| YouTube Channel

उपश्रुतिः (upazrutiH)

 
Apte
English
उपश्रुतिः [upaśrutiḥ],
f.
Hearing, listening.
Range of hearing.
A supernatural voice heard at night, and personified as a nocturnal deity revealing the future
नक्तं निर्गत्य यत्किंचिच्छुभाशुभकरं वचः । श्रूयते तद्विदुर्धीरा देवप्रश्नमुप- श्रुतिम् ॥ Hārāvali
परिजनो$पि चास्याः सततमुपश्रुत्यै निर्जगाम
K.*
 65.
Aspect of the stars, fortune-telling.
Promise, assent.
Rumour, report
नोपश्रुतिं कटुकां नोत मुक्ताम्
Mb.
 * 5.3.5.
Inclusion, incorporation (अन्तर्भाव)
यथा त्रयाणां वर्णानां संख्यातोपश्रुतिः पुरा
Mb.
 * 12.64.6.
N.
 of a deity
अनेनैव व्रतेन तपसा चान्विता देवीं वरदामुपश्रुतिमाह्वय
Mb.
 * 12.342.48.
Apte 1890
English
उपश्रुतिः f. 1 Hearing, listening.
2 Range of hearing.
3 A supernatural voice heard at night, and personified as a nocturnal deity revealing the future
नक्तं निर्गत्य यत्किंचिच्छुभाशुभकरं वचः । श्रूयते तद्विदुर्धीरा देवप्रश्नमुपश्रुतिं ॥ Hārāvalī
परिजनोऽपि चास्याः सततमुपश्रुत्यै निर्जगाम K. 65.
4 Aspect of the stars, fortune-telling.
5 Promise, assent.
Apte Hindi
Hindi
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+श्रु+क्तिन्
"सुनना, कान देना"
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+श्रु+क्तिन्
श्रवण-परास
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+श्रु+क्तिन्
रात को सुनाई देने वाली मूर्तिमती निशादेवी की भविष्यसूचक देववाणी
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+श्रु+क्तिन्
"प्रतिज्ञा, स्वीकृति"
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+ श्रु+ क्तिन्
"जनश्रुति, अफवाह"
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+ श्रु+ क्तिन्
"अन्तर्निविष्ट, समावेशन"
उपश्रुतिः
स्त्री*
 - उप+ श्रु+ क्तिन्
एक देवी का नाम
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) १.उप समीपम् श्रुतिः श्रवणम् । उप्+श्रु(श्रवणे)+क्तिन् । ‘स्त्रित्यां क्तिन्’ ३.३.९४। २.रात्रौ बहिः श्रूयमाण शुभाशुभसूचकदेववाणी । ‘नक्तं निर्गत्य यत्किञ्चिच्छुभाशुभकरं वचः। श्रूयते तद्विर्धीराः देवप्रश्नमुपश्रुतिम्’ हारा०। ३.वाग्दानम् । (अ) ४.श्रोत्रसमीपम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आकर्णनम्, संश्रवणम्, श्रावः, संश्रवः, श्रुतिः, उपश्रुतिः, आश्रुतिः, अभिश्रावः, उपकर्णनम्, श्रुतम्
noun
श्रवणस्य क्रिया भावः वा।
"सुवचनानाम् आकर्णनं कर्तुम् एव कर्णौ स्तः।"
Synonyms:
 किंवदन्ती, जनप्रवादः, प्रवादः, जनश्रुतिः, उपश्रुतिः, उपकर्णिका, प्रवादः, जनप्रवादः, निर्वादः, लोकवादः, श्रुतिः
noun
लोकेषु वर्तमाना अयथार्था वार्ता।
"कदाचित् किंवदन्ती जनानां मनसि भयम् उत्पादयति।"
Synonyms:
 उपश्रुतिः
noun
एकः असुरः ।
"उपश्रुतेः वर्णनम् पारस्करगृह्यसूत्रे वर्तते"
Synonyms:
 उपश्रुतिः
noun
एका अशुभा शक्तिः ।
"उपश्रुतेः उल्लेखः पारस्कर-गृह्य-सूत्रे अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपश्रुतिः,
स्त्री,
 (उपश्रूयते । उप + श्रु + क्तिन् ।)दैवप्रश्नः । यथाह हारावली ॥
“नक्तं निर्गत्य यत् किञ्चिच्छुभाशुभकरं वचः ।श्रूयते तद्विदुर्धीरा दैवप्रश्नमुपश्रुतिम्” ॥
(उप समीपे श्रुतिः श्रवणम् । समीपश्रवणम् ।उपमिता श्रुत्या । वेदसदृशी श्रुतिसदृशत्वात्तथात्वम् ॥
)