| YouTube Channel

उपह्वर (upahvara)

 
शब्दसागरः
English
उपह्वर
n.
 (-रं)
1. Solitary, private.
2. Near.
m.
 (-रः) A car, a carriage.
E.
उपह्वृ to bend, अप्
aff.
Capeller Eng
English
उपह्वर॑
m.
 bend, curve, slope.
n.
 solitude, proximity,
loc.
 secretly, near.
Yates
English
उप-ह्वर (रं) 1.
n.
 Solitariness, priva-
cy
nearness.
m.
 A car.
Spoken Sanskrit
English
उपह्वर upahvara
m.
 carriage
उपह्वर upahvara
m.
 winding or circuitous course full of turnings
उपह्वर upahvara
m.
 uneven or rough ground
उपह्वर upahvara
m.
 declivity
उपह्वर upahvara
m.
 car
उपह्वर upahvara
m.
 slope
उपह्वर upahvara
n.
 proximity
उपह्वर upahvara
n.
 nearness
उपह्वर upahvara
n.
 solitary or private place
उपह्वर upahvara
m.
 declivity
तट taTa
m.
 declivity
भृगु bhRgu
m.
 declivity
कूल kUla
n.
 declivity
उच्चैस्तट uccaistaTa
n.
 steep declivity
गिरिणितम्ब giriNitamba
m.
 declivity of a mountain
कर्वट karvaTa
n.
 declivity of a mountain
कर्वटक karvaTaka
n.
 declivity of a mountain
टङ्क TaGka
m.
n.
 edge or declivity of a hill
वप्र vapra
m.
n.
 slope or declivity of a hill
तटस्थ taTastha
adj.
 standing on a declivity or bank
प्रवणवत् pravaNavat
adj.
 having a steep descent or declivity
अनुकूल anukUla
adj.
 following the bank or slope or declivity
Wilson
English
उपह्वर
n.
 (-रं)
1 Solitary, private.
2 Near.
m.
 (-रः) A car, a carriage.
E.
 उप, ह्वृ to bend, अप्
aff.
Apte
English
उपह्वरः [upahvarḥ], 1 A solitary or lonely place, privacy
उपह्वरे पुनरित्यशिक्षयं धनमित्रम्
Dk.*
 54 in secret.
Proximity
गत्वैका कथयामास क्षत्रियाणामुपह्वरे
Mb.
 * 1.179.23. उपह्वरे समा- नाय्य Śiva. B.15.27. (रहो$न्तिकमुपह्वरे). -रः
Ved.
Bend, curve, slope.
Declivity
उपह्वरे यदु परा अपिन्वन्.
Rv.*
 1.62.6.
The curved form of the Soma vessel.
A car.
Apte 1890
English
उपह्वरः 1 A solitary or lonely place, privacy
उपह्वरे पुनरित्यशिक्षयं धनमित्रं Dk. 54 in secret.
2 Proximity.
रः 1 Ved. Bend, curve, slope
2 Declivity.
3 The curved form of the Soma vessel.
4 A car.
Monier Williams Cologne
English
उप-ह्वर॑ अस्,
m.
 a winding or circuitous course full of turnings, uneven or rough ground, slope, declivity
&c.
 ,
RV.
 i, 62, 6
87, 2
viii, 6, 28
a car, carriage,
L.
उप-ह्वर॑ अम्,
n.
 (generally ए
loc.
 ) proximity, nearness,
RV.
 viii, 69, 6
MBh.
a solitary or private place,
RV.
 viii, 96, 14
MBh.
Monier Williams 1872
English
उपह्वर उप-ह्वर, अस्, m. (rt. ह्वृ), Ved.
bend, curve, arch, slope
declivity
the curved form
of the Soma vessel
(अम्), n. proximity
a solitary
or private place
(अस्), m. a car, a carriage
(ए), ind.
in the proximity of, near to, in a private place.
Macdonell
English
उपह्वर upa-hvará,
m.
 slope
secluded place: 🞄lc. privately
neighbourhood: lc. near.
Benfey
English
उपह्वर उपह्वर, i. e. उप-ह्वृ + अ
I.
m.
1. A slope, Chr. 293, 2 = Rigv. i.
87, 2.
II. loc. sing. रे,
1. Near, Arj.
1, 5.
2. Privately, Daśak. in Chr. 189,
1
192, 7
193, 1.
Apte Hindi
Hindi
उपह्वरः
पुं*
 - उप+हवृ+घ
"एकान्त या अकेला स्थान, निजी जगह"
उपह्वरः
पुं*
 - उप+हवृ+घ
सामीप्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपह्वर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಹಸ್ಯ ಪ್ರದೇಶ /ಗುಪ್ತವಾದ ಸ್ಥಳ
निष्पत्तिः - > उप + ह्वृ (कौटिल्ये) - "घः" (३-३-११८)
प्रयोगाः - > "उपह्वरे पुनरित्यशिक्षयं घनमित्रम्"
उल्लेखाः - > दशकु०
उपह्वर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪ /ಹತ್ತಿರ
विस्तारः - > "रहोऽन्तिकमुपह्वरे" - अम० ।
L R Vaidya
English
upahvara {% n. %} 1. Proximity
2. solitary or private place, उपह्वरे पुनरित्यशिक्षयं भनमित्रम् D.K.
