उमा (umA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 उ॑मा f.
  flax
 N.
  of the daughter of Himavant,  the wife of
Śiva-Rudra. 

Yates

English

 उमा (मा) 1.
f.
  A name of Durgā
light
 fame
 quiet
 flax.

Spoken Sanskrit

English

उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	 pArvati, wifeoflordziva
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  turmeric
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  quiet
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  splendour
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  tranquillity
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  light
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  night
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  fame
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  flax
उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	  reputation

उमा 	-	 umA 	-	 f.
  	-	 pArvati, wifeoflordziva
अधिप 	-	  adhipa 	-	 m.
  	-	 Lord
अधीश 	-	  adhIza 	-	 m.
  	-	 Lord
महेश 	-	  maheza 	-	 m.
  	-	  lord ziva
अखिलात्मन् 	-	  akhilAtman 	-	 m.
  	-	 Lord Brahma
अगोचर 	-	  agocara 	-	 n.
  	-	 Lord Brahma
अधीश्वर 	-	  adhIzvara 	-	 m.
  	-	  Supreme Lord
एकदेव 	-	  ekadeva 	-	 m.
  	-	  supreme Lord
अजकाव 	-	  ajakAva 	-	 m.
 , n.
  	-	 Lord ziva's bow
इडस्पति 	-	  iDaspati 	-	 m.
  	-	 Lord of refreshment
कृष्ण 	-	  kRSNa 	-	 m.
  	-	  incarnation of Lord Vishnu
रघु 	-	  raghu 	-	 m.
  	-	  name of an ancient king of Aryavarta whose descendant was Lord Rama

उमा 	-	  umA 	-	 f.
  	-	 flax
क्षौमी 	-	  kSaumI 	-	 f.
  	-	 flax
औम 	-	  auma 	-	 adj.
  	-	 flaxen
शाण 	-	  zANa 	-	 adj.
  	-	 flaxen
उम्य 	-	  umya 	-	 n.
  	-	 flax-field
अतसी 	-	  atasI 	-	 f.
  	-	  common flax
अतसी 	-	  atasI 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
एकमूला 	-	  ekamUlA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
चण्डिका 	-	  caNDikA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
निःस्नेहा 	-	  niHsnehA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
नीलपुष्पिका 	-	  nIlapuSpikA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
मसीना 	-	  masInA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
मसृण 	-	  masRNa 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
रुद्रपत्नी 	-	  rudrapatnI 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
वरदा 	-	  varadA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
सुनीला 	-	  sunIlA 	-	 f.
  	-	  common flax
हेमपुष्पिका 	-	  hemapuSpikA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
सुवर्चला 	-	  suvarcalA 	-	 f.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
मदोत्कट 	-	  madotkaTa 	-	 m.
  	-	  common flax  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
औम 	-	  auma 	-	 adj.
  	-	  made of flax
औमीन 	-	  aumIna 	-	 n.
  	-	  field of flax
क्षौम 	-	  kSauma 	-	 n.
  	-	  flower of flax
औमिक 	-	  aumika 	-	 adj.
  	-	  relating to flax
मदगन्धा 	-	  madagandhA 	-	 f.
  	-	  common flax or Indian hemp  [ Linum Usitatissimum or Crotalaria Juncea ]
शाण 	-	  zANa 	-	 adj.
  	-	  made of hemp or Bengal flax
उमाकट 	-	  umAkaTa 	-	 n.
  	-	  pollen of common flax plant  [ Linum Usitatissimum - Bot. ]
अतस 	-	  atasa 	-	 m.
  	-	  garment made of the fibre of flax

 
   उमा  umA  f.
   pArvati,  wife of lord ziva   
   गणनाथ  gaNanAtha m.
   Shiva    
   अक्षत  akSata m.
   Shiva   
   अक्षयगुण  akSayaguNa m.
   Shiva    
   अक्षयपुरुहूत  akSayapuruhUta m.
   Shiva   
   अक्षर  akSara m.
   Shiva    
   महदेव  mahadeva N.  Shiva   
   महेश  maheza m.
   lord ziva   
   देवाङ्ग  devAGga n.
   Shiva's body  
   स्थाणु  sthANu m.
   name of Shiva    
   अकुतश्चन  akutazcana m.
   name lord Shiva   
   अघण्ट  aghaNTa m.
   name of lord Shiva    
   वीरेश  vIreza n.
   name of lord Shiva      
            

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

उमा [umā],  [ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा-क वा Tv.]

N.
  of the daughter of Himavat and Menā,  and wife of Śiva
 Kālidāsa thus derives the name: उ मेति (oh do not,  scil. practise penance) मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम Ku.*
  1.26
 उमावृषाङ्कौ R.*
  3.23.

Light,  splendour.

Fame,  reputation. 

Tranquility,  calmness.

Night.

Turmeric (हरिद्रा).

