| YouTube Channel

उरगः (uragaH)

 
Apte
English
उरगः [uragḥ], (-गी
f.
 ) [उरसा गच्छति, उरस् -गम्-ड
सलोपश्च
P.
 III.2.48 Vārt.]
A serpent, snake
अङ्गुली- वोरगक्षता
R.*
 1.28, 12.5, 91. उपगांश्च दिव्यान्
Bg.*
 11.15.
A Nāga or semi-divine serpent usually represented in mythology with a human face
देवगन्धर्वमानुषोरगराक्षसान्
Nala.*
 1.28
Ms.*
 3.196.
(पुं. न.) Lead. -गा
N.
 of a city
अथोरगाख्यस्य पुरस्य नाथम्
R.*
 6.59. -गी A female snake.
Comp.
 अरिः अशनः, शत्रुः
N.
 of Garuḍa (enemy of snakes)
Śi.*
 5.13.
peacock. -आस्यम् a kind of spade (serpent-shaped hoe)
-इन्द्रः, -राजः
N.
 of Vāsuki or Śeṣa. -प्रतिसर
a.
 having a serpent for a wedding ring. -बन्धः A class of bases (of columns
&c.
 ) shaped like the face of a snake. -भूषणः
N.
 of Śiva (decked with serpents). -सारचन्दनः, -नम् a kind of sandal-wood. -स्थानम् the abode of the Nāgas, i. e. Pātāla.
Apte 1890
English
उरगः (गी f.) [उरसा गच्छति, उरस्-गम्-ड
सलोपश्च P. III. 2. 48 Vārt.] 1 A serpent, snake
अंगुलीवोरगक्षता R. 1. 28, 12. 5, 91.
2 A Nāga or semi-divine serpent usually represented in mythology with a human face
देवगंधर्वमानुषोरगराक्षसान् Nala. 1. 28
Ms. 3. 196.
3 Lead.
गा N. of a city
R. 6. 59.
गी A female snake.
Comp.
अरिः,
अशनः,
शत्रुः {1} N. of Garuḍa (enemy of snakes). {2} a pea-cock.
आस्यं a kind of spade (serpentshaped hoe).
इंद्रः,
राजः N. of Vāsuki or Śeṣa.
प्रतिसर a. having a serpent for a wedding-ring.
भूषणः N. of Śiva (decked with serpents).
सारचंदनः,
नं a kind of sandal-wood.
स्थानं the abode of the Nāgas, i. e. Pātāla.
Apte Hindi
Hindi
उरगः
पुं*
 - "उरसा गच्छति, उरस्+गम्+ड, सलोपश्च"
"सर्प, साँप"
उरगः
पुं*
 - "उरसा गच्छति, उरस्+गम्+ड, सलोपश्च"
नाग या पुराणों में वर्णित मानव मुख वाला अर्धदिव्य साँप
उरगः
पुं*
 - "उरसा गच्छति, उरस्+गम्+ड, सलोपश्च"
सीसा
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उरसा गच्चति । उर+गम्लृ(गतौ)+डः। वा०३.२.४८। ‘तवाभिधानाद्व्यथते नताननः सुदुः सहान्मन्त्रपदादिवोरगः’ किराता०१.२४। (स्त्री) उरगी । २.सीसलोह। ३.आश्लेषानक्षत्रम् सर्पदेवताकनक्षत्रम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सर्पः, भुजगः, भुजङ्गः, अहिः, भुजङ्गम्, उरगः, पृदाकुः, आशीविषः, विषधरः, चक्री, व्यालः, सरीसृपः, कुण्डली, गूढपात्, चक्षुःश्रवा, काकोदरः, फणी, दर्वीकरः, दीर्घपृष्ठः, दन्दशूकः, विलेशयः, उरगः, पन्नगः, भोगौ, जिह्नगः, पवनाशनः, विलशयः, कुम्भीनसः, द्विरसनः, भेकभुक्, श्वसनोत्सुकः, फणाधरः, फणधरः, फणावान्, फणवान्, फणाकरः, फणकरः, समकोलः, व्याडः, दंष्ट्री, विषास्यः, गोकर्णः, उरङ्गमः, गूढपादः, विलवासी, दर्विभृत्, हरिः, प्रचालकी, द्विजिह्वः, जलरुण्डः, कञ्चुकी, चिकुरः, भुजः
noun
जन्तुविशेषः, सः अगात्रायतसशल्कजन्तुः यः उरसा गच्छति।
"सर्पाः शून्यागारे वसन्ति।"
Synonyms:
 उरगः, उरोगामी, उरोगः, उरोगमः, उरङ्गः, उरङ्गमः, सरीसृपः, अपदः, अपादः, सर्पी
noun
यः सृप्त्वा गच्छति।
"सर्पादयः उरगाः सन्ति।"
Synonyms:
 उरगः, सरीसृपः, सर्पणशीलः, उरोगः, उरंगमः
adjective
यः सर्पति।
"सर्पः एकः उरगः जन्तुः अस्ति।"
Tamil
Tamil
உரக3: : பாம்பு, நல்ல பாம்பு, நாகப்பாம்பு, புராணங்களில் வரும் மனித முகம் கொண்ட பாம்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उरगः,
पुं,
 । (उरसा गच्छतीति । उरसो लोपश्चेतिडप्रत्ययः सकारलोपश्च ।) सर्पः इत्यमरः ॥
(अङ्गुलीवोरगक्षता” । इति रघुः १ । २८ ।)सीसकम् । इति राजनिर्घण्टः ॥