उपस्थ (upastha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उपस्थ mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं) Near,  proximate.
	 m.
  (-स्थः)
	 1. The male or
female organs of generation. 
	 2. The haunch or hip.
	 3. The anus.
E.
  उप near,  and स्थ what is or stays,  ड aff.
   after स्था.

Capeller Eng

English

 उप॑स्थ m.
  lap,  groin
 m.
  n.
  the sexual organs,  esp.
    of a
woman. 

Yates

English

 उप-स्थ (स्थः) 1.
m.
  The organs of
generation
 haunch
 anus.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	 penis
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 adj.
  	-	  being near at hand
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 adj.
  	-	  near
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 adj.
  	-	  standing upon
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 adj.
  	-	  standing by the side of
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	  lap
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	  middle or inner part of anything
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	  well-surrounded or sheltered place
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	  genitals
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	  secure place
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
  	-	  part which is under
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
 n.
  	-	  haunch or hip
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
 n.
  	-	  anus
उपस्थ 	-	 upastha 	-	 m.
 n.
  	-	  generative organs

Wilson

English

 उपस्थ
mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं) Near,  proximate.
m.
  (-स्थः)
1 The male or female organs of generation. 
2 The haunch or hip.
3 The anus.
E.
  उप near,  and स्थ what is or stays,  ड affix after स्था.

Apte

English

उपस्थ [upastha],  a.
  Near,  approximate.

स्थः The lap
 उपस्थं कृ to make a lap
 ˚स्थे कृ to take on the lap.

The middle part in general. तस्मिन्निर्मनुजे$रण्ये पिप्पलोपस्थ आस्थितः Bhāg.*
  1.6.16.

स्थः,  स्थम् The organ of generation (of men and women,  particularly of the latter)
 स्नानं मौनोपवासेज्यास्वाध्यायोपस्थनिग्रहाः Y.*
  3.313 (male)
 स्थूलोपस्थस्थलीषु Bh.*
  1.37 (female)
 हस्तौ पायु- रुपस्थश्च Y.*
  3.92 (where the word is used in both senses).

The anus.

The haunch or hip.

A sheltered place,  seat. एवमुक्त्वा$र्जनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत् Bg.*
  1.47.

Surface,  ground
 तं शयानं धरोपस्थे Bhāg.*
  7.13.12. Comp.
   -दघ्न a.
  reaching to the lap. -निग्रहः restraint of sensual passions,  continence
 स्नानं मौनोपवासेज्यास्वाध्यायोपस्थनिग्रहाः Y.*
  3..313. -पत्रः,  -दलः the Indian fig-tree (so called because its leaves resemble in shape the female organ of generation). -पदा f.
  A particular artery leading to the generative organs (of a male)
 Sāyaṇa on Ait. Br.3.37.6. -पाद a.
  Sitting with the legs bent down so as to form a lap
 Sāṅkhyāyana Gr.
  Sūtra 4. -सद् a.
  sitting in the lap. प्रेष्ठः श्रेष्ठ उपस्थसत् Rv.*
  1.156.5.

Apte 1890

English

 उपस्थ a. Near,  approximate. 
स्थः 1 The lap
 उपस्थं कृ to make a lap
 °स्थे कृ to take on the lap. 
2 The middle part in general. 
स्थः स्थं 1 The organ of generation (of men and women,  particularly of the latter)
 स्नानं मौनोपवासेज्यास्वाध्यायोपस्थनिग्रहाः Y. 3. 314 (male)
 स्थूलोपस्थस्थलीषु Bh. 1. 20 (female)
 हस्तौ पायुरुपस्थश्च Y. 3. 92 (where the word is used in both senses). 
2 The anus. 
3 The haunch or hip. 
Comp. 
दघ्न a. reaching to the lap. 
निग्रहः restraint of sensual passions,  continence
 Y. 3. 314. 
पत्रः,  
दलः the Indian fig-tree (so called because its leaves resemble in shape the female organ of generation). 
सद् a. sitting in the lap. 

Monier Williams Cologne

English

 1. उप॑-स्थ m.
  ‘the part which is under’,  lap,  middle or inner part of anything,  a well-surrounded or sheltered place,  secure place,  RV.
  
 AV.
  
 VS.
 
 AitBr.
  
 ŚBr.
   &c.

 (उपस्थं-√ कृ,  to make a lap,  sit down with the legs bent,  AitBr.
   viii,  9,  5
 ĀśvGṛ.
 
 ŚāṅkhŚr.
  
