| YouTube Channel

उपवर्तन (upavartana)

 
शब्दसागरः
English
उपवर्त्तन
n.
 (-नं)
1. A country inhabited or not.
2. An uninhabited
country.
3. A division, a district or Pargana.
4. A kingdom.
E.
 उप,
वृत् to abide, ल्युट्
aff.
Yates
English
उप-वर्त्तन (नं) 1.
n.
 A country inha-
bited or not
a district.
Wilson
English
उपवर्त्तन
n.
 (-नं)
1 A country inhabited or not.
2 An uninhabited country.
3 A division, a district or Pergana.
4 A kingdom.
E.
 उप, वृत to abide, ल्युट्
aff.
Apte
English
उपवर्तनम् [upavartanam], 1 A place for exercise.
A place whether inhabited or not.
A district or Pargaṇā.
A kingdom (राज्य) उपवर्तनमाहर्तुमुद्यतो$स्म्यहमञ्जसा Śiva. B.31.11.
A bog, marshy place.
Apte 1890
English
उपवर्तनं 1 A place for exercise.
2 A place whether inhabited or not.
3 A district or Pargana.
4 A kingdom (राज्य).
5 A bog, marshy place.
Monier Williams Cologne
English
उप-वर्तन
n.
 (fr. the
Caus.
 ), the act of bringing near,
Sarvad.
a place for exercise
a country (inhabited or not),
L.
Monier Williams 1872
English
उप-वर्तन, अम्, n. a place for exercise, a country
inhabited or not
a division, a district or Pergana
a
kingdom.
Apte Hindi
Hindi
उपवर्तनम्
नपुं*
 - उप+वृत्+ल्युट्
व्यायामशाला
उपवर्तनम्
नपुं*
 - उप+वृत्+ल्युट्
जिला या परगना
उपवर्तनम्
नपुं*
 - उप+वृत्+ल्युट्
राज्य
उपवर्तनम्
नपुं*
 - उप+वृत्+ल्युट्
"कीचड़, दलदल"
उपवर्तनम्
नपुं*
 - उप+ वृत्+ ल्युट्
देश
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपवर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇಶ /ಜನಪದ
उपवर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ /ಗ್ರಾಮಗಳಸಮುದಾಯ
उपवर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಮಂಡಲ /ರಾಷ್ಟ್ರ /ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾದ ಗ್ರಾಮಗಳಸಮೂಹ
विस्तारः - > "उपवर्तनमप्यस्मिन् मण्डलं तैः शताधिकैः" - वैज० ।
उपवर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಲ್ಲೂಕು /ತಹಶೀಲು
निष्पत्तिः - > वृतु (वर्तने) - "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > उपेत्य वर्तन्तेऽत्र
प्रयोगाः - > "तस्योपवर्तनेऽप्येको न श्रुतो गोत्रभित् क्वचित्"
उल्लेखाः - > काशीखं०
उपवर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುದುರೆಯು ಹೊರಳಾಡುವ ಜಾಗ
विस्तारः - > "कर्तनं धूलिलुठितं वर्तनं तूपवर्तनम्" - वैज० ।
L R Vaidya
English
upavartana {% n. %} 1. A place for exercise
2. a district
3. a kingdom
4. a bog, a marshy place.
Bopp
Latin
उपवर्तन n. (r. वृत् s. अन) regio. AM.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
upavartana (nt.
Pali Upavattana, see below
Skt. upavartana, nt., country, Lex., and once Śukasaptati text. orn. 〔p. 340〕 (24), line 32, virāṭopavartane), land, country (? in Pali, at least later, n. of a locality in the Malla country or of the śāl-grove there where Buddha entered nirvāṇa): Divy 〔208.25, 209.3〕 (tathāgato … pari)nirvāṇāya gamiṣyati Mallānām upavartanaṃ Yamakaśālavanaṃ
Av 〔i.227.6〕 (viharati sma Mallānām) upavartane (ms. °tate) Yamakaśālavane
virtually the same Av 〔ii.197.5〕
Mmk 〔580.9(—10)〕 (vss) Mallānām upavartane (text °te), Yamakaśālakavane madhye nirvāṇaṃ me bhaviṣyati
〔580.17〕 (vs) Yamakaśālakavane tatra Mallānām upavartane (so read for text upadartate!)
