| YouTube Channel

उपसंहार (upasaMhAra)

 
शब्दसागरः
English
उपसंहार
m.
(-रः)
1. Withholding, refusing.
2. Taking away.
3. Except-
ing, excluding.
4. Destruction, death, end.
5. Collection, assem-
blage.
6. Compendium.
7. Brevity, conciseness.
8. Attacking, in-
vasion.
9. (In logic, ) Refutation.
E.
उप and सम् before हृ to take,
घञ
aff.
Capeller Eng
English
उपसंहार
m.
drawing towards one's self
winding up,
recapitulation, conclusion.
Yates
English
उप-सं-हार (रः) 1.
m.
Refusing
taking
away
death
collection, com-
pendium
attack
refutation.
Spoken Sanskrit
English
उपसंहार upasaMhAra
m.
epilogue
उपसंहार upasaMhAra
m.
destruction
उपसंहार upasaMhAra
m.
bringing near
उपसंहार upasaMhAra
m.
end
उपसंहार upasaMhAra
m.
act of withdrawing
उपसंहार upasaMhAra
m.
summarizing
उपसंहार upasaMhAra
m.
suppression
उपसंहार upasaMhAra
m.
withholding
उपसंहार upasaMhAra
m.
summing up
उपसंहार upasaMhAra
m.
subduing
उपसंहार upasaMhAra
m.
taking away
उपसंहार upasaMhAra
m.
resume
उपसंहार upasaMhAra
m.
death
उपसंहार upasaMhAra
m.
drawing towards one's self
उपसंहार upasaMhAra
m.
conclusion
Wilson
English
उपसंहार
m.
(-रः)
1 Witholding, refusing.
2 Taking away.
3 Excepting, excluding.
4 Destruction, death, end.
5 Collection, assemblage.
6 A compendium.
7 Brevity, conciseness.
8 Attacking, invasion.
9 (In logic, ) Refutation.
E.
उप and सम् before हृ to take, घञ्
aff.
Apte
English
उपसंहारः [upasaṃhārḥ], 1 Drawing in or together, contracting
क्रियतामुपसंहारो गुर्वर्थं द्विजसत्तम
Mb.
* 5.116.13.
Drawing away, withdrawing, excluding, withholding. अजान- न्नुपसंहारं प्राणकृच्छ्रमुपस्थिते
Bhāg.*
1.7.2.
A collection, assemblage
तु धर्मोपसंहारमधर्मफलसंहितम्
Rām.*
5.51 28.
Summing up, winding up, conclusion (opp. उपक्रम).
A preparation (of a speech
&c.
).
A compendium, resume.
Brevity, conciseness.
Perfection.
Destruction, death, end.
Attacking, invading.
(In logic) Refutation.
N.
of the concluding chapters in several books.
Apte 1890
English
उपसंहारः 1 Drawing in or together, contracting.
2 Drawing away, withdrawing, excluding, withholding.
3 A collection, assemblage.
4 Summing up, winding up, conclusion (opp. उपक्रम).
5 A preparation (of a speech &c).
6 A compendium, rèsumè.
7 Brevity, conciseness.
8 Perfection.
9 Destruction, death, end.
10 Attacking, invading.
11 (In logic) Refutation.
Monier Williams Cologne
English
उप-संहार
m.
the act of withdrawing, withholding, taking away,
MBh.
drawing towards one's self, bringing near,
TPrāt.
summarizing, summing up, résumé,
Vedāntas.
Nyāyak.
conclusion, end, epilogue,
Kathās.
Sāh.
Sarvad.
&c.
N.
of the concluding chapters in several books
suppression, subduing
end, death, destruction,
L.
that part of a drama which usually precedes the Bharata-vākya,
Bhar.
Monier Williams 1872
English
उप-संहार, अस्, m. drawing towards one's self,
drawing in or together, contracting
drawing away, tak-
ing away, withholding, excepting, excluding
collection,
assemblage, winding or summing up, a compendium,
brevity, conciseness, résumé
perfection
subduing,
destruction, death, end
attacking, invading
(in
logic) refutation
N. of the fourth section of the
Vāyu-purāṇa.
Macdonell
English
उपसंहार upa-saṃ-hāra,
m.
drawing back
🞄recapitulation
conclusion
-hṛta-tva,
n.
🞄withdrawal from consideration
-hṛti,
f.
denouement, 🞄catastrophe (in a play).
Benfey
English
उपसंहार उपसंहार, i. e. उप
-सम्-कृ + अ,
m.
1. Drawing back,
Arj. 5, 6.
2. Comprehension, compen-
dium, Vedāntas. in Chr. 216, 3
5.
