| YouTube Channel

उपास्य (upAsya)

 
शब्दसागरः
English
उपास्य
mfn.
 (-स्यः-स्या-स्यं) To be worshipped or served. ind.
1. Having
served or worshipped.
2. Having associated or called together.
E.
उप before आस् to sit, यत् or ल्यप्
aff.
Capeller Eng
English
उपास्य
a.
 to be served, worshipped, practised, resorted to.
Yates
English
उपा_स्य (स्यः-स्या-स्यं)
a. That ought to
be worshipped or served.
Wilson
English
उपास्य
mfn.
 (-स्यः-स्या-स्यं) To be worshipped or served. ind.
1 Having served or worshipped.
2 Having associated or called together.
E.
 उप before आस to sit, यत् or ल्यप्
aff.
Apte
English
उपास्य [upāsya], pot. p.
To be served or worshipped.
To be performed or accomplished.
To be respected
-ता, -त्वम् respectability.
Apte 1890
English
उपास्य pot. p. 1 To be served or worshipped.
2 To be performed or accomplished.
3 To be respected
°ता,
त्वं respectability.
Monier Williams Cologne
English
1. उपास्य
mfn.
 to be revered or honoured or worshipped,
MBh.
Śāntiś.
Sarvad.
&c.
to be attended on
to be performed,
TUp.
to be had recourse to,
Sāh.
2. उपास्य
ind.
p.
 having served or worshipped.
Monier Williams 1872
English
1. उपास्य, अस्, आ, अम्, to be served or worshipped
to be attended to or accomplished
to be respected
to be regarded or considered.
—उपास्य-ता, f. or
उपास्य-त्व, अम्, n. respectability, placability.
2. उपास्य, ind. having served or worshipped
hav-
ing associated (?).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपास्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ /ಶುಶ್ರೂಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾದ
उपास्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಧ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುವ
उपास्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ
निष्पत्तिः - > उप + आस (उपवेशने) - कर्म० "ण्यत्" (३-१-१२४)
प्रयोगाः - > "पुत्रवच्चैव ते रक्ष्या उपास्या गुरुवच्च ते"
उल्लेखाः - > भा० अनु० १३-२५
उपास्य
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪೂಜಿಸಿ /ಆರಾಧಿಸಿ
उपास्य
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಧ್ಯಾನಿಸಿ /ಚಿಂತಿಸಿ
उपास्य
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸೇವಿಸಿ /ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಿ
निष्पत्तिः - > उप + आस (उपवेशने) - "ल्यप्"(७-१-३७)
प्रयोगाः - > "उपास्या पश्चिमां सन्ध्याम्"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पूजनीय, उपासनीय, उपास्य, अर्चनीय, अर्च्य, पूज्य, वन्दनीय, वन्द्य, आराध्य, आराधनीय, स्तुत्य, पूजार्ह, वरेण्य, अर्ह्य, आर्य
adjective
पूजार्थे योग्यः।
"गौतमः बुद्धः पूजनीयः अस्ति।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपास्य
त्रि०
