उपांशु (upAMzu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उपांशु m.
  (-शुः) Muttering prayers,  reciting them in a low voice so as
not to be overheard. ind.
	 1. Solitary,  private.
	 2. Secretely,  in a
whisper.
 E.
  उप,  अंशु a ray.

Capeller Eng

English

 उपांशु॑ adv.
  in a low voice,  inaudibly
 m.
  an inaudible
prayer. 

Yates

English

 उपांशु (शुः) 1.
m.
  Muttering pray-
ers.
a. Solitary
 secretly.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   उपांशु  upAMzu  adverb  in private  
   उपांशु  upAMzu  ind.
   secretly   
   उपांशु  upAMzu  ind.
   in secret  
   उपांशु  upAMzu  ind.
   in a low voice   
   उपांशु  upAMzu  ind.
   in a whisper  
   उपांशु  upAMzu  m.
   prayer uttered in a low voice     
            

Wilson

English

 उपांशु
m.
  (-शुः) Muttering prayers,  reciting them in a low voice so as
not to be overheard. ind.
1 Solitary,  private.
2 Secretly,  in a whisper.
E.
  उप,  अंशु a ray.

Apte

English

उपांशु [upāṃśu],  ind.
 

In low voice or whisper
 ववर्ष पर्जन्य उपांशुगर्जितः Bhāg.*
  1.3.5.

Secretly,  in secret or private
 परिचेतुमुपांशु धारणाम् R.*
  8.18
 cf.
   also तस्मात् यत् किंचित् प्राजापत्यं क्रियते उपांश्वेव तत् क्रियते इति । ŚB. on MS.*  1.8.57. ˚व्रतम् a vow observed in secret
 भिन्द्यामहं तस्य शिर इत्युपांशुव्रतं मम Mb.
 *  8.69.1.

शुः A prayer uttered in a low voice,  muttering of prayers
 जिह्वोष्ठौ चालयेत् किंचिद् देवतागतमानसः । निजश्रवणयोग्यः स्यादुपांशुः स जपः स्मृतः ॥
 विधियज्ञाज्जपयज्ञो विशिष्टो दशभिर्गुणैः । उपांशुः स्याच्छतगुणः साहस्रो मानसः स्मृतः ॥ Ms.*
  2.85.

(Hence) silence itself. 

N.
  of a Soma offering. -त्वम् Silence. उपांशुत्वं प्रजापते- धर्मः । ŚB. on MS.*  1.8.52. Comp.
   -क्रीडित a.
  made the companion of
 (a king's) private amusements.-ग्रहः The first ladle full of soma pressed at the sacrifice. -दण्डः A punishment inflicted in secret
 विद्विष्टानु- पांशुदण्डेन जनपदकोपेन वा साधयेत् Kau. A.
 1.13. -याजः a kind of sacrifice. -वधः A clandestine murder
 ˚वधमाकलय्य Mu.*
  2
 Śi.*
  13.54.

Apte 1890

English

 उपांशु ind. 1 In a low voice or whisper. 
2 Secretly,  in secret or private
 परिचेतुमुपांशु धारणां R. 8. 18
 °व्रतं a vow observed in secret
 °वधमाकलय्य Mu. 2
 Śi. 13. 54. 
शुः 1 A prayer uttered in a low voice,  muttering of prayers: जिह्वोष्ठौ चालयेत् किंचित् देवतागतमानसः । निजश्रवणयोग्यः स्यादुपांशुः स जपः स्मृतः ॥
 Ms. 2. 85. 
2 Hence,  silence itself. 
3 N. of a Soma offering. 
Comp. 
क्रीडित a. made the companion of (a king's) private amusements. 
याजः a kind of sacrifice. 

Monier Williams Cologne

English

 उपांशु ind.
  (fr.  √ अंश्,  ‘to divide’,  with उप and affix उ,  T.
  (?) g. स्वर्-आदि,  Pāṇ.
  i,  1,  37),  secretly,  in secret,  RV.
   x,  83,  7
 MBh.
  
 Ragh.
  &c.
  

 in a low voice,  in a whisper,  ŚBr.
  
 AitBr.

 उपांशु m.
  a prayer uttered in a low voice (so as not to be overheard),  Mn.
   ii,  85
 MārkP.
   &c.
  

 a particular Soma oblation =
  उपांशु-ग्रह below,  VS.
 
 TS.
 
 ŚBr.
  
 KātyŚr.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 उपांशु उपांशु,  ind. in a low voice,  in a
whisper
 secretly,  in secret (e. g. उपांशु-व्रत,  a
vow observed in secret)
 (उस्),  m. a prayer uttered
in a low voice
 muttering prayers,  reciting them in
a low voice so as not to be overheard
 N. of a Soma
offering.
—उपांशु-क्रीडित,  अस्,  आ,  अम्,  played with
in secret,  made the companion of (a king's) private
amusements.