Flax (अतसी). Comp.
   कटः,  -टम् उमा +
  कटच् P.
  V.*
  2.29 Vārt. 1 the pollen of flax. -कान्तः N.
  of Śiva
 Mb.
 *  13. -गुरुः,  -जनकः N.
  of the Himālaya (as the father of उमा). -चतुर्थी f.
  The fourth day in the light half of the month of Jyeṣṭha.  -पतिः N.
  of Śiva
 मुहु- रनुस्मरयन्तमनुक्षपं त्रिपुरदाहमुमापतिसेविनः Ki.*
  5.14
 so ˚ईशः,  ˚वल्लभः,  ˚सहायः &c.
  -महेश्वरव्रतम् N.
 of a particular observance. -वनम् N.
  of the town Vanapura or Devikoṭa (शोणितपुर). -सुतः N.
  of Kārttikeya or of Gaṇesa. 

Apte 1890

English

 उमा [ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा-क वा Tv.] 1 N. of the daughter of Himavat and Menā and wife of Śiva
 Kālidāsa thus derives the name: 
उ मेति (oh do not,  scil. practise penance) मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम Ku. 1. 26
 उमावृषांकौ R. 3. 23. 
2 Light,  splendour. 
3 Fame,  reputation. 
4 Tranquility,  calmness. 
5 Night. 
6 Turmeric (हरिद्रा). 
7 Flax (अतसी). 
Comp. 
कटः,  
टं the pollen of flax. 
गुरुः,  
जनकः N. of the Himālaya (as the father of उमा). 
पतिः N. of Śiva
 मुहुरनुस्मरयंतमनुक्षपं त्रिपुरदाहमुमापतिसेविनः Ki. 5. 14
 so °ईश,  °वल्लभः,  °सहायः &c. 
वनं N. of the town Vanapura or Devīkoṭa (शोणितपुर). 
सुतः N. of Kārtikeya or of Gaṇeśa. 

Monier Williams Cologne

English

 उ॑मा f.
  (perhaps fr.
  √ वे,  BRD.
 ) flax (Linum Usitatissimum),  ŚBr.
   vi
 Kauś.
 
 Pāṇ.
 

 turmeric (Curcuma Longa),  Car.
 

 N.
  of the daughter of Himavat (wife of the god Śiva
 also called Pārvatī and Durgā
 the name is said to be derived from उ मा,  ‘O [child],  do not [practise austerities]’ the exclamation addressed to Pārvatī by her mother),  Hariv.
  946
 ŚivaP.
  
 Kum.
   i,  26
 R.
 
 Ragh.
  &c.
  

 N.
  of several women

 splendour,  light,  L.
 

 fame,  reputation,  L.
 

 quiet,  tranquillity,  L.
 

 night,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 उमा उमा,  f. (in the first sense perhaps fr.
rt. वे),  flax (Linum Usitatissimum)
 the plant Cur-
cuma
 N. of the daughter of Himavat and Menā, 
and wife of Rudra or Śiva (she is also called Pārvatī
and Durgā)
 light,  splendor
 fame,  reputation
quiet,  tranquillity
 night. According to the Kumāra-
sambhava. 1. 26,  the name उमा is derived from उ मा, 
O do not (practice austerities)! the exclamation ad-
dressed to Pārvatī by her mother.
—उमा-कट,  अस्
or अम्,  m. or n. the pollen of flax.
—उमा-गुरु,  उस्, 
m.,  N. of the mountain Himālaya as father of Umā.
—उमागुरु-नदी,  f.,  N. of a river.
—उमा-पति, 
इस्,  m. epithet of Śiva as husband of Umā.
—उमा-
पति-धर,  अस्,  m.,  N. of a poet.
—उमापति-सेविन्, 
ई,  इनी,  इ,  worshipping Śiva.
—उमा-वन,  अम्,  n., 
N. of the town Vana-pura or Devī-koṭa (Devi Cote).
—उमा-सहाय,  अस्,  m.,  N. of Śiva as companion of
Umā.
—उमा-सुत,  अस्,  m.,  N. of Kārttikeya as son
of Umā.
—उमेश (उमा-ईश),  अस्,  m.,  N. of Śiva as
lord of Umā.

Macdonell

English

 उमा úmā,  f.
  flax
 N. of Sivaʼs wife (Pārvatī,  🞄Durgā)
 -nātha,  m.
  husband of Umā,  🞄Śiva
 -pati,  -ī śa,  m.
  id..

Benfey

English

 उमा उमा,  f.
  Pārvatī,  or Durgā, 
the wife of Śiva,  Rām.  1,  36,  15.

