relating to kuzika, interpolation after, forming a receptacle, name of bhadrazarman, one who catches snakes, one who is versed in dictionaries, shala tree [ Shorea robusta - Bot. ], fragrant resin of Guggul tree [Commiphora wightii - Bot.]
2|5|15|2 घूकः (घूक) (पुं)
2|5|15|2 दिवाभीतः (दिवाभीत) (पुं) owl, thief, timid by day, flower closing itself by day
2|5|15|2 निशाटनः (निशाटन) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः पक्षी
जातिः पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उलूकं,
क्ली,
(वल + “उलूकादयश्च” ४१ इतिउणादिसूत्रेण निपातनात् ऊकः सम्प्रसारणञ्च ।)तृणविशेषः उलुखड इति भाषा तत्पर्य्यायः ।सूच्यग्रः स्थूलकः दर्ष्मः जूर्णाख्यः खरच्छदः ६उलपः उलुपः इति रत्नमालादयः
उलूकः,
पुं,
(उचतीति, उच समवाये, उलूकादय-इति साधु, यद्वा वलते, उलूकादित्वात् वलेः सम्प्र-सारणम् ऊकश्च ।) पेचकपक्षी इत्यमरः
तत्-पर्य्यायः तामसः घूकः दिवान्धः कौ-शिकः कुशिः नक्तञ्चरः निशाटः का-कारिः घोरदर्शनः १० इति राजनिर्घण्टः
(“त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः” ।इति माघे ११ ६४ तथा, मनुः ११ १३१ ।“श्वगोधोलूककाकांश्च शूद्रहत्याव्रतञ्चरेत्”
)इन्द्रः (“उलूकाविन्द्रपेचकौ” इत्युणादिवृत्तिः ।४ ४१ ।) भारतयोधी सच शकुनिपुत्त्रः इतिहेमचन्द्रः
(यथा, महाभारते ।“आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ।उलूक गच्छ कैतव्य ! पाण्डवान् सहसोमकान्”
विश्वामित्रपुत्त्रः यथा, भारते १३ ५१ ।“उलूकोऽथ मुद्गलश्च तथर्षिः सैन्धवायनः” ।)उलूकदेशवासिनि त्रि यथा, महाभारते ।२७ ११ ।“उलूकानुत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत्”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उलूक
पु०
बल--समवाये ऊक संप्रसारणम् पेचके, जातित्वात्स्त्रियां ङीष् उलूकीसा ताम्रायाः कन्यायाः श्येन्याःकन्या “षट् सुतास्तु महासत्वास्ताम्रायाः परिकीर्त्तिताः”इत्युपक्रम्य “शुकीशुकानजनयदुलूकीं प्रत्युलूककान्” विष्णुपु० ।२ इन्द्रे, कैतव्ये दुर्य्योधनदूतभेदे तृणभेदे (उलुखड)“त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमांश्चक्रवाकः” माघः “श्वगोधोलूककाकांश्च शूद्रहत्याव्रतं चरेत्” मनुः “यदुलूको वदति मो-घमेतत्” ऋ०१०, १६५, ४, “विविधाश्चैव सम्पीडाः काको-लूकैश्च भक्षणम्” मनुः अत्र काकोलूकैरित्युक्तेः कालो-लूकमित्यादि विरोधे समाहारैकत्वविधानं प्रायिकमितिगम्यते “उलूकान् सुषुवे काकी श्येनी श्येनान् व्यसू-यत” भा० आ० ६३ उलूकनामा दूतश्च युधिष्ठिरादीनांसमीपे दुर्य्योधनेन प्रेषितः यथा “आहूयोपह्वरेराजन्नुलूकमिदमब्रवीत् उलूक! गच्छ कैतव्य! पाण्डवान्सहसोमकान्” इत्यादिना भा० उ० ५० अ० उलू-कश्च कैतव्यः कितव्यस्यापत्यम् तदागमनमधिकृत्यैव उलू-कदूतगमनपर्व उद्योगपर्वान्तर्गतं पर्व्व देशभेदे “उलूक-वासिनं राजन् वृहन्तमुपजग्मिवान्” “उलूकानुत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत्” भा० स० अ० अयञ्च देशः“प्रययावुत्तरां तत्माद्दिशं धनदपालिताम्” इत्युपक्रम्यतस्य कीर्त्तनात् धनञ्जयस्य उत्तरदिग्विजय एव तस्यउलूकदेशस्य वर्ण्णनाच्च उत्तरदेशवर्त्तीति गम्यते तद्देशनृपे “उत्तरं पर्वतोद्देशं ये ते दुर्गसहा नृपाः ।आरोहन्तु विमर्द्दन्तो वज्रप्रतिमगौरवाः उलूकःकैतवेयश्च” हरिवं० ९९
Capeller
German
उ॑लूक
m.
Eule
Bein. Indra's. Pl. N. eines
Volkes.
Grassman
German
úlūka, m., die Eule, das Käuzlein [vgl. lat. ulucus, ulula, Eule].
-as {991, 4}.
Burnouf
French
उलूक उलूक
m.
hibou, chouette.
Surnom d'Indra.
Lat.
ulula
germ. eule
ancien germ. uwila, ûla
angl. owl
fr. hulotte.
Stchoupak
French
उलूक-
m.
hibou
fils de Śakuni
pl.
n.
d'un peuple, d'un pays.