Macdonell

English

 उपांशु upa‿aṃśú,  ad. [at the Soma],  silently
 🞄secretly
 privately
 m.
  silent prayer
 -kriḍita,  🞄pp. played with secretly,  sharing oneʼs private 🞄amusements
 -vadha,  m.
  secret murder
 🞄-vrata,  n.
  silent vow.

Benfey

English

 उपांशु उपांशु,  i. e. उप-अंशु, 
 I.
m.
  A low muttered prayer,  Man.  2,  8.
 II. adv. Secretly,  MBh. 3,  17309.

Apte Hindi

Hindi

उपांशु
अव्य* - उपगता अंशवो यत्र
"मन्द स्वर से,  कानाफूसी"

उपांशु
अव्य* - उपगता अंशवो यत्र
"चूपके से,  गुप्तरूप से"

उपांशुः
पुं*
  - उपगता अंशवो यत्र
"मन्द स्वर में की गई प्रार्थना,  मंत्रों का जप करना"

उपांशु
अ* - उपगता अंशवो यत्र+ ब* स*
"मन्द आवाज़ में,  कान में कहना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उपांशु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೆಲ್ಲಗೆ ಮಾಡುವ ಜಪ /ಉಪಾಸ್ಯ ದೇವತೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತ ನಾಲಿಗೆ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಡಿಸುತ್ತಾ ತನಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮಂತ್ರಜಪ
प्रयोगाः - > "जिह्वोष्ठौ चालयेत् किञ्चित् देवतागतमानसः । निजश्रवणयोग्यः स्यादुपांशुः स जपः स्मृतः ॥" "विधियज्ञाज्जपयज्ञो विशिष्टो दशभिर्गुणैः । उपांशुः स्याच्छतगुणः साहस्रो मानसः स्मृतः ॥"
उल्लेखाः - > २) मनु० २-८५
उपांशु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೌನ /ಮಾತಾಡದಿರುವಿಕೆ
उपांशु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ /ಅಂತರಂಗವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "मुहुरत्रसद्भिरपि यत्र गौरवात् शशलाज्छनांशव उपांशु जघ्निरे"
उल्लेखाः - > माघ० १३-५४

L R Vaidya

English

 upAMSu {% (I) ind. %} 1. In a whisper
 2. secretly,  in secret,  privately,  परिचेतुमुपांशु धीरणाम् R.viii.18.

 upAMSu {% (II) m. %} A prayer uttered in a low voice
 (See M.ii.85 and Kulluka on it.)

Bopp

Latin

 उपांशु (AVY. ex उप et अंशु radius) secreto,  clam. AM.

Abhyankara Grammar

English

उपांशु  lit. inaudible. The word is explained in the technical sense as the first place or stage in the utterance of speech where it is perfectly inaudible although pro- duced
 cf. उपांशु इति प्रथमं वाचः स्थानम् Com. on T. Pr. XXIII,  5.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  निभृतम्,  अपवारितम्,  उपांशु,  गूढम्,  गूढतया,  गूढे,  गुह्यम्,  गुप्तम्,  परोक्षम्,  सगूढम्,  रहस्यम्,  छन्नम्,  सनुतर्,  छन्ने,  तिरश्चथा,  निगूढम्,  निणिक्,  निण्यम्
adverb
  
अन्यैः मा विज्ञायि इति रीत्या।
 "श्यामः निभृतम् आगत्य मम पृष्ठतः अस्थात्।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
रहस्युपांशु मध्येऽन्तरन्तरेणान्तरेऽन्तरा ॥ १५३८ ॥
-wordlist-
 
रहस् (क्ली),  उपांशु (अ),  मध्य (क्ली),  अन्तर् (अ),  अन्तरेण (अ),  अन्तरे (अ),  अन्तरा (अ)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रहस्
रहस्,  प्रच्छन्न,  एकान्त,  निःशलाक,  उपह्वर,  उपांशु,  विजन
रहः प्रच्छन्नमेकान्तं निःशलाकमुपह्वरम् ।
उपांशु विजनं प्रोक्तं रहस्यं गुह्यमुच्यते ॥ ७०८ ॥
verse 4.1.1.708
page 0082

नाममाला

Sanskrit

रहस्,  अनुरहस,  उपांशु,  रहस्य
रहोऽनुरहसोपांशु रहस्यं च भिनत्ति कः ।
verse 0.1.1.175
page 0084