Bopp
Latin
उपह्वर m. (r. ह्वृ s. अ) propinquitas. A. 1. 5.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
उपह्वर
क्ली
उपह्वर, रहस्थान, समीप
उपह्वरं रहस्थानं समीपं स्यादुपह्वरम् ॥ २५ ॥
verse 2.1.1.25
page 0009
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रहस्यालोचनं मन्त्रो रहश्छन्नमुपह्वरम् ॥ ७४१ ॥
विविक्तविजनैकान्तनिःशलाकानि केवलम् ।
-wordlist-
आलोचन (क्ली), मन्त्र (पुं), रहस् (क्ली), छन्न (क्ली), उपह्वर (क्ली), विविक्त (क्ली), विजन (क्ली), एकान्त (क्ली), निःशलाक (क्ली), केवल (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
रहस्
रहस्, प्रच्छन्न, एकान्त, निःशलाक, उपह्वर, उपांशु, विजन
रहः प्रच्छन्नमेकान्तं निःशलाकमुपह्वरम् ।
उपांशु विजनं प्रोक्तं रहस्यं गुह्यमुच्यते ॥ ७०८ ॥
verse 4.1.1.708
page 0082
उपह्वर
उपह्वर, सन्निधान
दम्भेऽपि गह्वरं स्यादुपह्वरं सन्निधानेऽपि ॥ ७९१ ॥
verse 5.1.1.791
page 0091
Vedic Reference
English
Upa-hvara denotes, in one passage of the Rigveda, ^1 according
to Geldner, ^2 the body of a chariot (upa-stha).
1) i. 87, 2.
2) Vedische Studien, 3, 40.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपह्वरं,
क्ली,
 (उपह्वरन्त्यत्र । उप + ह्वृ + घ ।) नि-र्जनस्थानम् । (यथा ऋग्वेदे ८ । ६ । २८ । “उपह्वरेगिरीणाम्” ।) निकटम् । इत्यमरः ॥
(“ऊर्म्मीप्रवाहैर्जाह्नव्याः समानीतमुपह्वरम्” ।इति महाभारते । ३ । कुण्डलाहरणपर्ब्बणि ३०८ । ४ ॥
“सर्व्वानाहूय उपह्वरें वैद्यान्” । इति हर्षचरितेपञ्चमोच्छ्वासे ॥
)
उपह्वरः,
पुं,
 (उप + ह्वृ + घ ।) रथः । इत्युणादि-कोषः ॥
(प्रान्तभागः । यथा ऋग्वेदे । १ । ८७ । २ ।“उपह्वरेषु यदचिध्वं ययिं वय इव मरुतः केन-चित्पथा” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपह्वर उप + ह्वृ--आधारेघ । निर्जने रहस्योपगमाधारे “उप-ह्वरे पुनरित्यशिक्षयं धनमित्रम्” दशकु० । “यत्सीमुपह्वरेविदत्” ऋ० ८, ६९, ६, “चरन्तमुपह्वरे नद्यः”ऋ० ८, ९६१४, “उपह्वरे अत्यन्तगुह्यस्थाने” भा० ।२ अन्तिकस्थाने “ऊर्म्मीतरङ्गैर्जाह्नव्याः समानीतामुपह्वरम्”भा० व० ३०८ अ० ३ भूप्रदेशमात्रे च “उपह्वरे यदुपराअपिन्वन्” ऋ०१, ६२, ६, “कौटिल्यलक्षणगतिवाचिनात्रगतिमात्रं लक्ष्यते उपह्वरन्ति गच्छन्त्यस्मिन् घः इत्युप-ह्वरोमूप्रदेशः” भा० । कर्म्मणि घ । ४ गन्तव्ये “उपह्वरेषुयदचिध्वम् १, ८७, २ । “उपह्वरेषु गन्तव्येषु” भा०५ प्रान्तभागे । उपह्वरे गिरीणां संगथे च” ऋ० ८, ६, २८“उपह्वरे प्रान्तभागे” भा० ।
Capeller
German
उपह्वर॑
m.
 Abhang
Nähe (nur Loc.).
Grassman
German
upahvará, m., 1〉 gewölbte Vertiefung (des Somagefässes)
2〉 Herniederneigung, Abhang [von hvṛ mit úpa], mit Gen. girīṇā́m, nadías.
-é 1〉 {678, 6}. — 2〉 {62, 6}
{626, 28}
{705, 14}.
-éṣu 2〉 {87, 2}.
Burnouf
French
उपह्वर उपह्वर
m.
 (ह्वृ) proximité.
Char, voiture.