〔598.22—24〕 (vss) Yamakaśālavane vane caitye makuṭabandhe tu (cf. 〔580.11〕 caitye makuṭavardhane) Mallānām upavartane, parinirvṛte (? read °to or °taś) ca tatrāhaṃ … Occurs in Pali and BHS only in reference to the place of the Buddhaʼs parinirvāṇa. In the canonical Pali texts, e.g. DN 〔ii.137.3〕 (cf. comm. 〔ii.572—573〕) yena Kusinārā upavattanaṃ Mallānaṃ sālavanaṃ ten(a) …, and cf. esp. Dpv. 〔15.70〕 Kusinārāyaṃ bhagavā Mallānaṃ upavattane, it could be understood [Page141-a] as the country (of the Mallas)
but the comms. seem to have taken it as a place-name, specifically the name of the śāl-grove where the Buddha died. And this is perhaps confirmed by one passage, Dpv. 〔6.19〕 yadā ca parinibbāyi saṃbuddho Upavattane, where the gen. Mallānaṃ is not found, and Upa° most naturally would be a n. of a place (but see below). In Akanumaʼs Dictionary of the Proper Names of Indian Buddhism the word is misquoted as Upavattava = Skt. °vartava (but the Chinese transcriptions quoted end consistently in -tan, supporting °vartana)
the Chin. translations seem regularly to interpret it as a common noun, uncultivated land (the word for land usually rendering bhūmi, land country). This may be interpreted as support for use as a common noun, as it is used (rarely) in Skt. Note that in BHS the name of the grove is clearly Yamakaśāla(ka)vana, q.v.
not so in Pali. Modern editors and interpreters seem unanimously to take Pali Upavattana as n. of the grove (see DPPN s.v. for some other references
but the important Dpv. 〔6.19〕 is not cited there). On the other hand, Divy ed. prints upavartanaṃ with a small initial letter
it fails to record the word in Index or Notes. I am inclined, with some dubiety, to understand the BHS word as a common noun, country. Even the Pali word may have had that meaning originally, and in the canonical passages still. Later, the Pali comms. seem clearly to have understood it as the n. of the śāl-grove
and in Dpv. 〔6.19〕 it looks like a place name. Yet, if the Chin. translation uncultivated (waste, barren) land be accepted, perhaps upavattane might be understood in this sense in that passage.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
उपवर्तन n. *Land, Śuk. t. o. 12 [p. 24, 32].
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वर्षं वर्षधराद्र्यङ्कं विषयस्तूपवर्तनम् ।
देशो जनपदो नीवृद्राष्ट्रं निर्गश्च मण्डलम् ॥ ९४७ ॥
-wordlist-
वर्ष (क्ली), वर्षधराद्र्यङ्क (क्ली), विषय (पुं), उपवर्तन (क्ली), देश (पुं), जनपद (पुं), नीवृत् (स्त्री), राष्ट्र (पुंक्ली), निर्ग (पुं), मण्डल (त्रि)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
नीवृत्
नीवृत्, जनपद, देश, उपवर्तन
नीवृज्जनपदो देश उपवर्तनमिष्यते ।
verse 2.1.1.284
page 0034
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपवर्त्तनं,
क्ली,
 (उपागत्य वर्त्तन्ते अत्र । उप + वृत्+ ल्युट् ।) जनपदः । जनपदसमुदायः । जनपदैक-देशः । सजलनिर्जलस्थानमात्रम् । इति भरतः ॥
तत्पर्य्यायः । देशः २ विषयः ३ । इत्यमरः ॥
(यथाकाशीखण्डे ।“तस्योपवर्त्तनेऽप्येको न श्रुतो गोत्रभित् क्वचित्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपवर्त्तन
न०
 उपेत्य वर्त्तन्तेऽत्र उप + वृत--आधारे ल्युट् ।जनपदे १ विषये “तस्योपवर्त्तनेऽप्येको न श्रुतो गोत्रभित्क्वचित्” काशी० तदेकदेशे २ सजलस्थले भरतः ।
Stchoupak
French
उप-वर्तन-
nt. territoire.