Hindi

पार्वती

Apte Hindi

Hindi

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
"हिमवान् और मेना की पुत्री,  शिव की पत्नी,  कालिदास नाम की व्युत्पत्ति इस प्रकार करता है - उ मेति"

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
"प्रकाश,  आभा"

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
"यश,  ख्याति"

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
"शान्ति,  प्रशान्तता"

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
रात

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
हल्दी

उमा
स्त्री*
  - "ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति मन्यते पतित्वेन मा + क वा तारा*"
सन

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾರ್ವತಿ /ಗೌರಿ /ಶಿವನ ಪತ್ನಿ
व्युत्पत्तिः - > ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव,  उं शिवं माति इति वा । उ,  मा इति मात्रा तपसे निषिद्धत्वाद्वा ।
प्रयोगाः - > "उमेति मात्रा तासो निषिद्धा पश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम" । "उमापि नीलालकमध्यशोभि विस्रंसयन्ती नवकर्णिकारम्" ।
उल्लेखाः - > कुमा० १-२६,  कुमा० ३-६२
उमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗಸೆ ಗಿಡ
उमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಿಶಿನ
उमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೀರ್ತಿ /ಯಶಸ್ಸು
उमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶ /ಬೆಳಕು
विस्तारः - > "उमातसीहैमवतीहरिस्राकीर्तिकान्तिषु" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 umA {% f. %} 1. A name of Pārvatī (in this sense the word is thus derived by Kālidāsa,  probably on the authority of the Kālikā and Śiva Purāṇas- उ मेति मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चादुमाख्यं सुमुखी जगाम K.S.i.26),  उमावृषांकौ शरजन्मना यथा R.iii.23,  K.S.iii.67
light,  splendour
fame,  reputation
tranquility
turmeric.

E Bharati Sampat

Sanskrit

(स्त्री) ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव वा उं शिवं माति इति वा । १.पार्वती, गोरी शिवस्य पत्नी । ‘उमेति मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम’ कुमार०१.२६। २.अगसे । ३.हरिद्रा । ४.कीर्तिः। ५.प्रकाशः।

Bopp

Latin

 उमा f. nomen Durgae,  Sivi uxoris.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

सीता
स्त्री
सीता,  लक्ष्मी,  उमा,  सस्याधिदेवता,  सीरध्वजापत्य,  मन्दाकिनी
सीता लक्ष्मीरुमा सीता सीता सस्याधिदेवता ।
सीता सीरध्वजापत्यं सीता मन्दाकिनी मता ॥ ५६ ॥
verse 1.1.1.56
page 0004

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 उमा *Ruhm,  S I,  53,  3.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अतसी,  उमा,  चणका,  क्षौमी,  रुद्रपत्नी,  सुवर्चला,  पिछिला,  देवी,  नदगन्धा,  मदोत्कटा,  क्षुमा,  हैमवती,  सुनीला,  नीलपुष्पिका,  वरदा,  एकमूला,  चण्डिका,  निःस्नेहा
noun
 
धान्य-विशेषः,  कृष्ण-पुष्प-क्षुद्र-वृक्षस्य तैलदाः बीजाः (आयुर्वेदे अस्य उष्णत्व-तिक्तत्व-अम्लत्वादयः गुणाः प्रोक्ताः वातहारित्वं श्लेष्म-पित्तकारित्वं च)
 "अतसी मधुरा तिक्ता स्निग्धा पाके कटुर्गुरु [श क]"

Synonyms:
  हरिद्रा,  हरित्,  सुवर्णा,  काञ्चनी,  पीता,  गौरी,  स्वर्णवर्णा,  कावेरी,  उमा,  शिवा,  दीर्घरागा,  हलद्दी,  पौञ्जा,  पीतवालुका,  हेमनाशा,  रञ्जनी,  भङ्गवासा,  घर्षिणी,  पीतिका,  रजनी,  मेहघ्नी,  बहुला,  वर्णिनी,  रात्रिनामिका,  निशाह्वा,  निशा,  शर्वरी,  वरवर्णिनी,  वर्णदाता,  मङ्गलप्रदा,  हेमरागिणी,  घर्षणी,  जनेष्टा,  कृमघ्नी,  लसा,  यामिनी,  वराङ्गी,  वरा,  वर्णदात्री,  पवित्रा,  हरिता,  विषघ्नी,  पिङ्गा,  मङ्गल्या,  मङ्गला,  लक्ष्मीः,  भद्रा,  शिफा,  शोभा,  शोभना,  सुभगाह्वया,  श्यामा,  जयन्तिका
noun
 
ओषधिमूलविशेषः। हरिद्रा नाम ओषधेः पीतवर्णीयानि मूलानि ये जनैः पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते। रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु उपयुज्यन्ते।
 "हरिद्रायाः लेपेन त्वक्शुद्धिः भवति।"

Synonyms:
  हरिद्रा,  हरित्,  सुवर्णा,  काञ्चनी,  पीता,  गौरी,  स्वर्णवर्णा,  कावेरी,  उमा,  शिवा,  दीर्घरागा,  हलद्दी,  पौञ्जा,  पीतवालुका,  हेमनाशा,  रञ्जनी,  भङ्गवासा,  घर्षिणी,  पीतिका,  रजनी,  मेहघ्नी,  बहुला,  वर्णिनी,  रात्रिनामिका,  निशाह्वा,  निशा,  शर्वरी,  वरवर्णिनी,  वर्णदाता,  मङ्गलप्रदा,  हेमरागिणी,  घर्षणी,  जनेष्टा,  कृमघ्नी,  लसा,  यामिनी,  वराङ्गी,  वरा,  वर्णदात्री,  पवित्रा,  हरिता,  विषघ्नी,  पिङ्गा,  मङ्गल्या,  मङ्गला,  लक्ष्मीः,  भद्रा,  शिफा,  शोभा,  शोभना,  सुभगाह्वया,  श्यामा,  जयन्तिका
noun
 
