उपहार (upahAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उपहार m.
  (-रः)
	 1. A complimentary gift,  a present to a superior,  &c.
2. A victim,  an offering to a deity.
	 3. Tribute,  indemnification, 
presents as the price of peace.
	 4. Food distributed to guests,  &c. E.
 
उप before हृ to convey,  घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 उपहार m.
  present,  gift,  offering
 abstr.
   °ता f.
  °त्व
n.
 

Yates

English

 उप-हार (रः) 1.
m.
  Additional gift.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	 gift
उपायन 	-	 upAyana 	-	 n.
  	-	 gift
पारितोषिक 	-	 pAritoSika 	-	 n.
  	-	 gift
दान 	-	 dAna 	-	 n.
  	-	 gift
वितरण 	-	 vitaraNa 	-	 n.
  	-	 gift
राति 	-	  rAti 	-	 f.
  	-	 gift
अंहति 	-	  aMhati 	-	 f.
  	-	 gift
अंहिति 	-	  aMhiti 	-	 f.
  	-	 gift
उपसत्ति 	-	  upasatti 	-	 f.
  	-	 gift
दक्षिणा 	-	  dakSiNA 	-	 f.
  	-	 gift
दत्ति 	-	  datti 	-	 f.
  	-	 gift
त्ति 	-	  tti 	-	 f.
  	-	 gift
निष्षिध् 	-	  niSSidh 	-	 f.
  	-	 gift
प्रत्ति 	-	  pratti 	-	 f.
  	-	 gift
प्रयति 	-	  prayati 	-	 f.
  	-	 gift
सनी 	-	  sanI 	-	 f.
  	-	 gift
साति 	-	  sAti 	-	 f.
  	-	 gift
निःषिध् 	-	  niHSidh 	-	 f.
  	-	 gift
प्रदा 	-	  pradA 	-	 f.
  	-	 gift
शक्ति 	-	  zakti 	-	 f.
  	-	 gift

उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	 present
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	 gift
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  complimentary gift
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  particular kind of alliance
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  food
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  tribute
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  kind of religious service
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  offering
उपहार 	-	 upahAra 	-	 m.
  	-	  oblation

Wilson

English

 उपहार
m.
  (-रः)
1 A complimentary gift,  a present to a superior,  &c.
2 A victim,  an offering to a deity.
3 Tribute,  indemnification,  presents as the price of peace.
4 Food distributed to guests,  &c.
E.
  उप,  हृ to convey,  घञ् aff.
  

Apte

English

उपहारः [upahārḥ],  1 An oblation. 

A gift,  present (In general)
 रत्नपुष्पोपहारेण छायामानर्च पादयोः R.*
  4.84
 नृत्योपहारः Me.*
  34
 K.*
  17, 41, 13, 183.

A victim,  sacrifice,  an offering to a deity
 सपर्यां सपशूपहाराम् R.*
  16.39
 Māl.
  1
 उपहारीकृतास्मि Māl.
 2
 Ve.*
  4.7.

A complimentary gift,  present to a superior &c.
 

(a) Offering of flowers &c.
 
 flowery gifts
 collection of flowers
 म्लानपुष्पो- पहारः R.*
  5.74
 Ku.*
  6.42. (b) Presents (to gods) of flowers &c.
 
 materials of worship
 गन्धैर्माल्यैः सुरभिभिर्बलि- भिर्धूपदीपकैः । उच्चावचैश्चोपहारैः प्रवालफलतण्डुलैः ॥ Bhāg.*
  1.22.3. V.*
  3
 Śi.*
  11.36.

Honour.

Indemnity,  presents given as the price of peace
 कपालसन्धिर्विज्ञेयः केवलं सम- सन्धितः । संप्रदानाद्भवति य उपहारः स उच्यते ॥ H.*
  4.11.

Food distributed to guests.

Exultation,  mirth (consisting of laughter,  dance,  singing &c.
 )
 कृतपुष्पोपहारा भूरधिकां पुष्यति श्रियम् Rām.*
  5.11.2.