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उपांशुः,  पुं,
   (उपगता अंशवो यत्र ।) जपभेदः । इतिमेदिनी ॥
“जिह्वौष्ठौ चालयेत् किञ्चिद्देवतागतमानसः ।निजश्रवणयोग्यः स्यादुपांशुः स जपः स्मृतः” ॥
इत्यागमः ॥
 (निगूढे वाच्यलिङ्गः । यथा,  महा-भारते । १ । ३ । १९ । “अस्य त्वेकमुपांशुव्रतं यदेनंकश्चित् ब्राह्मणः कञ्चिदर्थं अभियाचेत्तं तस्मैदद्यादयम्” ॥
)

 उपांशु,  व्य,
   विजनम् । रहः । इत्यमरो मेदिनी च ॥
(यथा,  रघुः ८ । १८ । “परिचेतुमुपांशु धारणां कुश-पूतं प्रवयास्तु विष्टरम्” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उपांशु अव्य०
  उप + अन्श--उ । १ निर्जने “परिचेतुमुपांशु धार-णाम्” रघुः । “उपांशु विजने” मल्लि० । २ अप्रकाशेच । “जिह्वोष्ठौ चालयेत् किञ्चित् देवतागतमानसः ।निजश्रवणयोग्यः स्यादुपांशुः स जपः स्मृतः इत्युक्तलक्षणे३ मन्त्रादेर्जपभेदे पु०
  । जपीहि त्रिविधः नरसिंह पु०
  उक्तः ।“त्रिविघो जपयज्ञःस्यात् तस्य भेदान् निबोधत । वाचि-कश्च उपांशुश्च मानसश्च त्रिधा मतः । त्रयाणां जप-यज्ञानां श्रेयान् स्यादुत्तरोत्तरः । यत्रोच्चनीचस्वरितैःस्पष्टशब्दवदक्षरैः । मन्त्रमुच्चारयेद्व्यक्तं जपःप्रोक्तः सवाचिकः । शनैरुच्चारयेन्मन्त्रमीषदोष्ठौ प्रचालयेत् ।किञ्चिच्छब्दस्वरं विद्यादुपांशुः स जपःस्मृतः । धिया-यदक्षरश्रेण्या वर्ण्णाद्वर्ण्णं पदात् पदम् । शब्दार्थमा-नसाभ्यासः स उक्तोमानसोजपः” । तेन स्वरादिसुव्यक्त-वर्ण्णोच्चारणवान् वाचिकः स्वयंग्रहणयोग्यः किञ्चिच्छब्द-वान् उपांशुः । जिह्वोष्ठचालनमन्तरेण वर्ण्णार्थानुसन्धा-नवान् मानसः” आ० त० । हारीतः “यदुच्चनीचस्वरितैःशब्दैःस्पष्टं पदाक्षरैः । मन्त्रमुच्चारयेत् वाचा जपयज्ञस्तुवाचिकः । शनैरुच्चारयेन्मन्त्रं किञ्चिदौष्ठौ प्रचालयेत् ।किञ्चिच्छ्रवणयोग्य स्यात् सौपांशुर्जपः स्मृतः । धियापदाक्षरश्रेण्या अवर्ण्णमपदाक्षरम् । शब्दार्थचिन्तनाभ्यस्तंतदुक्तं मानसंस्मृतम्” “तेषामुत्तरोत्तरफलतारतम्य-माह” मनुः “विधियज्ञाजज्पयज्ञोविशिष्टोदशभिर्गुणैः ।उपांशुःस्याच्छतगुणः साहस्रोमानसः स्मृतः” “उपांशु-देवतां यजत्यनिरुक्तं वा उपांशु इति शत० व्रा० ३,  ३, ५,  २,  उक्ते ४ अनिरुक्तमात्रे ५ मौने । “उपांशु वै रेतःसिच्यते” शत० ६,  २,  २,  २,  मैथुनकाले मौनविधानात् तस्यो-पांशुत्वम् । ६ निगूढे च “अस्य त्वेकमुपांशु ब्रतम्” भा०आ० ३ अ० । परग्रहणायोग्यतया निगूढमित्यर्थः नील० क०

Capeller

German

 उपांशु॑ adv. leise,  Still.

Grassman

German

 upāṃśú,  beim Somasafte,  bei der Somafüllung [úpa und aṃśú]
 die spätere Bedeutung „leise“ rührt wol von den bei einem gewissen Acte der Somafüllung leise gesprochenen Gebeten her [vgl. upāṃśú,  m.,  Somafüllung,  leise gesprochenes Gebet].
{909, 7} (pibāva).

Burnouf

French

 उपांशु उपांशु m.
  (अंशु) récitation de prières à
voix basse. -- Adv. en secret
 mystérieusement
 à voix basse.

Stchoupak

French

 उपांशु
 adv. en secret 
 à voix basse 
 m.
  prière murmurée.
°क्रीडित- m.
  compagnon des jeux privés du roi.
°दण्ड- m.
  punition infligée en privé.
°वध- m.
  meurtre clandestin. 
°व्रत- nt. vœu secret.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.