ओषधिविशेषः अस्य पीतवर्णीयानि मूलानि पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु अपि उपयुज्यन्ते।
 "समये अकृतेन सिंचनेन हरिद्रा शुष्का जाता। / हरिद्रा कफ-पित्तास्त्रशोथ-कण्डुव्रणापहा।"

Synonyms:
  दुर्गा,  उमा,  कात्यायनी,  गौरी,  ब्रह्माणी,  काली,  हैमवती,  ईश्वरा,  शिवा,  भवानी,  रुद्राणी,  सर्वाणी,  सर्वमङ्गला,  अपर्णा,  पार्वती,  मृडानी,  लीलावती,  चणडिका,  अम्बिका,  शारदा,  चण्डी,  चण्डा,  चण्डनायिका,  गिरिजा,  मङ्गला,  नारायणी,  महामाया,  वैष्णवी,  महेश्वरी,  कोट्टवी,  षष्ठी,  माधवी,  नगनन्दिनी,  जयन्ती,  भार्गवी,  रम्भा,  सिंहरथा,  सती,  भ्रामरी,  दक्षकन्या,  महिषमर्दिनी,  हेरम्बजननी,  सावित्री,  कृष्णपिङ्गला,  वृषाकपायी,  लम्बा,  हिमशैलजा,  कार्त्तिकेयप्रसूः,  आद्या,  नित्या,  विद्या,  शुभह्करी,  सात्त्विकी,  राजसी,  तामसी,  भीमा,  नन्दनन्दिनी,  महामायी,  शूलधरा,  सुनन्दा,  शुम्यभघातिनी,  ह्री,  पर्वतराजतनया,  हिमालयसुता,  महेश्वरवनिता,  सत्या,  भगवती,  ईशाना,  सनातनी,  महाकाली,  शिवानी,  हरवल्लभा,  उग्रचण्डा,  चामुण्डा,  विधात्री,  आनन्दा,  महामात्रा,  महामुद्रा,  माकरी,  भौमी,  कल्याणी,  कृष्णा,  मानदात्री,  मदालसा,  मानिनी,  चार्वङ्गी,  वाणी,  ईशा,  वलेशी,  भ्रमरी,  भूष्या,  फाल्गुनी,  यती,  ब्रह्ममयी,  भाविनी,  देवी,  अचिन्ता,  त्रिनेत्रा,  त्रिशूला,  चर्चिका,  तीव्रा,  नन्दिनी,  नन्दा,  धरित्रिणी,  मातृका,  चिदानन्दस्वरूपिणी,  मनस्विनी,  महादेवी,  निद्रारूपा,  भवानिका,  तारा,  नीलसरस्वती,  कालिका,  उग्रतारा,  कामेश्वरी,  सुन्दरी,  भैरवी,  राजराजेश्वरी,  भुवनेशी,  त्वरिता,  महालक्ष्मी,  राजीवलोचनी,  धनदा,  वागीश्वरी,  त्रिपुरा,  ज्वाल्मुखी,  वगलामुखी,  सिद्धविद्या,  अन्नपूर्णा,  विशालाक्षी,  सुभगा,  सगुणा,  निर्गुणा,  धवला,  गीतिः,  गीतवाद्यप्रिया,  अट्टालवासिनी,  अट्टहासिनी,  घोरा,  प्रेमा,  वटेश्वरी,  कीर्तिदा,  बुद्धिदा,  अवीरा,  पण्डितालयवासिनी,  मण्डिता,  संवत्सरा,  कृष्णरूपा,  बलिप्रिया,  तुमुला,  कामिनी,  कामरूपा,  पुण्यदा,  विष्णुचक्रधरा,  पञ्चमा,  वृन्दावनस्वरूपिणी,  अयोध्यारुपिणी,  मायावती,  जीमूतवसना,  जगन्नाथस्वरूपिणी,  कृत्तिवसना,  त्रियामा,  जमलार्जुनी,  यामिनी,  यशोदा,  यादवी,  जगती,  कृष्णजाया,  सत्यभामा,  सुभद्रिका,  लक्ष्मणा,  दिगम्बरी,  पृथुका,  तीक्ष्णा,  आचारा,  अक्रूरा,  जाह्नवी,  गण्डकी,  ध्येया,  जृम्भणी,  मोहिनी,  विकारा,  अक्षरवासिनी,  अंशका,  पत्रिका,  पवित्रिका,  तुलसी,  अतुला,  जानकी,  वन्द्या,  कामना,  नारसिंही,  गिरीशा,  साध्वी,  कल्याणी,  कमला,  कान्ता,  शान्ता,  कुला,  वेदमाता,  कर्मदा,  सन्ध्या,  त्रिपुरसुन्दरी,  रासेशी,  दक्षयज्ञविनाशिनी,  अनन्ता,  धर्मेश्वरी,  चक्रेश्वरी,  खञ्जना,  विदग्धा,  कुञ्जिका,  चित्रा,  सुलेखा,  चतुर्भुजा,  राका,  प्रज्ञा,  ऋद्भिदा,  तापिनी,  तपा,  सुमन्त्रा,  दूती,  अशनी,  कराला,  कालकी,  कुष्माण्डी,  कैटभा,  कैटभी,  क्षत्रिया,  क्षमा,  क्षेमा,  चण्डालिका,  जयन्ती,  भेरुण्डा
noun
 