Apte Hindi
Hindi
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"एक स्थान पर कर देना, सिकोड़ देना"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"वापिस लेना, रोक रखना"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"संचय, संघात"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"बटोरना, समेटना, समाप्ति"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
इति श्री
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"सारसंग्रह, संक्षिप्त विवरण"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"संक्षेप, संहृति"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
पूर्णता
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"विनाश, मृत्यु"
उपसंहारः
पुं*
- उप+सम्+हृ+घञ्
"आक्रमण करना, हमला करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपसंहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು /ಕೊನೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > उप + सम् + हृञ् (हरणे) - "घञ्" (३-३-१८)
व्युत्पत्तिः - > उपसंह्रियते
प्रयोगाः - > "उपक्रमोपसंहारौ हेतुस्तात्पर्यनिर्णये"
उपसंहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು /ಸಂಕೋಚ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
उपसंहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
उपसंहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು /ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸುವುದು
उपसंहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೂಹ /ಗುಂಪು
विस्तारः - > "समास उपसंहारस्समाहारस्समुच्चयः"- वैज०
उपसंहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶ /ಪ್ರಳಯ
L R Vaidya
English
upasaMhAra {% m. %} 1. Drawing in or together
2. withdrawing
3. attacking, invading
4. collection, assemblage
5. summing up, a résumé
6. death
7. conclusion, e.g. उपक्रमोपसंहारौ हेतुस्तात्पर्यनिर्णये
8. a peroration.
Bopp
Latin
उपसंहार m. (r. हृ praef. उप + सम्) retentio, inhibitio.
A. 5. 6.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
upasaṃhāra, m. (to °harati
Pali cited PTSD only Miln. 〔298.7〕, where devatūpasaṃhārato (supinaṃ passati) prob. means not ‘being seized or possessed by a god’ but thru providing, procurement, causation of, i.e. by, a god),
(1) (cf. upasaṃharati 1 and 2) collection or provision, esp. of food and drink: Divy 〔237.7〕 (also 9) bhikṣubhir upasaṃhāra ārabdhaḥ kartum
Av 〔i.113.3〕 (kriyatām asya gṛhapater) upasaṃhāra iti
Bbh 〔80.6〕 and 〔81.27〕 āmiṣopasaṃhāra, defined 〔81.28〕 as bhojanapānādivikalānāṃ bhojanapānādyupasaṃhāraḥ
Bbh 〔209.26, 27〕
also furnishing, providing of other things, Bbh 〔80.6〕 and 〔82.3〕 dharmopasaṃhāra, defined 〔82.4〕 as dharmāṇām anupradānam, q.v.
Bbh 〔208.4〕 upakaraṇavikalānām upakaraṇopasaṃhāraṃ karoti
Bbh 〔19.2〕 hitasukhopasaṃhāra-prayogaḥ
〔23.24〕 (dharma, as above)
〔27.20〕 (hita)
〔210.8〕 (naṣṭapratibhānānāṃ) sattvānāṃ pratibhānopasaṃhārāya, cf. Suv 〔102.17〕, s.v. upasaṃharati 3
Dbh 〔65.7〕 (tasya bodhisattvasya buddhā) bhagavantas tathāgatajñānopasaṃhāraṃ kurvanti, the Blessed Buddhas make (for this Bodhisattva) a providing of Tathāgata-knowledge
Gv 〔144.17〕 mayaite poṣitāḥ pāramitopasaṃhārair, by providing for them the perfections
Suv 〔68.14〕 (sarvasattvānāṃ) sarvahitopasaṃhārābhiyuktāḥ
Av 〔ii.129.14〕 mayātīva evaṃvidho dveṣapratyayopasaṃhāraḥ kṛto, by me such an excessive collection of causes of hatred was made
so the ms., Speyer em. to °opasaṃbhāraḥ, and in fact in the next line (15) the ms. reads dveṣopasaṃbhāro, but upasaṃbhāra seems otherwise unknown and should prob. be emended to upasaṃhāra, rather than vice versa