 उपस्थे-√ कृ,  to take on one's lap,  ŚBr.
   iii)

 उप॑-स्थ mn.  the generative organs (esp.   of a woman),  VS.
  ix,  22
 ŚBr.
  
 MBh.
  
 Mn.
  
 Yājñ.
  &c.
  

 the haunch or hip

 the anus,  L.
 

 2. उप-स्थ॑ mfn.
   standing upon,  AV.
   xii,  1,  62

 standing by the side of,  being near at hand,  near,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 उप-स्थ,  अस्,  m. the lap,  middle part in general, 
a secure place
 (अस्,  अम्),  m. n. the organs of genera-
tion,  especially of a woman
 the anus
 the haunch
or hip
 (अस्,  आ,  अम्),  near,  proximate
 उपस्थं
कृ,  to sit down with the legs bent,  make a lap
उपस्थे कृ,  to take on one's lap.
—उपस्थ-
दघ्न,  अस्,  ई,  अम्,  reaching to the lap.
—उपस्थ-
निग्रह,  अस्,  m. restraint of sensual appetite
 con-
tinence.
—उपस्थ-पत्त्र,  अस्,  m. the Indian fig
tree.
—उपस्थ-सद्,  त्,  त्,  त्,  Ved. sitting in the lap.

Macdonell

English

 उपस्थ upá-stha,  m.
  lap
 driverʼs seat
 m.
  n.
  🞄organs of generation: -nigraha,  m.
  control 🞄of the sexual passion
 -sthātavya,  fp. n.
  one 🞄should appear
 one should wait upon
 -sthātṛ,  a.
  putting in an appearance (leg.)
 -sthā́na,  n.
  presence
 approach
 attendance
 service
 🞄veneration
 assembly
 -sthāyika,  m.
  🞄attendant on the sick
 -sthāyin,  a.
  putting 🞄in an appearance (leg.)
 -sthita,  pp. √ sthā.

Benfey

English

 उपस्थ उप-स्थ (vb. स्था),  m.
  and
n.
 
 1. The lap (ved.).
 2. The male or
female organs of generation,  Vedāntas.
in Chr. 207,  8.
 -- Comp.
 
रथ-,  m.
  and
n.
  the carioteer's seat for driving. --
Cf.  πόσθη.

Apte Hindi

Hindi

उपस्थः
पुं*
  - उप+स्था+क
गोद

उपस्थः
पुं*
  - उप+स्था+क
"मध्य भाग,  पेडू"

उपस्थम्
नपुं*
   - उप+स्था+क
"जनेन्द्रिय,  विशेषतः योनि"

उपस्थम्
नपुं*
   - उप+स्था+क
गुदा

उपस्थम्
नपुं*
   - उप+स्था+क
कूल्हा

उपस्थ
वि* - उप+स्था+क
निकटवर्ती

उपस्थः
पुं*
  - -
आसन

उपस्थः
पुं*
  - -
सतह

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उपस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುರುಷನ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ
निष्पत्तिः - > उप + ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > उप समीपे तिष्ठति
प्रयोगाः - > "स्नानं मौनोपवासेज्या स्वाध्यायोपस्थनिग्रहः"
उल्लेखाः - > याज्ञ० ३-३१३
उपस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯೋನಿ /ಸ್ತ್ರೀಯರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ
प्रयोगाः - > "उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौ पादौ च पञ्चमम् । चक्षुर्नासा च कर्णौ च धनं देहस्तथैव च ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ८- १२५
उपस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಸಂಗ /ತೊಡೆ
उपस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪಾನ ದ್ವಾರ
विस्तारः - > "उपस्थः शेफसि क्रोडे तथा मदनमन्दिरे" - मेदि० । "उपस्थो योनिलिङ्गयोः । उत्सङ्गगुदयोश्चापि" - हेम० ।
उपस्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ /ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ

L R Vaidya

English

 upasTa {% (I) m. %} 1. The lap
 2. middle part in general.

 upasTa {% (II) m.n. %} 1. The male organ of generation,  स्नानं मौनोपवासेज्या स्वाध्यायोपस्थनिग्रहाः Yaj.iii.314
the female organ of generation,  स्थूलोपस्थस्थलीषु Bhartr.i.20 (in Yaj.iii.92,  the word is used in senses 1 and 2)
the anus
the haunch or hip.

Bopp

Latin

 उपस्थ m. (r. स्था s. अ)
1) genitale.
2) in compos. cum
antecedente रथ videtur esse i. q. तल i. e. superficies,  nisi
थोपस्थ est currûs sedile. N. 21. 19. BH. 1. 47. (Cf.
प्ष्ठ,  quod in compositione cum मही teste Haughtonio
itm superficiem significat,  et,  nisi fallor,  ab A. G.
Stilegelio alicubi apte e प्र + स्थ,  correpto र in ऋ, 
eplicatur.)