सा देवी यया नैके दैत्याः हताः तथा च या आदिशक्तिः अस्ति इति मन्यते।
 "नवरात्रोत्सवे स्थाने स्थाने दुर्गायाः प्रतिष्ठापना क्रियते।"

Synonyms:
  पार्वती,  अम्बा,  उमा,  गिरिजा,  गौरी,  भगवती,  भवानी,  मङ्गला,  महागौरी,  महादेवी,  रुद्राणी,  शिवा,  शैलजा,  हिमालयजा,  अम्बिका,  अचलकन्या,  अचलजा,  शैलसुता,  हिमजा,  शैलेयी,  अपर्णा,  शैलकुमारी,  शैलकन्या,  जगद्जननी,  त्रिभुवनसुन्दरी,  सुनन्दा,  भवभामिनी,  भववामा,  जगदीश्वरी,  भव्या,  पञ्चमुखी,  पर्वतजा,  वृषाकपायी,  शम्भुकान्ता,  नन्दा,  जया,  नन्दिनी,  शङ्करा,  शताक्षी,  नित्या,  मृड़ानी,  हेमसुता,  अद्रितनया,  हैमवती,  आर्या,  इला,  वारुणी
noun
 
शिवस्य पत्नी।
 "पार्वती गणेशस्य माता अस्ति।"

Synonyms:
  अतसी,  उमा,  चणका,  क्षौमी,  रुद्रपत्नी,  सुवर्चला,  पिछिला,  देवी,  नदगन्धा,  मदोत्कटा,  क्षुमा,  हैमवती,  सुनीला,  नीलपुष्पिका
noun
 
सस्यविशेषः,  कृष्णपुष्पवान् क्षुद्रवृक्षः यस्य तैलदानि बीजानि सन्ति।
 "अतस्यः पक्वेभ्यः बीजेभ्यः तैलं निकृष्यते।"

Synonyms:
  उमा
noun
 
स्त्रीनामविशेषः ।
 "उमा इति ख्यातः स्त्रीनाम वर्तते"

Synonyms:
  उमा
noun
 
स्त्रीनामविशेषः ।
 "उमा इति नामकानां नैकासां स्त्रीणाम् उल्लेखः कोषे अस्ति"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ka ta'i bu mo
१) उमा २) कात्यायनी

u ma
उमा

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गौरी काली पार्वती मातृमातापर्णा रुद्राण्यम्बिका त्र्यम्बकोमा ।
दुर्गा चण्डी सिंहयाना मृडानीकात्यायन्यौ दक्षजार्या कुमारी ॥ २०३ ॥
सती शिवा महादेवी शर्वाणी सर्वमङ्गला ।
भवानी कृष्णमैनाकस्वसा मेनाद्रिजेश्वरा ॥ २०४ ॥
निशुम्भशुम्भमहिषमर्दिनी भूतनायिका ।
-wordlist-
 
गौरी (स्त्री),  काली (स्त्री),  पार्वती (स्त्री),  मातृमातृ (स्त्री),  अपर्णा (स्त्री),  रुद्राणी (स्त्री),  अम्बिका (स्त्री),  त्र्यम्बका (स्त्री),  उमा (स्त्री),  दुर्गा (स्त्री),  चण्डी (स्त्री),  सिंहयाना (स्त्री),  मृडानी (स्त्री),  कात्यायनी (स्त्री),  दक्षजा (स्त्री),  आर्या (स्त्री),  कुमारी (स्त्री),  सती (स्त्री),  शिवा (स्त्री),  महादेवी (स्त्री),  शर्वाणी (स्त्री),  सर्वमङ्गला (स्त्री),  भवानी (स्त्री),  कृष्णस्वसृ (स्त्री),  मैनाकस्वसृ (स्त्री),  मेनाजा (स्त्री),  अद्रिजा (स्त्री),  ईश्वरा (स्त्री),  निशुम्भमथनी (स्त्री),  शुम्भमथनी (स्त्री),  महिषमथनी (स्त्री),  भूतनायिका (स्त्री)

