| YouTube Channel

उभयपदित्वात् (ubhayapaditvAt)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भ्रेषृ गतौ”@} 2 ‘भेषृ--इत्यपि’ इति भैत्रेयः।
‘--भये, चलने च’ इति क्षीरस्वामी पपाठ।
‘भ्लेषृ--’ इत्यन्ये इति धा।
का।
3।
भ्रेषकः-षिका, भ्रेषकः-षिका, बिभ्रेषिषकः-षिका, बेभ्रेषकः-षिका
भ्रेषिता-त्री, भ्रेषयिता-त्री, बिभ्रेषिषिता-त्री, बेभ्रेषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकगेपतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि भ्रेषन् 5 -न्ती, भ्रेषिष्यन्-न्ती-ती
इत्यादीनि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११९३)
02
=>
(१-भ्वादिः-८८४। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
(२-२७)
04
=>
(४२९)
05
=>
[[B। ‘चाय्या व्ययद्दाशविलोकभेषभ्रेषज्झषा यासदघं स्पशन्ती।।’ धा। का। २। २७।]]
1 {@“मुद संसर्गे”@} 2 ‘संसर्गे णिचि मोदयेदिति भवेत् हर्षे पुनर्मोदते।।’ 3 इति देवः।
मोदकः-दिका, मुमोदयिषकः-षिका
मोदयिता-त्री, मुमोदयिषिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि शतरं विना चौरादिककोटयतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि 5 मोदयन्-न्ती, मुमोदयिषन्-न्ती, मोदयिष्यन्-मुमोदयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२८६)
02
=>
(१०-चुरादिः-१७४१। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। ११३।)
04
=>
(२०५)
05
=>
[सर्पिषा सक्तून्]
1 {@“मुस्त संघाते”@} 2 मा।
धा।
वृत्तिः अमुं धातुं पठति।
अन्ये सर्वेऽपि ‘मुस्त’ इत्यस्यानुकूला एव।
‘अस्त--’ इत्यस्य पाठभेदः इति मा।
धा।
धा।
का।
3 च।
मुस्तकः-स्तिका, मुमुस्तयिषकः-षिका
मुस्तयिता-त्री, मुमुस्तयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककुस्मयतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि-मुस्तयन्-न्ती, मुमुस्तयिषन्-न्ती
मुस्तयिष्यन्-न्ती-ती, मुमुस्तयिषिष्यन्-न्ती-ती, इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२९२)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६३२। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(३। २६)
04
=>
(२३६)
1 {@“मूल रोहणे”@} 2 ‘मूलेः प्रतिष्ठितौ मूलेद् रोहणे मूलयेदिति।’ 3 इति देवः।
‘मुल--इति नन्दी’ इति क्षीरस्वामी।
मूलकः-लिका, मुमूलयिषकः-षिका, मूलयिता-त्री, मुमूलयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककूटयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि-मूलयन्-न्ती, मुमूलयिषन्-न्ती, मूलयिष्यन्-न्ती- ती, मुमूलयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति विशेषः।
5 मूलकः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२९७)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६०३। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। १५७)
04
=>
(२४०)
05
=>
[[३। स्वार्थे कन्प्रत्यये रूपमेवम्। मूलकः = शाकविशेषः।]]