 उप + आस--सेवनार्थत्वात् कर्मणि ण्यत् । १ सेव-नीये २ चिन्तनीये “पुत्रवच्च ततो रक्ष्या उपास्या गुरवच्च ते”भा० अनु० ८ अ० “गङ्गा सदैवात्मवशैरुपास्या” भा० अनु०२६ अ० उप + आस--ल्यप् । ३ सेवयित्वेत्यर्थे ४ चिन्तयि-त्वेत्यर्थे च
अव्य०
 । ४ उपास्य सन्ध्यां विधिवत्” स्मृतिः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“आस उपवेशने”@} 2 आसकः-सिका, आसकः-सिका, आसिसिषकः-षिका, दुरासिका 3
आसिता-त्री, आसयिता-त्री, असिसिषिता-त्री
4 5 अध्यासयन्, 6 आसयन्-न्ती, आसयिष्यन्-न्ती-ती
7 आसीनः, 8 आसिसिषमाणः, आसिसिषिष्यमाणः
आः-आसौ-आसः
-- -- आसितम्-तः-तवान्, आसितः, आसिसिषितः-तवान्
आसः, आसः, आसिसिषुः, आसिसयिषुः
आसितव्यम्, असयितव्यम्, आसिसिषितव्यम्
आसनीयम्, आसनीयम्, आसिसिषणीयम्
आस्यम्, आस्यम्, आसिसिष्यम्
ईषदासः-दुरासः-स्वासः
-- 9 उपास्यमानः, आस्यमानः, आसिसिष्यमाणः
आसः, आसः, 10 कैलासः, आसिसिषः
आसितुम्, आसयितुम्, आसिसिषितुम्
11 आसना, 12 उपासना, 13 उपास्तिः 14, आस्या, 15 आसिसिषा
आसनम्, 16 आसनम्, आसिसिषणम्
17 आसित्वा, आसयित्वा, आसिसिषित्वा
उपास्य, समास्य, उपासिसिष्य
आसम् २, आसित्वा २, आसम् २, आसयित्वा २, आसिसिषम् २
आसिसिषित्वा
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६१)
02
=>
 (२-अदादिः-१०२१-अक। से। आ।)
03
=>
 [[१। ‘संज्ञायाम्’ (३-३-१०९) इति ण्वुल्। ‘दुरीश्वरद्वारबहिर्वितर्दिकादुरासिकायै रचितोऽयमञ्जलिः।’ इति वैराग्यपञ्चके (३)।]]
04
=>
 [पृष्ठम्००६०+ ३०]
05
=>
 [[आ। ‘त्रिवर्गपारीणमसौ भवन्तम् अध्यासयन् आसनमेकमिन्द्रः। विवेकदृश्वत्वमगात् सुराणां तं मैथिलो वाक्यमिदं बभाषे।।’ भ। का। २-४६।]]
06
=>
 [[१। ‘अणावकर्मकात् चित्तवत्कर्तृकात्’ (१-३-८८) इति ण्यन्तात् शतैव।]]
07
=>
 [[२। ‘ईदासः’ (७-२-८३) इति आनस्यादेरीकारः।]]
08
=>
 [[B। ‘अध्यासिसिषमाणेऽथ वियन्मध्यं निशाकरे।’ भ। का। ८-३८।]]
09
=>
 [[C। ‘आकाशचारिवनिताभिरुपास्यमाना साऽऽह स्म तन्मनसिकृत्य महान्त- मर्थम्।।’ वा। वि। ३-५१।]]
10
=>
 [[३। “केलिः प्रयोजनमस्य = कैलः ‘चूडादिभ्य उपसंख्यानम्’ (वा। ५-१-११०) इत्यण्। आस्यतेऽस्मिन् इत्यासः। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इत्यधिकरणे घञ्। कैलश्चासावासश्चेति ‘विशेषणं विशेष्येण--’ (२-१-५७) इति संज्ञात्वात् लोहित- शाल्यादिवत् समासो नित्यम्।।” इति मा। धा। वृत्तिः।]]
11
=>
 [[४। ‘ण्यासश्रन्थो युच्’ (३-३-१०७) इति शुद्धादेव धातोः युच्।]]
12
=>
 [[ड्। ‘प्रायोपासनया शान्तिं मन्वानो वालिसम्भवः। युक्त्वा योगं स्थितः शैले विवृण्वंश्चित्तवेदनाम्।।’ भ। का। ७-७३।]]
13
=>
 [[५। बाहुलकात् क्तिन्--इति मा। धा। वृत्तिः।]]
14
=>
 [[E। “ईड्योऽयमीशः समुपास्तिशीलैराशासितः पीतपटीं वसानः। स्वीयैश्चकंसे कशनीयकासी रमोष्ठनिंसी नतचित्तनिञ्जी।।” धा। का। २-४५।]]
15
=>
 [[६। ‘वाऽसरूप--’ (३-१-९४) इति न्यायेन ण्यदपि भावे इति मा। धा। वृत्तिः।]]
16
=>
 [[आ। ‘त्रिवर्गपारीणमसौ भवन्तम् अध्यासयन् आसनमेकमिन्द्रः। विवेकदृश्वत्वमगात् सुराणां तं मैथिलो वाक्यमिदं बभाषे।।’ भ। का। २-४६।]]
17
=>
 [पृष्ठम्००६१+ २५]
Capeller
German
उपास्य zu verehren.