उरस् (uras)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उरस् mfn.
   (-राः-राः-रः) Best,  excellent.
	 n.
  (-रः) The breast,  the
bosom. 
 E.
  ऋ to go,  Unādi affix असुन्,  the pen.  changed to उ
 also
उर a Soutra root,  to go,  and असुन् as before.

Capeller Eng

English

 उ॑रस् n.
  breast
 adj.  —° उरस्क.

Yates

English

 उरस् (रः) 5.
n.
  The breast.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   उरस्  uras  n.
   breast  
   उरस्  uras  n.
   bosom   
   उरस्  uras  n.
   best of its kind  
   उरस्  uras  n.
   chest     
            

Wilson

English

 उरस्
mfn.
   (उराः-उराः-उरः) Best,  excellent.
n.
  (-रः) The breast, 
the bosom. 
E.
  ऋ to go,  Uṇādi affix असुन्,  the pen.  changed to उ
 also उर
a Sautra root,  to go,  and असुन् as before.

Apte

English

उरस् [uras],  a.
  Best,  excellent. n.
  (उरः) The breast,  bosom
 व्यूढोरस्को वृषस्कन्धः R.*
  1.13
 Ku.*
  6.51
 उरसि कृ to clasp to the bosom. 

Comp.
  कटः the sacrificial thread hung round the neck and upon the breast.

an upper garment (for boys). -कपाटः A broad strong chest. -क्षतम् injury to the chest. -क्षयः Consumption,  a disease in the chest. -गामिन् a.
  going on the breast (as a reptile),  creeping,  crawling. -ग्रहः,  -घातः a disease of the chest,  pleurisy. -छदः,  -त्राणम् a cuirass,  breast-plate
 Śi.*
  15.8. cf.
   also उरच्छदमनिर्भिद्य द्रुतमुत्प- तिताः शराः Śiva.  B.13.1.6. -जः,  -भूः,  उरसिजः,  उरसिरुहः the female breast
 रेजाते रुचिरदृशामुरोजकुम्भौ Śi.*
  8.53,  उरसिरुहेण हारलीलाम् 25, 59. -भूषणम् an ornament of the breast. -सूत्रिका a necklace of pearls hanging over the breast. -स्तम्भः Oppression of the chest,  asthma.  -स्थलम् the breast,  bosom. 

Apte 1890

English

 उरस् a. Best,  excellent. 
n. (उरः) The breast,  bosom
 व्यूढोरस्को वृषस्कंधः R. 1. 13
 Ku. 6. 51
 उरसि कृ to clasp to the bosom. 
Comp. 
कटः {1} the sacrificial thread hung round the neck and upon the breast. {2} an upper garment (for boys). 
क्षतं injury to the chest. 
गामिन् a. going on the breast (as a reptile),  creeping,  crawling. 
ग्रहः,  
घातः a disease of the chest,  pleurisy. 
छदः,  
त्राणं a cuirass,  breast-plate
 Śi. 15. 80. 
जः,  
भूः,  
उरसिजः,  
उरसिरुहः the female breast
 रेजाते रुचिरदृशामुरोजकुंभौ Śi. 8. 53,  25,  59. 
भूषणं an ornament of the breast. 
सूत्रिका a necklace of pearls hanging over the breast. 
स्थलं the breast,  bosom. 

Monier Williams Cologne

English

 उ॑रस् n.
  (√ ऋ,  Uṇ.
  iv,  194),  the chest,  breast,  bosom,  RV.
  
 AV.
  
 ŚBr.
  
 MBh.
  
 Śak.
  &c.
   (उरसि कृत्वा,  or -कृत्य ind.
  having assented or adopted,  but only उरसि कृत्वा in the sense of having put upon the breast,  Pāṇ.
  i,  4,  75)

 the best of its kind,  L.
 

