| YouTube Channel

उपरागः (uparAgaH)

 
Apte
English
उपरागः [uparāgḥ], 1 An eclipse of the sun or moon
उपरागान्ते शशिनः समुपगता रोहिणी योगम्
Ś.*
 7.22
Śi.*
 2.45.
Hence, Rāhu or the ascending node.
Redness, red colour, colour
कोपोपरागजनिताम्
Ratn.*
 3.14
Mk.*
 4
कलहकोप˚
Māl.
 9.
A calamity, affliction, injury
blighting influence
मृणालिनी हैममिवोपरागम्
R.*
 16.7.
Misbehaviour, ill-conduct.
Reproach, blame, abuse.
Apte 1890
English
उपरागः 1 An eclipse of the sun or moon
उपरागांते शशिनः समुपगता रोहिणी योगं Ś. 7. 22
Śi. 20. 45.
2 Hence, Rāhu or the ascending node.
3 Redness, red colour, colour
कोपोपरागजनितां Ratn. 3. 14
Mk. 4
कलहकोप° Māl. 3.
4 A calamity, affliction, injury
blighting influence
मृणालिनी हैममिवोपरागं R. 16. 7.
5 Misbehaviour, ill conduct.
6 Reproach, blame, abuse.
Apte Hindi
Hindi
उपरागः
पुं*
 - उप+रञ्ज्+घञ्
"सूर्य ग्रहण, चन्द्र ग्रहण"
उपरागः
पुं*
 - उप+रञ्ज्+घञ्
राहु या शिरोबिंदु की ओर चढ़ने वाला
उपरागः
पुं*
 - उप+रञ्ज्+घञ्
"लाली, लाल रंग, रंग"
उपरागः
पुं*
 - उप+रञ्ज्+घञ्
"संकट, कष्ट, आघात"
उपरागः
पुं*
 - उप+रञ्ज्+घञ्
"झिड़की, निन्दा, दुर्वचन"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 राहुः, तमः, स्वर्भानुः, सैंहिकेयः, विधुन्तुदः, अस्रपिशाचः, ग्रहकल्लोलः, सैंहिकः, उपप्लवः, शीर्षकः, उपरागः, सिंहिकासूनुः, कृष्णवर्णः, कबन्धः, अगुः, असुरः
noun
शास्त्रेषु वर्णितः नवग्रहेषु एकः ग्रहः।
"भवतः पुत्रस्य जन्मपत्रिकायां सप्तमे स्थाने राहुः अस्ति।"
Synonyms:
 ग्रहपीडनम्, उपरागः, उपसर्गः, उपप्लवः, ग्रहणः, ग्रास, औपग्रहिकः, औपग्रस्तिकः, विमर्द्दनम्
noun
ग्रहजनितपीडा।
सूर्यस्य ग्रहपीडनम् अमावस्यायाम् एव भवति। /"शशिदिवाकरयोर्ग्रहपीडनम्। "
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: उपरागः
Root: उपराग
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ रविचन्द्रयोः ग्रहणम्
Meaning(s):
⇒ Eclipse
Shloka(s):
2|1|30|1 ► परिग्रहोपरक्तौ तु ग्रस्तार्केन्द्वोरथ ग्रहे । (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|30|2 ► उपप्लवोपरागौ द्वौ स तु सन्निहितो रवेः ॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|30|1 ⇢ ग्रहः (ग्रह) (पुं) ⇒ Eclipse ⇒ रविचन्द्रयोः ग्रहणम्
➠ 2|1|30|2 ⇢ उपप्लवः (उपप्लव) (पुं) ⇒ Eclipse ⇒ रविचन्द्रयोः ग्रहणम्
➠ 2|1|30|2 ⇢ उपरागः (उपराग) (पुं) ⇒ Eclipse ⇒ रविचन्द्रयोः ग्रहणम्
Related word(s):
धर्म-धर्मी-भावः ➡ सूर्याचन्द्रमसौ
जातिः ➡ कालः
परा_अपरासंबन्धः ➡ गजच्छाया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपरागः,
पुं,
 (उप + रञ्ज + घञ् ।) राहुग्रस्तश्चन्द्रः ।सूर्य्यश्च । इत्यमरः ॥
(“उपरागान्ते शशिनः समु-पगता रोहिणीयोगम्” । इति शाकुन्तले । निकट-स्थितित्वात् निजगुणादेरन्यत्रारोपणम् । यथास्फटिकस्तम्भे रक्तपुष्पाणां रक्तिमारोपः ।) राहुः ।विगानम् । परीवादः । इति हेमचन्द्रः ॥
दुर्नयः ।ग्रहकल्लोलः । व्यसनम् । इति मेदिनी ॥
(यथारघौ १६ । ७ । “बिभर्षि चाकारमनिर्वृतानांमृणालिनी हैममिवोपरागम्” ॥
)