उपेक्षा (upekSA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उपेक्षा f.
  (-क्षा)
	 1. Trick,  deceit,  one of the minor expedients in war.
	 2.
Abandoning,  leaving.
	 3. Dissent.
	 4. Negligence,  neglect.
	 5. En-
durance,  patience.
	 6. Contempt,  disdain. 
 E.
  उप before ईक्ष् to see, 
अङ् and टाप् affs.

Yates

English

 उपे_क्षा (क्षा) 1.
f.
  Neglect
 abandon-
ing
 endurance
 trick.

Spoken Sanskrit

English

उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	 disregard
उपेक्षते  { उपेक्ष् } 	-	 upekSate{upekS} 	-	 verb 	-	 disregard
अनपेक्षा 	-	  anapekSA 	-	 f.
  	-	 disregard
अध्युपेक्षा 	-	  adhyupekSA 	-	 f.
  	-	 disregard
अवमति 	-	  avamati 	-	 f.
  	-	 disregard
अवलीढा 	-	  avalIDhA 	-	 f.
  	-	 disregard
असेवा 	-	  asevA 	-	 f.
  	-	 disregard
निरपेक्षा 	-	  nirapekSA 	-	 f.
  	-	 disregard
निरपेक्षता 	-	  nirapekSatA 	-	 f.
  	-	 disregard
लघुता 	-	  laghutA 	-	 f.
  	-	 disregard
रीधा 	-	  rIdhA 	-	 f.
  	-	 disregard
अनादर 	-	  anAdara 	-	 m.
  	-	 disregard
न्यक्कार 	-	  nyakkAra 	-	 m.
  	-	 disregard
व्याम 	-	  vyAma 	-	 m.
  	-	 disregard
अभिभव 	-	  abhibhava 	-	 m.
  	-	 disregard
लघुत्व 	-	  laghutva 	-	 n.
  	-	 disregard
उपेक्षण 	-	  upekSaNa 	-	 n.
  	-	 disregard
अनपेक्षत्व 	-	  anapekSatva 	-	 n.
  	-	 disregard
अदर्शन 	-	  adarzana 	-	 n.
  	-	 disregard
अवगणन 	-	  avagaNana 	-	 n.
  	-	 disregard

उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	 disregard
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  trick
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  overlooking
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  negligence
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  deceit
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  endurance
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  regard
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  patience
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  dissent
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 f.
  	-	  neglect
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 n.
  	-	  abandonment
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 n.
  	-	  negligence abandonment
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 n.
  	-	  indifference
उपेक्षा 	-	 upekSA 	-	 n.
  	-	  contempt

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 उपेक्षा
f.
  (-क्षा)
1 Trick,  deceit,  one of the minor expedients in war.
2 Abandoning,  leaving.
3 Dissent.
4 Negligence,  neglect.
5 Endurance,  patience.
6 Contempt,  disdain. 
E.
  उप,  ईक्ष to see,  अङ् and टाप् affs.

Apte

English

उपेक्षा [upēkṣā],  1 Overlooking,  disregard,  neglect.

Indifference,  contempt,  disdain
 कुर्यामुपेक्षां हतजीविते$स्मिन् R.*
  14.65.

Leaving,  quitting.

Endurance,  patience.

Dissent.

Neglect,  trick or deceit (one of the 7 expedients in war).

A sort of भावना in Yoga,  q. v. 

Regard,  consideration. 

Apte 1890

English

 उपेक्षा 1 Overlooking,  disregard,  neglect. 
Indifference,  contempt,  disdain
 कुर्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन् R. 14. 65. 
Leaving,  quitting. 
Endurance,  patience. 
Dissent. 
Neglect,  trick or deceit (one of the 7 expedients in war). 
A sort of भावना in Yoga,  q. v. 
Regard,  consideration. 

Monier Williams Cologne

English

 उपेक्षा f.
  overlooking,  disregard,  negligence,  indifference,  contempt,  abandonment,  MBh.
  
 Ragh.
 
 Hit.
  &c.
  

 endurance,  patience

 dissent

 trick,  deceit (as one of the minor expedients in war),  L.
 

 regard,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 उपेक्षा,  f. overlooking,  negligence,  neglect
 in-
diference,  contempt,  disdain
 abandoning,  leaving
endurance,  patience
 dissent
 trick,  deceit (as one of
the minor expedients in war)
 regard.

Benfey

English

 उपेक्षा उपेक्षा,  i. e. उप-ईक्ष् + अ,  f.
 
 1. Indifference,  MBh. 14,  1049.
 2.
Neglect,  Rām.  4,  12,  35.
 3. Want of
attention,  Bhāṣāp. 159.

Hindi

उपेक्षा

Apte Hindi

Hindi

उपेक्षा
स्त्री*
  - उप+ईक्ष्+अ+टाप्
"नजर-अंदाज करना,  लापरवाही बरतना,  अवहेलना करना"

उपेक्षा
स्त्री*
  - उप+ईक्ष्+अ+टाप्
"उदासीनता,  घृणा,  नफरत"

उपेक्षा
स्त्री*
  - उप+ईक्ष्+अ+टाप्
"छोड़ना,  छुटकारा देना"