--source--
 
शणं भङ्गा मातुलानी स्यादुमा तु क्षुमातसी ।
-wordlist-
 
शण (क्ली),  भङ्गा (स्त्री),  मातुलानी (स्त्री),  उमा (स्त्री),  क्षुमा (स्त्री),  अतसी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रुद्राणी
रुद्राणी,  शर्वाणी,  काली,  कात्यायनी,  भवानी,  आर्या,  अम्बिका,  मृडानी,  हैमवती,  पार्वती,  गौरी,  उमा,  भगवती,  दुर्गा,  चण्डी,  दाक्षायणी,  शिवा,  अपर्णा,  महादेवी,  गिरिजा,  मेनकात्मजा
रुद्राणी शर्वाणी काली कात्यायनी भवानी च ।
आर्याम्बिका मृडानी हैमवती पार्वती गौरी ॥ १५ ॥
उमा भगवती दुर्गा चण्डी दाक्षायणी शिवा ।
अपर्णा स्यान्महादेवी गिरिजा मेनकात्मजा ॥ १६ ॥
verse 1.1.1.15
page 0003

अतसी
अतसी,  उमा,  क्षुमा
प्रियङ्गुः कथ्यते कङ्गुरतसी स्यादुमा क्षुमा ।
verse 2.1.1.582
page 0066

Tamil

உமா : ஹிமவான் மகள்,  சிவனின் மனைவி,  ஒளி,  பிரகாசம்,  புகழ்,  அமைதி,  இரவு,  மஞ்சள்.