 उ॑रस् m.
  N.
  of a man g. तिकादि,  Pāṇ.
  iv,  1,  154 (in the Kāś.
 )

Monier Williams 1872

English

 उरस् उरस्,  n. (fr. rt. वृ,  to cover
 cf. उरु), 
the breast,  the bosom
 (आस्,  आस्,  अस्),  best,  excellent
उरसि कृ,  to press any one to one's breast
 to assent.
—उरः-क्षत,  अम्,  n. injury to the chest,  breaking
a blood-vessel in the chest,  consumption.
—उरः-
सूत्रिका,  f. a pearl necklace hanging over the breast.
—उरः-स्थल,  अम्,  n. the breast,  the bosom.
—उरश्-छद,  अस्,  m. a cuirass,  breastplate,  armour, 
mail.
—उरसि-ज or उरसि-रुह,  अस्,  m. the female
breast (lit. ‘produced on the chest’).
—उरसि-लोमन्, 
आ,  आ,  अ,  having hairs on the breast.
—उरस्-कट,  अस्, 
m. the sacrificial thread hung round the neck and
upon the breast,  as sometimes worn.
—उरस्-तस्,  ind.
from the breast,  in the direction of the breast.
—उरस्-
त्राण,  अम्,  n. a breastplate,  cuirass,  coat of mail.
—उरस्-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  broad-chested,  full-breasted, 
strong.
—उरो-गामिन्,  ई,  इनी,  इ,  going on the breast
(as a reptile),  creeping,  crawling.
—उरो-ग्रह,  अस्, 
m. disease of the chest,  pleurisy.
—उरो-घात,  अस्, 
m. striking or beating the breast
 pain in the chest.
—उरो-ज,  अस्,  m. the female breast (lit. ‘born on the
chest’).
—उरो-बृहती,  f.,  N. of a metre.
—उरो-
भूषण,  अम्,  n. an ornament of the breast.

Macdonell

English

 उरस् úr-as,  n.
  breast: -ā dhā,  (Ā.) wear on 🞄the breast
 -ka,  a.
  -breasted,  -chested (—°).

Benfey

English

 उरस् उरस्,  probably for वरस्,  i. e.
वृ + अस्,  and akin to उरु,  n.
  The breast, 
Daśak. in Chr. 184,  8.

Apte Hindi

Hindi

उरस्
नपुं*
   - "ऋ+असुन्,  उत्वं रपरश्च"
"छाती,  वक्षःस्थल"

उरस्
नपुं*
   - "ऋ+असुन्, उत्वं रपरश्च"
छाती

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उरस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಕ್ಷಃಸ್ಥಲ /ಎದೆ
निष्पत्तिः - > ऋ (गतौ) - "असुन्" उरादेशश्च (उ० ४-१५५)
व्युत्पत्तिः - > इयर्ति
प्रयोगाः - > "उरसि शूलभृतः प्रहिता मुहुः प्रतिहतिं ययुरर्जुनमुष्टयः"
उल्लेखाः - > किरा० १५-५
उरस्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮುಖ್ಯವಾದ /ಪ್ರಧಾನವಾದ
विस्तारः - > "उरो वक्षसि मुख्ये च" - हेम० ।

L R Vaidya

English

 uras {% n. %} The breast,  the bosom,  R.i.13,  K.S.vi.51.

Bopp

Latin

 उरस् n. pectus.

Lanman

English

 úras,  n. breast. [perhaps,  ‘a cover, ’ from
√1vṛ,  ‘cover, ’ 1151. 1b,  w. a specialization
like that in Eng. chest,  ‘thorax.’]

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  उरस्
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  बलार्थे
गणः:
  कण्ड्वादिः
कर्मकत्वं:
  
इट्त्वं:
  
उपग्रहः:
  
रूपम्:
  उरस्यति

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 [उरस्] ,  उरसा प्रत्युद्गम् kühn entgegengehen,  Jātakam. 13,  32.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
क्रोडोरो हृदयस्थानं वक्षो वत्सो भुजान्तरम् ॥ ६०२ ॥
-wordlist-
 
क्रोडा (स्त्रीक्ली),  उरस् (क्ली),  हृदयस्थान (क्ली),  वक्षस् (क्ली),  वत्स (पुंक्ली),  भुजान्तर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भुजमध्य
भुजमध्य,  उरस्,  वक्षस्,  हृदयस्थान,  वत्स
भुजमध्यमुरो वक्षो हृदयस्थानं च वत्समिच्छन्ति ।
verse 2.1.1.527
page 0060

नाममाला

Sanskrit

उरस्,  वक्षस्
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम् ।
verse 0.1.1.102
page 0051