उपेक्षा
स्त्री*
  - उप+ईक्ष्+अ+टाप्
"अवहेलना,  दांव पेंच,  मक्कारी"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उपेक्षा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದಾಸೀನತೆ /ಅಲಕ್ಷ್ಯ
प्रयोगाः - > "उपेक्षा सर्वकार्येषु कर्मणां करणेषु च । अनिष्टानां समुत्थेन त्रिवर्गो नश्यते यया ॥"
उल्लेखाः - > भा० शान्ति० ५८-४४
उपेक्षा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಾದರ /ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > उप + ईक्ष (दर्शने) -"अः" (३-३-१०३)
प्रयोगाः - > "किं वा तवात्यन्तवियोगमोघे कुर्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन्"
उल्लेखाः - > रघु० १४-६५
उपेक्षा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಡುವುದು /ತ್ಯಜಿಸುವುದು
उपेक्षा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿರಸ್ಕಾರ /ಅಗೌರವ
प्रयोगाः - > "यथा यथेह त्वदुपेक्षयानया निमेषमप्येष जनो विलम्बते"
उल्लेखाः - > नैष० ९-२०

L R Vaidya

English

 upekzA {% f. %} 1. Leaving,  abandoning
over-looking,  disregarding,  neglecting
indifference,  contempt,  R.xiv.65
neglect considered as one of the seven expedients against an enemy. See उपाय.

E Bharati Sampat

Sanskrit

(स्त्री) उप+ईक्षा(दर्शने)+अः। ‘गुरोश्च हलः’ ३.३.१०३। १.अलक्ष्यम् । २.अनादरः। ‘किं वा तवात्यन्तवियोगमोघे कुर्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन्’ रघुः१४.६५। ३.त्यागः। ४.तिरस्कारः। ‘यथा यथेह त्वदुपेक्षयानया निमेषमप्येष जनो विलम्बते’ नैष०९.२०।

Bopp

Latin

 उपेक्षा f. (r. ईक्ष् s. आ) id. HIT. 50. 13. 62. 2. 102. 13.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 upekṣā (Skt. id.,  used in much the same sense,  but in BHS like Pali upekkhā,  upekhā,  technical religious term,  while also used in general untechnical sense),  indifference (Tib. btaṅ sñoms),  putting up with whatever happens,  patience,  long-suffering: non-religious,  LV 〔304.11〕 (vs) śreyo upekṣa ma raṇe paribhāvu gacchet,  (a son of Māra advises him not to fight the Bodhisattva) better is patience (to put up with what canʼt be helped),  lest one arrive at humiliation in battle
 religious,  as the 7th bodhyaṅga and as one of the 4 apramāṇa,  qq.v.
 LV 〔129.10〕 (prose) aduḥkhāsukham upekṣāsmṛtipariśuddhaṃ caturthaṃ dhyānam
 〔224.2〕 (vs) mudito upekṣa-dhyāyī brāhme pathi vidhijñaḥ
 〔275.18〕 (yasyā … brāhmaḥ patho jñāyate) maitrī vā karuṇā upekṣa muditā (see s.v. apramāṇa)
 in 〔442.5〕 acquisition of upekṣā leads to getting rid of love and hatred,  anunayapratighotsargāya
 its six aṅga,  see this.

Indian Epigraphical Glossary

English

 upekṣā (CII 4),  Buddhist
 indifference
 one of the bhā-
vanās.

Lanman

English

 upekṣā,  f. overlooking
 neglect. [√īkṣ
+ upa.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अपसर्जनम्,  उपेक्षा,  प्रतिनिःसर्गः,  विहीनता,  उत्त्यागः
noun
 
उत्तरदायित्वस्य त्यागः।
 "पुत्रस्य वृद्धं पितरं प्रति अपसर्जनं दृष्ट्वा दुःखम् अनुभूयते।"

Synonyms:
  उपेक्षा
noun
 
कञ्चित् प्रति औदासिन्यम्।
 "प्रतिदिने वृक्षाणाम् उपेक्षा भवति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मायोपेक्षेन्द्रजालानि क्षुद्रोपाया इमे त्रयः ।
-wordlist-
 
माया (स्त्री),  उपेक्षा (स्त्री),  इन्द्रजाल (क्ली),  क्षुद्रोपाय (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उपेक्षा,  स्त्री,
   (उप + ईक्ष् + अ + टाप् ।) अस्वी-कारः । त्यागः । (औदासीन्यम् । यथा,  रघुः१४ । ६५ । “कुर्य्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन्” ।)युद्धविषये तु क्षुद्रोपायः । “मायोपेक्षन्द्रजालानिक्षुद्रोपाया इमे त्रयः” । इति हेमचन्द्रः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उपेक्षा स्त्री उप + ईक्ष--अ । १ त्यागे इदं न मम स्यादितिइच्छाभेदे ३ औदासीन्ये ४ अनपेक्षणे च । उपेक्षा च पर-स्वत्वानभिसन्धानापूर्बकस्वत्वप्रागभावासमानकालीनस्वत्वावि-षयकेच्छा । उपेक्षायाः स्वत्वनाशकत्वम् स्मृतौ व्यव-स्थापितम् “उपेक्षानात्मक स्तत्र निश्चयः कारणं भवेत्”भाषोक्ते ५ इदमुपादेयं न भवतीत्याकारकज्ञानभेदेच “कुर्यामुपेक्षां हतजीपितेऽस्मिन्” रघुः । ६ योगशास्त्रोक्तेचित्तप्रसादनार्थभावनाचतुष्टयान्तर्गते भावनाभेदे । “मैत्री-करणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःस्वपुण्यापुण्यविषयाणां भाव-नातश्चित्तप्रसादनम्” पात० सू०

Capeller

German

 उपेक्षा f.
 , 
°क्षण n.
  Nichbeachtung,  Vernachlässigung.

Stchoupak

French

 उपेक्षा-
 f.
  indifférence,  négligence.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.