Lanman

English

 upástha,  m. lap,  groin.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nye gnas
१) अन्तेवासिन् २) उपस्थ ३) उपस्थानीय

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पूर्वभाग उपस्थोऽङ्कः क्रोड उत्सङ्ग इत्यपि ।
-wordlist-
 
उपस्थ (पुं),  अङ्क (पुं),  क्रोड (पुं),  उत्सङ्ग (पुं)

--source--
 
पूतौ स्फिजौ कटिप्रोथौ वराङ्गं तु च्युतिर्बुलिः ।
भगोऽपत्यपथो योनिः स्मरान्मन्दिरकूपिके ॥ ६०९ ॥
स्त्रीचिह्नमथ पुंश्चिह्नं मेहनं शेपशेपसी ।
शिश्नं मेढ्रः कामलता लिङ्गं च द्वयमप्यदः ॥ ६१० ॥
गुह्यप्रजननोपस्था गुह्यमध्यं गुलो मणिः ।
-wordlist-
 
पुतौ (पुंक्लीद्वि),  स्फिज् (स्त्रीद्वि),  कटिप्रोथौ (पुंद्वि),  वराङ्ग (क्ली),  च्युति (स्त्री),  बुलि (स्त्री),  भग (पुंक्ली),  अपत्यपथ (पुं),  योनि (पुंस्त्री),  स्मरमन्दिर (क्ली),  स्मरकूपिका (स्त्री),  स्त्रीचिह्न (क्ली),  पुंश्चिह्न (क्ली),  मेहन (क्ली),  शेप (क्ली),  शेपस् (क्ली),  शिश्न (क्ली),  मेढ्र (पुं),  कामलता (स्त्री),  लिङ्ग (क्ली),  गुह्य (क्ली),  प्रजनन (क्ली),  उपस्थ (पुं),  गुल (पुं),  मणि (पुंस्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भग
भग,  योनि,  उपस्थ,  वराङ्ग,  स्मरमन्दिर
भगो योनिरुपस्थश्च वराङ्गं स्मरमन्दिरम् ।
verse 2.1.1.514
page 0059

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उपस्थः,  पुं,
   (उप + स्था + क ।) लिङ्गम् । भगः ।क्रोडः । इति मेदिनी ॥
 (“रथोपस्थौपाविशत्” ।इति गीतायां १ । ४६ ।) गुह्यद्वारम् । इति हेम-चन्द्रः ॥
 (यथा,  मनः । ८ । १२५ ।“उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौ पादौ च पञ्चकम्” ॥
)निकटे त्रि । इति शब्दरत्नावली ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उपस्थ पु०
  न०
  अर्द्धर्चादि । उप + स्था--क । १ स्त्रीपुंसयोरि-न्द्रियविशेषे तत्र पुमिन्द्रिये “स्नानमौनोपवासेज्यास्वाध्या-मोपस्थनिग्रहाः” याज्ञ० । स्त्रीन्द्रिये “दक्षिणेन पाणिनाउपस्थमभिस्पृशेत् विष्णुर्योनिंकल्पयतेत्येतयर्च्चा” गोभि० ।“वितिष्ठन्तां मातुरस्या उपस्थान्नानारूपाः पशवो जाय-मानाः” अथ० १४,  २,  २५ । “मुखदघ्नं ब्राह्मणस्यो-पस्थदघ्नं स्त्रियाः” शत० १३,  ८,  ३,  ११ । उभयेन्द्रिये “हस्तौपायुरुपस्थश्च वाक् पादौ चेति पञ्च वै । कर्मेन्द्रियाणि जा-नीयात्” याज्ञ० । “उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौ पादौ चपञ्चकम्” मनुः “सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनम्”शत० ब्रा० १४,  ५,  ४,  ११ । उपस्थश्च न तयोश्चिह्नस्थान-मात्रं किन्तु तत्स्थानाविष्ठितः प्रजापतिदेवतानियमित-शक्तिक आनन्दनव्यापारकारकः कर्म्मेन्द्रियभेदः । तत्र “ब्रह्मे-न्द्रोपेन्द्रमित्रकाः” इति शा० ति० तस्य कशब्दवाच्यप्रजा-पतिदेवताकत्वमुक्तम् शत० ब्रा० उक्तवाक्ये चानन्दनव्यापारसाधनत्वमुक्तम् तस्यैवापाटवे क्लैव्यम् । इन्द्रियाणांभौतिकत्वमते तस्य पृथिवीरजोगुणोपदानकता आहङ्कारिक-त्वमते गन्धतन्मात्रसहिताहङ्कारोपदानकता । स च सूक्ष्मलिङ्गदेहान्तर्गत इति वेदान्तिनः सांख्याश्चाहुः । तेन जीवतिवेतना० ष्ठञ् । औपस्थिक जारकर्म्मोपजोविनि जारभेदेपु०  । वेश्यायां स्त्री । २ उत्सङ्गे क्रोडे ३ अन्तराले “आत्म-न्नुपस्थेन वृकस्य लोम” यजु० १९,  ९२ । “वरीयओभापृणन्ती पित्रोरुपस्था” ऋ०१,  १२४,  ५ । “उपस्था उपस्थेउत्सङ्गेऽन्तरालदेशे वा” भा० “तस्याः कुमारमुपस्थ आ-दधुः” गोभि० “उपस्थे उत्सङ्गे” सं० त० “भूम्याउपस्थेऽवपज्जघन्वान्” ऋ० २,  १४,  ७ । “रथोपस्थ उपा-विशत्” गीता । उप + स्था घञर्थे भावे क । सर्वाङ्गुलीभिःभूमिमाश्रित्य ४ स्थितौ “समस्त जङ्गोरुररत्निभ्यां जानुभ्यांचोपस्थं कृत्वा” आश्व० श्रौ० ६,  ५,  ५ । “उपस्थं कृत्वाभूमिमाश्रित्येयर्थः पादाङ्गुलीभिश्च भूमिमाश्रित्यैवमुप-विशेत्” नारा० वृ० । “प्राङमुख उपविश्योपस्थं कृत्वा”आश्व० गृ० ३,  २,  २,  । उप + तिष्ठति स्था--क । “उप-स्थकृतस्त्वेवाश्विनं शंसेत्” आ० श्रौ० ६,  ५,  ५ । ५ समीप-स्थिते त्रि०
  ।