Mahabharata

English

Umā^1,  a goddess,  daughter of Himavat,  wife of Śiva. § 233 (Svayaṃvarap.): I,  187,  †7008 (cakāśire Parvatarājakanyām Uºṃ yathā devagaṇāḥ,  sc. jigīshamānāḥ).--§ 270 (Brahmasabhāv.): II,  11,  467 (Mahādevaḥ{??}nomaḥ).--§ 330 (Indradarśana): III,  37,  1488 (mentioned in Draupadī's blessing of Arjuna).--§ 331 (Kairātap.): III,  39,  1554 (Devyā sahomayā,  sc. Śivaḥ).--§ 333 (do.): III,  40,  †1663 (sahomayā,  sc. Iśvaraḥ).--§ 410 (Plakshāvataraṇag.): III,  130,  10550 (Śarvasya…sahomayā).--§ 442 (Nivātakavacayuddhap.): III,  167,  11978 (ºsahāyaḥ…Pinākadhṛk). --§ 500 (Skandop.): III,  228,  14391 (only C.,  cf. Agni).-§ 504 (Skandayuddha): III,  231,  14523 (ºyonyāñ ca Rudreṇa śukraṃ siktaṃ,  from that seed Skanda was born).--§ 506 (do.): III,  231,  14545 (Paśupatiḥ…Umayā saha).-§ 507 (do.): III,  231,  14575.--§ 524 (Jayadrathavimokshanap.): III,  272,  15875 (ºsahāyaḥ,  sc. Tryambakaḥ).-[§ 549 (Pāṇḍavapraveśap.): IV,  6,  (Yudhishṭhira hymned Durgā = Umā,  who then showed herself to him).]--§ 565 (Gālavacarita): V,  111,  3830 (atra--i.e. in the north-Kāmaś ca Roshaś ca Śailaś comā ca sambabhuḥ).--§ 574 (Jambūkh.): VI,  6,  220 (ºsahāyaḥ…Bhūtabhāvanaḥ).-§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI,  23,  801 (= Durgā (q.v.) hymned by Arjuna).--§ 603d (Tripura): VII,  202,  9576,  9584 (ºayā sārdhaṃ),  9592 (had on her lap Śiva in the form of a child).--§ 615u (Skanda): IX,  45,  2515
 46,  2667,  2717 (putraṃ…Umāyāḥ,  sc. Skanda).--§ 616 (Sauptikap.): X,  7,  259 (ºbhūshaṇatatparaṃ,  sc. Śiva).--§ 694b (Jvarotpatti): XII,  284,  (10233),  (10236) (grieved at Śiva's being excluded from sacrifices).--§ 695b (Dakshayajñavināśa): XII,  285,  10302 (partook in the destruction of Daksha's sacrifice).--§ 701b (Bhava-Bhārgavasamāgama): XII,  290,  10695 (Devīṃ).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII,  343,  XIV,  ††13222 (Himavato girer duhitaraṃ,  Bhṛgu coveted U.,  but she was given to Śiva).--§ 730g (Upamanyu): XIII,  14 828 (= strīliṅgaṃ),  836 (Devadevaḥ sahomayā).--§ 730 (Ānuśāsanik.): XIII,  14,  1001 (Devī),  1022 (Devīṃ),  15,  1028 (Śarvāṇī),  (†1031)
 16,  1104 (deva Umayā sahitaḥ,  sc. Śiva).--§ 731b (Ashṭāvakra-Diksaṃv.): XIII,  19,  1400 (Devyā,  performed austerities in order to obtain Śiva).--§ 747b (Suvarṇotpatti): XIII,  84,  3993 (Devīṃ),  3995 (Devī) (the gods prevailed upon Śiva to withdraw his vital seed,  U. then cursed the gods).--§ 768b (Umā-Maheśvarasaṃv.): XIII,  140,  6338 (Śaṅkarasyomayā sārdhaṃ saṃvādaḥ),  6374 (6378) (6384)
 141,  (6398),  (6402),  (6409),  (6417),  (6423),  (6450),  (6480)
 142,  (6506),  (6525),  (6539)
 143,  (6565)
 144,  (6624),  (6641),  (6651),  (6664)
 145,  (6683),  (6725),  (6736),  (6740)
 146,  (6759),  (6768)
 148,  6874 (Śaṅkarasyomayā sārdhaṃ saṃvādaṃ) (discourse between U. and Śiva).--§ 768 (Ānuśāsanik.): XIII,  148,  6920 (Śaṅkarasyomayā sārdhaṃ saṃvādaḥ).--§ 773d (Śiva): XIII,  161,  7489,  7493 (repetition from § 603d).--§ 778f (Muñjavat): XIV,  8,  182 (ºsahāyaḥ…Maheśvaraḥ).--§ 782g (Guruśishyasaṃv.): XIV,  43,  1185 (nārīṇām uttamāṃ). Cf. also the following synonyms:-Ambikā(?): XIII,  7106. Āryā: III,  14495. Bhīmā: III,  5026 (ºāyāḥ sthānaṃ). Śailaputrī (“daughter of the mountain”): IX,  2472,  2484
 XIII,  6388,  6913. Śailarājasutā (“daughter of the king of the mountains”): XII,  10214,  10229,  12169
 XIII,  6393,  6771 (according to B. ºāṃ devīṃ
 C. has ºā devī = Gaṅgā). Śākambharī,  q.v. Śarvāṇī: XIII,  1028. Deveśī: XII,  10301. Devī (“the goddess”): I,  2315 (praised in the Mhbhr.)
 II,  403 (in the palace of Kubera)
 III,  1554 (Uº),  1623 (accompanied Śiva),  5027 (by bathing at Bhīmāyāḥ sthānaṃ one becomes the son of D.),  6064 (ºyās tīrthe),  6065,  6072 (ºyās tīrthe),  7041 (Rudrapatnyāḥ),  7091 (ºyāḥ sthānaṃ,  i.e. Śākambharī),  7093,  7096,  [8001 (? name of a tīrtha?)],  8113 (Viśveśvaraṃ…Devyā saha),  8161 (Mahādevaṃ Devyā saha,  on Śrīparvata),  12285 (Sthāṇur Devyā saha,  all. to Kairātaparvan),  14427 (saha Devyā…Govṛshadhvajāḥ),  15161,  15162 (the half of Duryodhana's body originated from D.)
 IV,  178 (Durgāṃ),  181,  183,  186,  189,  192,  202,  204 (hymned by Yudhishṭhira),  (205),  213
 V,  3829 (performed austerities in order to obtain Śiva)
 VI,  (810) (hymned by Arjuna)
 VII,  9575
 VIII,  1593 (ºyāḥ samīpataḥ,  sc. Śiva)
 IX,  2488 (Girivarātmajā),  2492
 XII,  5789,  10238,  10239,  10273,  10286,  10287,  (†10296),  †10297,  (10300),  10304,  10307,  10325,  10327,  10481,  10692,  (10693),  10694,  10695 (Uº),  10760,  12169 (Śailarājasutā),  12204
 XIII,  662 (ºyā saha,  sc. Śiva),  826,  827,  871 (ºyāḥ samīpataḥ),  977,  978 (ºyā saha Maheśvaraḥ),  1001 (Uº),  1022 (Uº),  1033,  1400 (Uº),  3992 (Rudrāṇyāḥ),  3993 (Uº),  3994 3995 (Uº),  4001,  4008,  6364,  6413 foll. passim,  6771
 XIV,  1185 (Uº). Durgā,  q.v. Gaurī: III,  8129
 IV,  †2305. Girisutā (“daughter of the mountain”): XIII,  6368 Girivarātmajā (do.): IX,  2488. Kālī: X,  387. Mahābhīmā: XII,  10304. Mahādevī,  q.v. Mahākālī: XII,  10304. Maheśvarī: XII,  10304. Māheśvarī: XIV,  1184. Parvatarājakanyā: I,  †7008. Pārvatī: III,  14542 (sahitaṃ Pºyā,  sc. Śiva),  14562 (accompanied by Gaurī,  etc.)
 VII,  2859 (sahitaṃ Pºyā,  sc. Śiva),  9461 (ºyā sahitaṃ,  sc. Śiva),  9579,  9584
 X,  296 (ºyā ca Maheśvaraḥ)
 XIII,  842 (sahitaṃ…Pºyā Parameśvaraṃ)
 XIV,  1184 (Māheśvarī). Rudrāṇī: II,  458 (in the palace of Brahmán)
 V,  3969 (reme…yathā Rudraś ca Rºyāṃ)
 XIII,  1411,  3992 (Devyāḥ),  4004,  4021,  6296. Rudrapatnī (“wife of Rudra”): III,  7041 (Devyāḥ) Tribhuvaneśvarī: IV,  178. The following names of Umā (Durgā) occur in two separate hymus,  viz. IV,  184--203. and VI,  796--808:-Āryā (VI,  796),  Brahmaṇyā (VI,  802),  Brahmavidyā (VI,  803),  Caṇḍā,  Caṇḍī (VI,  797),  Śākambhārī,  Śvetā,  Dhūmrākshī (VI,  801),  Durgā (IV,  198,  203
 VI,  803),  Hiraṇyākshī (VI,  801),  Jātavedasī (VI,  802),  Jayā (IV,  194
 VI,  798),  Kaiṭabhanāśinī (VI,  801),  Kālī (IV,  195
 VI,  796),  Kāpālī,  Kapilā (VI,  796),  Karālī,  Kālyāyanī (VI,  798),  Kauśikī,  Kokamukhā (VI,  800),  Kṛshṇā (IV,  184,  187
 VI,  801),  Kṛshṇacchavisamā (IV,  187),  Kṛshṇapiṅgalā (VI,  796),  Kumārī (IV,  184
 VI,  796),  Mahādevī (IV,  200
 VI,  805),  Mahākālī (IV,  195
 VI,  797),  Mahishāsuranāśinī (IV,  193),  Mandaravāsinī (VI,  796),  Pītavāsinī (VI,  800),  Sāvitrī (VI,  804),  Skandamātṛ (VI,  803),  Siddhasenānī (VI,  796),  Tāriṇī,  Varavarṇinī (VI,  797),  Vijayā (IV,  194
 VI,  798),  Virūpākshī (VI,  801).

