| YouTube Channel

उपसर (upasara)

 
शब्दसागरः
English
उपसर
mfn.
 (-रः-रा-री-रं)
1. The first pregnancy or impregnation of a
cow, &c.
2. Who or what approaches.
E.
 उप before सृ to go, and
अप्
aff.
Yates
English
उप-सर (रः) 1.
m.
 The first preg-
nancy of a cow.
a. Approaching.
Spoken Sanskrit
English
उपसर upasara
m.
 covering
उपसर upasara
m.
 impregnation
उपसर upasara
m.
 approach
Wilson
English
उपसर
mfn.
 (-रः-रा-री-रं)
1 The first pregnancy or impregnation of a cow, &c.
2 Who or what approaches.
E.
 उप, सृ to go, and अप्
aff.
Apte
English
उपसर [upasara] उपसर्ग [upasarga] उपसर्पण [upasarpaṇa], उपसर्ग उपसर्पण See under उपसृ, -सृज्, -सृप्.
उपसर [upasara],
a.
P.
 III.3.71 Approaching.
रः Approaching (as a cow). प्रजनः स्यादुपसरः
cf.
 also उपसरो हि स्त्रीगवीषु पुङ्गवानामभिगमनमुच्यते स च नैरन्तर्येण भवति.
The first pregnancy of a cow
गवामुपसरः Sk.
A continuous line. वीनामुपसरं दृष्ट्वा ......
Bk.*
 7.66.
Apte 1890
English
उपसर, उपसर्ग, उपसर्पण See under उपसृ, -सृज्, -सृप्.
उपसर a. Approaching.
रः 1 Approaching (as a cow).
2 The first pregnancy of a cow
गवामुपसरः Sk.
Monier Williams Cologne
English
उप-सर a
&c.
 See उप-√ सृ.
उप-सर b
m.
 approach,
Bhaṭṭ.
the approach (of a male to a female)
covering (a cow), impregnation,
Pāṇ.
Monier Williams 1872
English
उपसर उप-सर। See उप-सृ next col.
उप-सर, अस्, आ, or ई, अम्, who or what approaches
(अस्), m. approaching (a cow)
the first pregnancy or
impregnation of a cow.
Apte Hindi
Hindi
उपसरः
पुं*
 - उप+सृ+अप्
अभिगमन
उपसरः
पुं*
 - उप+सृ+अप्
गाय का प्रथम गर्भ
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುಗಳಿಗೆ ಹೋರಿ ಬಿಡುವುದು /ಹಸುವು ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿ ಗರ್ಭ ಧರಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > उप + सृ (गतौ) - "अप्"(३-३-७१)
विस्तारः - > "प्रजनं प्रथमगर्भग्रहणम् । गवामुपसरः" - सि० कौ० ।
उपसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಡೆಬಿಡದೆ ಹೊರಡುವುದು /ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು
प्रयोगाः - > "वीनामुपसरं दृष्ट्वा तेऽन्योन्योपहवा गुहाम्"
उल्लेखाः - > भट्टि० ७-६०
L R Vaidya
English
upasara {% m. %} 1. Approaching
2. pregnancy, the first pregnancy of a cow (गवामुपसरः S.K.).
Bopp
Latin
उपसर m. (r. सृ s. अ) primus vaccae initus. AM.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रजने स्यादुपसरः कीलः पुष्पलकः शिवः ।
-wordlist-
प्रजन (पुं), उपसर (पुं), कील (पुंस्त्री), पुष्पलक (पुं), शिव (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपसरः,
पुं,
 (उप + सृ + अप् ।) स्त्रीगव्यादिषु पुङ्ग-वादीनां प्रथमगर्भाधानाय मैथुनाभियोगः । तत्प-र्य्यायः । प्रजनः २ । इत्यमरः ॥
(यथा, पाणिनिः३ । ३ । ७१ । “प्रजननं प्रथमगर्भग्रहणम् गवामुप-सरः” । निरवच्छेदगमनम् । यथा, भट्टिः । “वी-नामुपसरं दृष्ट्वा” । अत्र जयमङ्गलस्त्वाह । “वीनांउपसरं नैरन्तर्य्येण निर्गमनम्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपसर
पु०
 उप + सृ “प्रजनने सर्त्तेः” पा० अच् । गर्भग्रह-णार्थं स्त्रीपशुषु पुम्पशुगमने । “प्रजननं प्रथमगर्भग्रहणम् ।गवामुपसरः” सि० कौ० । उपचारात् २ नैरन्तर्य्येणनिगमने“वीनामुपसरं दृष्ट्वा” भट्टिः “वीनामुपसरं नैरन्तर्य्येण निर्ग-मनम् दृष्ट्वा उपसर इव उपसरः नैरन्तर्य्यमात्रेणोपलक्षित-त्वात् उपसरो हि स्त्रीगवीषु पुङ्गवानामभिगमनमुच्यते सच नैरन्तर्य्येण भवति” जय ङ्गलः ।
Burnouf
French
उपसर उपसर
m.
 (सृ) le premier accouplement de la
génisse, sa première gestation.