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  उरस्
Root:  उरस्
Gender:  undefined
Number:  undefined
Meaning(s): 
⇒ bosom
⇒ chest
⇒ breast
⇒ best of its kind
Shloka(s): 
2|6|78|1 ► उरो वत्सं च वक्षश्च पृष्ठं तु चरमं तनोः। (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|6|78|1 ⇢ उरः (उरस्) (नपुं)
➠ 2|6|78|1 ⇢ वत्सः (वत्स) (पुं) ⇒ son, boy, year, child, offspring, child (he), Kutaja tree, young of any animal, calf [of any mammal], Winter Cherry Tree [Nerium antidysentericum - Bot.]
➠ 2|6|78|1 ⇢ वत्सम् (वत्स) (नपुं) ⇒ son, boy, year, child, offspring, child (he), Kutaja tree, young of any animal, calf [of any mammal], Winter Cherry Tree [Nerium antidysentericum - Bot.]
➠ 2|6|78|1 ⇢ वक्षः (वक्षस्) (नपुं)
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ देहः
परा_अपरासंबन्धः ➡ देहावयवः
उपाधि ➡ अवयवः
    

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उरस् बलार्थे कण्ड्वा० प० अक० सेट् । उरस्यति बलवान्भवतीत्य-र्थः औरस्यीत् औरसीत् उरस्याम्(साम्)बभूव आस चकार

 उरस् न०
  ऋ--असुन् धातोरुच्च रपरः । वक्षःस्थले । “कवाटविस्ती-र्णमनोरमोरःस्थलस्थित श्रीललनस्य तस्य” “जनितमुदमु-दस्थादुच्चकैरुच्छ्रितोरःस्थलनियतनिषण्णश्रीश्रुतां शुश्रुवान् सः”माघः । “उरोमुकुलितस्तनं जघनमंसबन्धोद्धुरम्” मालती०अस्य ब० व० अन्तस्थस्यकप्समा० “व्यूढोरस्को वृषस्कन्धः”रघुः । “प्रकृत्यैव शिलोरस्कः” कुमा० । क्वचिन्न । “हारोरावनमार सा” सुप्रसिद्धपद्यम् । तेन निर्मित अण् औरस, पुत्रभेदे “औरसः क्षेत्रजश्चैव दत्तःकृतिमएव चेति” कालि०पु०  उरोजातमात्रे च औरसं भयम् । पक्षे यत् उरस्य ।बक्षोगते । २ श्रेष्ठे न०
  । तस्य ६ त० अन्ते अच् समा० ।अश्वौरस अश्वप्रधाने । ३ ऋषिभेदे पु०
  तस्यापत्यम् तिका०फिञ् औरसायनि । उरशवत् भर्गादिकार्यम् ।उरः प्राशस्त्येनास्य अर्शा० अच् । उरस प्रशस्तोरस्केत्रि०  । पाठान्तरे तिकादिषु उरसशब्दोऽपि पमते उर-शवत् फिञ् भर्गादिकार्यञ्च ।

Capeller

German

 उ॑रस् n.
  Brust,  adj. —° उरस्क.

Grassman

German

 úras,  n.,  die Brust,  als die ausgebreitete,  sich erweiternde [s. urú].
-as {158, 5}
 {981, 4}.

Burnouf

French

 उरस् उरस् a. bon,  excellent
 f.
  उरा। -- S. n.
  poitrine, 
cf.  उर।
उरश्छद m.
  (छद्) cuirasse,  cotte de mailles.
उरसिज m.
  (जन्) sein,  mamelle.
उरसिल a. (sfx. इल) qui a une large ou une forte poitrine.
		 Au fig. vaillant,  brave.
उरस्त्राण n.
  (त्रा) cuirasse,  cotte de mailles, 
plastron. 
उरस्य a. pectoral. -- S. m.
  enfant légitime [né d'un homme et
d'une femme de même caste]
 f.
  उरस्या।
उरस्यामि den.  avoir une forte poitrine
 être robuste.
उरस्वत् a. (sfx. वत्) mms. que उरस्त्ल।
उरस्सूत्रिका f.
  (सूत्र
 sfx. इका) collier.

Stchoupak

French

 उरस्-
 nt. poitrine 
 -क- ifc. id.
उरः-कपाट- m.
  large poitrine.
°स्थ- a. émanant de la poitrine.
उरश्-छद- m.
  cuirasse.
उरो-ज- m.
  du. seins.
°विदारम् abs. en déchirant la poitrine.
उरसि-ज- m.
  sein. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.