Umā^2 = Sarasvatī: IX,  2389.

पुराणम्

English

उमा / UMĀ. pārvatī. (For details see under pārvatī).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उमा,  क्ली,
   (उ भो मा तपस्यां कुर्व्विति । यथा, “उमेति मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चादुमाख्यांसुमुखी जगाम” । इति कुमारोक्तेः । यद्वा ओर्ह-रस्य मा लक्ष्मीरिव । उं शिवं माति मिमीते वा ।आतोऽनुपसर्गेति कः । अजादित्वात् टाप् । अवतिऊयते वा उङ् शब्दे “विभाषा तिलमाषो मेति” ।५ । २ । ४ । निपातनात् मक् ॥
) दुर्गा । (यथा, कुमारे । ३ । ६७ ।“उमामुखे विम्बफलाधरोष्ठेव्यापारयामास विलोचनानि” ॥
)अतसी । कीर्त्तिः । हरिद्रा । कान्तिः । इतिमेदिनी ॥
 शान्तिः । इति शब्दरत्नावली ॥
 तन्नाम-व्युत्पत्तिर्यथा ।“यतो हि तपसे पुत्त्रि वनम् गन्तुञ्च मेनका ।उमेति तेन सोमेति नाम प्राप तदा सती” ॥
इति कालिकापुराणे ४२ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उमा स्त्री ओः शिवस्य मा लक्ष्मीरिव उं शिवं मातिमन्यते पतित्वेन मा + क वा । शिवपत्न्याम् १ दुर्गायाम्“उ सेति मात्रा सपसे निषिद्धा पश्चादुमाख्यां सुमुखी, जगामेति” कुमारे निरुक्तायां २ पार्व्वत्याम् । “यदाह तपसेपुत्रीं वनं गन्तुञ्च मेनका । उ मेति,  तेन सोमेति नाम प्रापतदा सती” कालि० पु०
  । “मात्रा निषिद्धा तपसे यदासा ययामुमाख्यां भवभक्तिभाविनी” शिवपु०  अत्र पक्षे उ मेतिशब्दः नामहेतुत्वेनास्त्यस्याः अर्श आ० अच् “यस्येति” पा०आलोपे टाप् । “उमामुखे विम्बफलाधरोष्ठे” “उमामुखन्तुप्रतिपद्य लोला” “उमारूपेण ते यूयम्” “उमा बधूर्भवान्दाता” इति च कुमा० । “नियोजयितुकामस्तु उमायांचन्द्रशेखरम्” शि० पु०
  उमामाहेश्वरव्रतम् । व्रतशब्देवक्ष्यते । वे--बा० मक् संप्रसारणम् । ३ हरिद्रायाम् ४ अत-सीवृक्षे (मसिना) उमाकटः उम्यः औमीनः । ५ कीर्त्तौ६ कान्तौ,  ७ शान्तौ च ।

Capeller

German

 उ॑मा f.
  Flachs
 N. der Gattin Śiva's.

Burnouf

French

 उमा उमा f.
  np. de Pārvatī ou Durgā épouse de Śiva.
Lumière,  éclat.
		 Renommée.
		 Repos,  tranquillité.
		 Graine de
lin. 
उमागुरु m.
  (गुरु) l'Himavat personnifié,  père et
instituteur d'Umā.
उमापति m.
  (पति) l'époux d'Umā,  Śiva.
उमावन n.
  (वन) la ville de Vanapura.
उमासुत m.
  (सुत) le fils d'Umā,  Kārttikeya.
उमेश m.
  (ईश) le seigneur d'Umā,  Śiva.

Stchoupak

French

 उमा-
 f.
  épouse de Śiva,  autre nom de Durgā.
°कान्त- °पति- m.
  Śiva.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.