Apte 1890

English

 उपहारः 1 An oblation. 
2 A gift,  present (in general)
 रत्नपुष्पोपहारेण छायामानर्च पादयोः R. 4. 84
 नृत्योपहारः Me. 32
 K. 17,  41,  130,  183. 
3 A victim,  sacrifice,  an offering to a deity
 सपर्यां सपशूपहारां R. 16. 39
 Māl. 1
 उपहारीकृतास्मि Māl. 2
 Ve. 4. 7. 
4 A complimentary gift,  present to a superior &c. 
5 (a) Offering of flowers &c.,  flowery gifts
 collection of flowers
 म्लानपुष्पोपहारः R. 5. 74
 Ku. 6. 42. (b) Presents (to gods) of flowers &c.,  materials of worship
 V. 3
 Śi. 11. 36. 
6 Honour. 
7 Indemnity,  presents given as the price of peace
 H. 4. 110. 
8 Food distributed to guests. 
9 Exultation,  mirth (consisting of laughter,  dance,  singing &c.). 

Monier Williams Cologne

English

 उप-हार m.
  offering,  oblation (to a deity)

 complimentary gift,  present (to a king or superior),  MBh.
  
 Megh.
 
 Kathās.
  &c.

 (उपहारं वि-√ धा,  to offer an oblation to a god [acc.  ],  sacrifice to any one,  Kathās.
 )

 a particular kind of alliance (purchased through a gift),  Kām.
  
 Hit.
  &c.
  

 food (distributed to guests &c.
  )

 (with the Pāśupatas) a kind of religious service (consisting of laughter,  song,  dance,  muttering हुडुक्,  adoration and pious ejaculation),  Sarvad.
  77,  22.

Monier Williams 1872

English

 उप-हार,  अस्,  m. oblation
 a complimentary gift, 
a present to a superior &c.
 an offering to a deity,  a
victim &c.
 honour
 tribute,  indemnification,  pre-
sents as the price of peace
 food distributed to guests
&c.
 exultation,  mirth (consisting in laughter,  dance, 
song,  bellowing as a bull,  bowing,  recital of prayer &c.).

Macdonell

English

 उपहार upa-hāra,  m.
  offering
 presentation,  🞄gift
 peace purchased by indemnification: 🞄-ṃ vi-dhā,  offer (ac.) as a victim: a-ka,  🞄m. ,  i-ka- f.
  id.
 -tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  abst. ɴ.: -pāṇi,  a.
  bringing a present in oneʼs hand
 -varman,  m.
  N.
 ī-kṛ,  offer up,  sacrifice (ac.)
 🞄ī-cikīrṣu,  des. a.
  wishing to offer up as a 🞄sacrifice (ac.).

Benfey

English

 उपहार उपहार,  i. e. उप-हृ + अ, 
m.
 
 1. A complimentary present to a
superior,  Vedāntas. in Chr. 204,  6.
 2.
Exultation (which comprehends laugh-
ter,  dance,  song,  bowing,  recital of
prayer,  etc.),  Daśak. in Chr. 181,  20 (?).

Apte Hindi

Hindi

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
आहुति

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
"भेंट,  उपहार"

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
"बलि-पशु,  यज्ञ,  देवता का नजराना"

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
"सम्मान-सूचक भेंट,  अपने बड़ों को उपहार देना"

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
सम्मान

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
शांति के मूल्य स्वरूप क्षति पूरक उपहार

उपहारः
पुं*
  - उप+हृ+घञ्
अभ्यागतों में परोसा गया भोजन

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उपहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಣಿಕೆಯ ಅರ್ಪಣೆ
निष्पत्तिः - > उप + हृञ् (हरणे) - "घञ्" (३-३-१९)
प्रयोगाः - > "रत्नपुष्पोपहारेण छायामानर्च पादयोः"
उल्लेखाः - > रघु० ४-८४
उपहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಬಲಿ /ದೇವತೆಗಳ ನೈವೇದ್ಯ
प्रयोगाः - > "ततः सपर्यां सपशूपहाराम्"
उल्लेखाः - > रघु० १६-३९
उपहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೂವು ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆ
प्रयोगाः - > "भवति विरलभक्तिर्म्लानपुष्पोपहारम्"
उल्लेखाः - > रघु० ५-७४
उपहार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಾರವುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > उपगतः हारो यस्य
प्रयोगाः - > "उरोभुवा कुम्भयुगेन नवोपहारेण वयस्कृतेन"
उल्लेखाः - > नैष० १-४८

L R Vaidya

English

 upahAra {% m. %} 1. Oblation
a present to a superior
an offering to a deity
honour
indemnification
food distributed to guests.

