| YouTube Channel

उपसदी (upasadI)

 
Spoken Sanskrit
English
उपसदी upasadI
f.
 continuous propagation
Apte
English
उपसदी [upasadī],
Ved.
A body of attendants (collectively).
Continuity.
Apte 1890
English
उपसदी Ved. 1 A body of attendants (collectively).
2 Continuity.
Monier Williams Cologne
English
उ॑प-सदी (उ॑प°),
f.
 continuous propagation,
ŚBr.
 xiv, 9, 4, 23 (= संतति Comm. )
Monier Williams 1872
English
उप-सदी, f., Ved. attendants collectively (?).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपसदी स्त्री उप + सद--घञर्थे क गौ० ङीष् । सन्ततौधारायाम् । “स्वगृहेऽस्योपसद्यां मा च्छैत्सीत् प्रजाता चपशुभिश्चाशितम् षत० १४, ९, ४, २३ । अस्य यजमानस्य उप-सद्यां सन्ततौ” भा० । सन्ततिश्च द्वेधा कालिकी दैशिकी च ।तत्र समानानेककालिककार्य्यमात्रधर्मत्वं कालिकसन्तति-त्वम् । विभिन्नकालीनघटपटादिकार्य्यमात्रवृत्तिधर्मघटत्वादौसन्ततित्ववारणाय समानेति सामान्यञ्चान्वयितावच्छेदक-धर्मेण । तेन सत्त्वद्रव्यत्वादिना घटपटयोः समत्वेऽपि नक्षतिः । सत्त्वद्रव्यत्वादिकमादाय तद्वारणाय कार्य्य-मात्रेति । एककालोत्पन्नेषु बहुषु घटेषु तद्वारणायअनेककालिकेति । दैशिकसन्ततित्वञ्च समानानेकवृत्तिकार्य्यमात्रधर्मत्वमितिभेदः । तत्र कालिकसन्ततेः प्रवा-हादिपदेन व्यपदेशः यथा ज्ञानप्रवाहः, दुःखप्रवाहः इत्यादिदैशिकसन्ततौ तु श्रेणिप्रभृतिशब्दव्यवहारः यथा वृक्ष-श्रेणी वृक्षपङ्क्तिरित्यादि । उभयसन्ततौ तु सन्ततिधारादिशब्दप्रयोगः यथा ज्ञानधारा सुखधारा दुःखसन्तति-रित्यादि एवं जलधारा तैलधारा तैलसन्ततिरित्यादि ।तादृशधर्मश्च सुखत्वदुःखत्वज्ञानत्वादिकं वृक्षत्वतैलत्वादिकञ्च ।उभयविधापि सन्ततिः पुनर्द्विविधा अविच्छिन्ना विच्छिन्ना चदेशकालयोरव्यवधानेऽविच्छिन्ना यथा धारावाहिक स्थलेज्ञानादिधारा । तयोर्व्यवधाने विच्छिन्ना यथा विच्छिद्य वि-च्छिद्यजायमानदुःखानाम । विच्छिन्नसन्ततिमादायैव सृष्टि-प्रवाहः । सुखदुःखसन्ततिरित्यादिर्व्यवहारः ।