उपाख्यान (upAkhyAna)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishउपाख्यानम् [upākhyānam] नकम् [nakam], नकम् 1 A short tale or narrative, an episode
नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् Kaṭh. 1. 3.16. उपाख्यानैर्विना तावद् भारतं प्रोच्यते बुधैः * 1.1.13.
Repetition of a story already heard from others.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiउपाख्यानम्
- उप+आ+ख्या+ल्युट्
"छोटी कथा, गल्प या आख्यायिका"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउपाख्यान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ವಿಷಯವನ್ನಿ ತಿಳಿಸುವಿಕೆ /ಪೂರ್ವಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು
निष्पत्तिः - > उप + आ +ख्या (प्रकथने) - "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "इदं शतसहस्रं तु श्लोकानां पुण्यकर्मणाम् । उपाख्यानैः सह ज्ञेयं श्राव्यं भारतमुत्तमम् ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि० १-७७
उपाख्यान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇತರರಿಂದ ಕೇಳಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವುದು
L R Vaidya
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउपाख्यानं, (उप + आ + ख्या + ल्यट् ।) पूर्व्व-वृत्तान्तकथनम् । आख्यानम् । वर्णनम् । विशेष-कथनम् । यथा, --“सर्व्वाख्यानं श्रुतं ब्रह्मन् अतीवपरमाद्भुतम् ।अधुना श्रोतुमिच्छामि दुर्गोपाख्यानमुत्तमम्” ॥
इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ४४ अध्यायः ॥
“शृणु नारद वक्ष्यामि स्वधोपाख्यानमुत्तमम्” ।इति च तत्रैव ३८ अध्यायः ॥
(“चतुर्विंशतिसाहस्रीं चक्रे भारतसांहिताम् ।उपाख्यानर्विना तावत् भारतं प्रोच्यते बुधैः” ॥
इति महाभारते १ । १ । १०१ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउपाख्यान उप + आ + ख्या--ल्युट् । १ पूर्व्ववृत्तकथने“रामोपाख्यानमत्रैवेति” भा० आ० १ अ० । एवं नलोपा-ख्यानाम्बोपाख्यानानि बहून्युपाख्यनानि तत्र सन्ति ।“चतुर्विंशतिसाहस्रीं चक्रे भारतसंहिताम् । उपाख्यानै-र्विना तावत् भारतं प्रोच्यते बधैः” भा० आ० १ अ० ।२ विशेषकथने । “सर्व्वाख्यानं श्रुतं ब्रह्मन् अतीव परमा-द्भुतम् । अधुना श्रोतुमिच्छामि दुर्गोपाख्यानमद्भतम्” “शृणु नारद वक्ष्यामि स्वधीपाख्यानमद्भुतम्”इति च ब्रह्मवै० । तत्र साध कन् । उपाख्यानक तत्प्रति-पादके ग्रन्थभेदे स्वार्थे कन् । कथनमात्रे च ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.