Capeller

German

 उप॑स्थ m.
  Schoß (auch übertr.)
 m.
  n.
  die
Geschlechtsorgane.

Grassman

German

 upástha,  m. [wol für upás-stha,  vgl. upás],  der Schoos
 auch bildlich der Schoos der Erde u. s. w. Mit den Gen.: pitrós mātúr,  amṛ́tānām,  savitúr,  ádites,  marútām,  uṣásām,  aruṇī́nām,  apā́m,  árṇasas,  aṃśumátyās,  apásām ({95, 4})
 jihmā́nām,  párvatānām,  bhū́myās,  dyós,  nákṣatrāṇam,  nírṛtes,  drós,  samádām,  niṇiós,  ripás.
-am {226, 9}
 {232, 21}
 {522, 6}.
-e {31, 9}
 {35, 5}
 {95, 5}
 {109, 3}
 {115, 5}
 {117, 5}
 {144, 2}
 {146, 1}
 {185, 2}. _{185, 5}
 {205, 7}
 {239, 8}
 {242, 1}
 {260, 9}
 {263, 14}
 {355, 6}
 {373, 1}
 {448, 5}
 {449, 4}
 {516, 1}. _{516, 4}
 {521, 1}
 {550, 25}
 {620, 9}
 {660, 4}
 {662, 2}
 {703, 2}
 {705, 15}
 {738, 1}
 {783, 5}
 {786, 5}
 {788, 5}
 {798, 25}
 {801, 1}
 {821, 13}
 {831, 1}
 {834, 7}
 {841, 7}
 {871, 3}
 {872, 1}
 {895, 10}
 {896, 6}. _{896, 7}
 {905, 3}
 {911, 2}
 {921, 14}
 {927, 10}.
-āt {95, 4}
 {267, 1}
 {503, 6}
 {525, 1}
 {579, 3}
 {604, 7}
 {843, 12} (dhiṣáṇāyās)
 {844, 10}
 {987, 2}.
-ā [d.] {35, 6}
 {124, 5}.

 upástha:
-e {831, 7}
 {834, 1}.

Burnouf

French

 उपस्थ उपस्थ a. (स्था) situé dessous ou auprès.
-- S. m.
  tout objet situé sous qqc.: siège d'un char [en composition]
fondement,  anus
 fesse ou cuisse
 organe génital.
		 Qqf.  surface
[supportant qqc.].
उपस्थनिग्रह m.
  (नि-ग्रह्) continence.

Stchoupak

French

 उप-स्थ-
 m.
  nt. organes de la femme 
 sein,  giron (aussi fig.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.