one alternative Tib. rendering of upasaṃhāraḥ at Mvy 〔6395〕 is ñe bar (near, a lit. rendering of upa) bsgrub pa (make, provide, supply), cf. KP 〔3.6〕 s.v. upasaṃharati 3
(2) production, the act or process of producing or causing: in Tib. the usual rendering seems to be ñe bar (= upa) sbyor (or sbyar) ba (produce, compose), as in Mvy 〔4407〕 and 〔4414〕 (see below), and in one alternative at 〔6395〕 (see just above), while at 〔4457〕 it is lti bar sbyor ba (I cannot find what lti means)
another word meaning produce, bskyed pa, is used in 〔8487〕 for kaukṛtyopasaṃhāraḥ, the causing of disturbance of mind or conscience, remorse (see kaukṛtya and upasaṃharati 3
the corresp. Pali passage, Vin. 〔iv.149.9〕, has kukkuccaṃ upadaheyya)
on Mvy 〔8502〕 see below
Dbh 〔72.12〕 dharmālokopasaṃhāraṃ pratīcchati (here the mg. production, viz. of the light of the law, is guaranteed by the verb upasaṃharati just before, see that word, 3)
(3) (cf. upasaṃharati 4, 5) specialized as production in words, presentation (orally), statement, declaration, proclamation, esp. of something of religious nature: Mvy 〔8502〕 śikṣopasaṃhārapratikṣepaḥ, rejection of a statement of instruction (prob. refers to the case of Pali Vin. 〔iv.143.16〕. Minayeff, 〔17.20 ff.〕)
here Tib. ñe bar (= upa) ḥjog pa (put, place, arrange)
Mvy 〔4407, 4414〕 -dṛṣṭāntopasaṃhāra-, presentation or statement of a comparison
Śikṣ 〔2.6〕 durlabho bhūtanayānuśāsany-upasaṃhāraḥ
〔11.8—9〕 dānakāle śīlopasaṃhārasyāpekṣā (acc. to note in Transl. of Bendall and Rouse, read °syopekṣā).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
उपसंहार = प्राशन, Dārila zu Kauś. 22, 15.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyes pa
१) उत्पत्ति २) उत्पत्तित्व ३) उत्पद्यते ४) उत्पद्यन्ते ५) उत्पन्न ६) उत्पाद ७) उदय ८) उदित ९) उदिति १०) उद्भव ११) उपजयते १२) उपपन्न १३) उपसंहार १४) उत्कर्ष (?) १५) औपपत्ति १६) ° गत १७) ° १८) जनपद१९) जन्मन् २०) जात २१) जातत्व २२) जायसे २३) नर २४) निष्पन्न २५) निःसृत २६) सुंस् २७) पुरुष २८) प्रवृद्ध २९) प्रसूत ३०) विरोहन्ति ३१) वृद्धिप्राप्त ३२) सत्त्व ३३) समुत्पध्यते ३४) समुद्भव
bskyed pa
१) अवरुप्त २) अवरोपित ३) आधान ४) ° आवह ५) आहित ६) उत्पद्य ७) उत्पद्यते ८) उत्पन्न ९) उत्पाद १०) उत्पादिक ११) उत्पादित १२) उत्पाद्य १३) उदय १४) उपसंहार १५) उपाहित १६) गत १७) गृहीत १८) ° जनक १९) जनन २०) जननी २१) जनयेत् २२) जनित २३) जात २४) निधारः (?) २५) प्रयुक्ति २६) प्रसव २७) प्रसवन्ति २८) रोपित २९) वर्धन ३०) वर्धित ३१) विहित ३२) व्युत्थित
nye bar 'jog pa
१) उपसंहार २) उपस्थान
nye barsdud pa
उपसंहार
nye bar sbyar va
१) उपनय २) उपयोगिन् ३) उपसंहार
nye bar sbyor ba
१) उपयुज्यते २) उपसंहार
nye bar sbyor ma
उपसंहार
sgrub pa
उपसंहार
nye bar gsogs pa
उपसंहार
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपसंहारः,
पुं,
(उपसंहरणम् उप + सम् + हृ +घञ् ।) अन्तः शेषः यथा ।“उपक्रमोपसंहारयोः शुक्लत्वकीर्त्तनाच्च” ।इति सप्तमीप्रकरणे तिथ्यादितत्त्वलिखनम्
(एकत्रीकरणम् सम्यगाहरणम्
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपसंहार
पु०
उप + सम् + हृ--घञ् समाप्तौ, ग्रन्थ-तात्पर्य्यावधारकलिङ्गभेदः “उपक्रमोपसंहारौ--हेतुस्तात्प-र्य्यनिर्ण्णये, इत्युक्तेः तत्रोभयोरेव तद्धेतुत्वं तु प्रत्ये-कस्येत्युक्तमुपक्रमशब्दे संग्रहे सम्यघरणे एकत्रश्रुतार्थस्यान्यत्रान्वयार्थमुपक्षेपे यथा गुणोपसंहारः तच्छ-ब्दे विवृतिः साकण्येन सम्बन्धे “सर्वोपसंहारवत्या-व्याप्तेर्दुर्ज्ञानत्वात्” सर्व० स०
Capeller
German
उपसंहार
m.
das Ansichziehen, die Zusammenfassung.
Stchoupak
French
उप-संहार-
m.
fait de rentrer (une arme)
fin, conclusion.