Bopp

Latin

 उपहार m. (r. हृ s. अ)
1) donum,  munus. Wils. «a com-
plimentary gift,  a present to a superior,  etc.» UR. 31. 8.
infr. 45. 1. infr.
2) victima. HIT. 99. 8. 17.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

बलि
पु
बलि,  स्त्रीमध्यभागोर्मि,  चर्मजराकृति,  पूजोपहार,  दानवपुङ्गव,  अमरदण्ड,  जराश्लथचर्मन्,  ग्रीवा,  उदर,  दैत्य,  करपूजा,  उपहार
बलिः स्त्रीमध्यभागोर्मिर्बलिश्चर्मजराकृतिः ।
बलिः पूजोपहारः स्याद् बलिर्दानवपुङ्गवः ॥ ३१ ॥
बलिश्चामरदण्डे च जरया श्लथचर्मणि ।
ग्रीवायामुदरे दैत्ये करपूजोपहारयोः ॥ ३२ ॥
verse 1.1.1.31
page 0003

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 upahāra,  m. (nt. once
 = Skt.,  Pali,  Pkt. id.),  fundamentally gift,  (loving) present,  in BHS as elsewhere
 e.g. (with change of gender) Av 〔i.378.2〕 (prose) sarvopahārāṇi copaḍhaukitāni. In a Mv passage beginning 〔i.177.13〕 used repeatedly in a somewhat peculiar way which misled Senart,  who in two notes (〔i.518 f.〕,  〔523 f.〕) offers three different interpretations,  all wrong (the passage cited 〔519〕 from SP contains a false reading
 the SP ed. 〔476.5—6〕 does not contain the word cited by Senart,  not even as a v.l.). In this Mv passage,  the word applies to various acts by which the Buddha miraculously intervenes to save someone from an intended grievous sin or to convert him from a dangerously false heresy. It should be rendered by something like (kindly or compassionate) favor,  gift,  beneficial service: Mv 〔i.177.13—15〕 introduces the detailed stories of specific acts called upahāra thus: paropahārāṃś ca … upaharanti (they present beneficial favors to others) samyaksaṃbuddhāḥ sattvānām anugrahārthaṃ. tad yathā,  kaliṅgarājñaḥ kusumāye devyā paropahāraṃ bhagavāṃ vṛttavāṃ,  dhruvasya śreṣṭhino vacanopahāraṃ (a benefit by spoken words) bhagavāṃ vṛttavāṃ
 the cpd. paropa° also 〔178.5〕
 〔180.12〕
 vacanopa° also 〔178.2〕. Other occurrences: 〔178.7—8〕 (vs) etāṃ sarvāṃ pravakṣyāmi upahārāṃ manoramāṃ,  tasya sattvapradhānasya śṛṇu vikrīḍitaṃ śubhaṃ
 〔184.(17—)18〕 (vs) (koṭīyo dvādaśa muniḥ) mānuṣāṇāṃ vinayati,  upahāro ayaṃ iti
 〔185.3〕 upahāro vidhātavyo (to prevent Dhruva from burning his parents)
 〔188.(10—)11〕 (vs) (yat tasya parikarma tat …) tam āhur upahāro ti
 〔192.(10—)11〕 (vs) (ye tatra nirmitā bhiksūḥ na caite bhikṣuṇo matā, ) upahāraṃ vadanty etaṃ jinā śāstraviśāradāḥ.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyas ma
१) उपहार २) संवाद ३) संदेश

skyes
१) उपहार २) संवाद ३) संदेश

skyos ma
१) उपहार २) संवाद ३) संवेश

skyes
१) उपहार २) संवाद ३) संवेश

rgyal po'i dpyad
उपहार / बलि

bsgrubs pa
१) अवक्षिप्त २) आपत्ति ३) उपहार ४) उपात्त ५) उपार्जन ६) उपार्जित ७) निभृत ८) प्रसाधित ९) साधित १०) साध्य ११) साध्यते

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पूजार्हणासपर्यार्चा उपहारबली समौ ॥ ४४७ ॥
-wordlist-
 
पूजा (स्त्री),  अर्हणा (स्त्री),  सपर्या (स्त्री),  अर्चा (स्त्री),  उपहार (पुं),  बलि (पुंस्त्री)

--source--
 
प्राभृतं ढौकनं लञ्चोत्कोचः कौशलिकामिषे ।
उपाच्चारः प्रदानं दा हारो ग्राह्यायने अपि ॥ ७३७ ॥
-wordlist-
 
प्राभृत (क्ली),  ढौकन (क्ली),  लञ्चा (स्त्री),  उत्कोच (पुं),  कौशलिक (क्ली),  आमिष (क्ली),  उपचार (पुं),  उपप्रदान (क्ली),  उपदा (स्त्री),  उपहार (पुं),  उपग्राह्य (पुं),  उपायन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

उपहार
उपहार,  बलि
अर्चा पूजा सपर्या स्यादुपहारो बलिः स्मृतः ।
verse 1.1.1.128
page 0016

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  उपहारः
Root:  उपहार
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ food
⇒ gift
⇒ tribute
⇒ present
⇒ offering
⇒ oblation
⇒ complimentary gift
⇒ kind of religious service
⇒ particular kind of alliance
Shloka(s): 
2|8|28|1 ► उपायनमुपग्राह्यमुपहारस्तथोपदा। (क्षत्रियवर्गः)
3|3|195|2 ► करोपहारयोः पुंसि बलिः प्राण्यङ्गजे स्त्रियाम्॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|8|28|1 ⇢ उपायनम् (उपायन) (नपुं) ⇒ gift, offer, present, engaging, approach, initiation, undertaking, becoming a pupil, act of coming near, going to a teacher
➠ 2|8|28|1 ⇢ उपग्राह्यम् (उपग्राह्य) (नपुं)
➠ 2|8|28|1 ⇢ उपहारः (उपहार) (पुं) ⇒ food, gift, tribute, present, offering, oblation, complimentary gift, kind of religious service, particular kind of alliance
➠ 2|8|28|1 ⇢ उपदा (उपदा) (स्त्री)
➠ 3|3|195|2 ⇢ बलिः (बलि) (पुं) ⇒ tax, gift, victim, impost, worship, tribute, offering, royal revenue, victim offered to durgA, fragments of food at a meal, something offered in worship, handle of a chowrie or fly-flapper, any offering or propitiatory oblation
Related word(s): 
जातिः ➡ द्रव्यम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उपहारः,  पुं,
   (उप + हृ + घञ् ।) उपढौकनद्रव्यम् ।तत्पर्य्यायः । प्राभृतम् २ प्रदेशनम् ३ उपायनम्४ उपग्राह्यः ५ उपदा ६ । इत्यमरः ॥
 (यथा,  --रघौ ४ । ८४ ।“रत्नपुष्पोपहारेण च्छायामानर्च्च पादयोः” ।“बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः” ।इति मेघदूते पूर्व्वमेघे ३३ श्लोकः । यथा,  --कुमारे । ६ । ४२ ।“ज्योतिषां प्रतिविम्बानि प्राप्नुवन्त्युपहारताम्” ॥
उपगतो हारं इति वाक्ये हारनिकटस्थद्रव्यम् ।यथा,  -- नैषधे । १ । ४८ ॥
“उरोमुवा कुम्भयुगेन जृम्भितंनवोपहारेण वयस्कृतेन किम्” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उपहार पु०
  उप + हृ--घञ् । (भेट) १ उपढौकने उपायने“ततः सपर्य्यां सपशूपहाराम्” “रत्नपुष्पोहारेण छायामा-नर्च्च पादयोः” रघुः कर्मणि धञ् । २ उपढौकनीये उपा-यनद्रव्ये “बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः”मेघ० उपगतः हारम् अत्या० स० । ३ हारसमीपस्थे तदु-पशोभके द्रव्ये । अव्ययी० । ४ हारसमीपे अव्य०
  । उभयत्र“उरोभुवा कुम्भयुगेन जृम्भितं नवोपहारेण वयस्कृतेनकिम्” नै० । “ज्योतिषां प्रतिविम्बानि प्राप्लुवन्त्युप-हारताम्” कुमा० ।

Capeller

German

 उपहार m.
  Opfer.
°पाणि mit einem Geschenk
in der Hand.
°रीचिकीर्षु darbringen, 
opfern wollend.

Stchoupak

French

 उप-हार-
 m.
  offrande (not. à une divinité),  victime,  don 
 n.
  d'un
acte d'alliance 
 -ई-कृ- offrir (à la divinité) 
 -ता- f.
 
-त्व- nt. fait d'être objet d'offrande rituelle.
°पशु- m.
  victime,  animal destiné au sacrifice.
°वर्मन्- m.
  n.
  d'un homme.
उपहारी-चिकीर्षु- a. qui veut sacrifier (une victime).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.