| YouTube Channel

उपरस (uparasa)

 
शब्दसागरः
English
उपरस
m.
 (-सः)
1. A secondary mineral, as red chalk, bitumen, &c.
2. A
secondary passion.
3. A subordinate flavour.
E.
 उप minor, रस
flavour, &c.
Yates
English
उप-रस (सः) 1.
m.
 Secondary mine-
ral, flavour or passion.
Wilson
English
उपरस
m.
 (-सः)
1 A secondary mineral, as red chalk. bitumen, &c.
2 A secondary passion.
3 A subordinate flavour.
E.
 उप minor, रस flavour, &c.
Apte
English
उपरसः [uparasḥ], 1 A secondary mineral, (red chalk, bitumen, माक्षिक, शिलाजित
&c.
 ).
A secondary passion or feeling.
A subordinate flavour.
Apte 1890
English
उपरसः 1 A secondary mineral.
2 A secondary passion or feeling.
3 A subordinate flavour.
Monier Williams Cologne
English
उप-रस
m.
 a secondary mineral (as red chalk, bitumen
&c.
 ),
Bhpr.
a secondary feeling or passion,
L.
a secondary flavour,
L.
Monier Williams 1872
English
उपरस उप-रस, अस्, m. a secondary mine-
ral, as red chalk, bitumen, &c.
a secondary passion
or feeling
a subordinate flavour.
Apte Hindi
Hindi
उपरसः
पुं*
 - -
अप्रधान खनिज धातु
उपरसः
पुं*
 - -
गौण भाव या आवेश
उपरसः
पुं*
 - -
अप्रधान रस
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾದರಸದಂತಿರುವ ಗಂಧಕ ಮೊದಲಾದುದು
व्युत्पत्तिः - > उपमितो रसेन
L R Vaidya
English
uparasa {% m. %} 1. A secondary mineral
2. a subordinate flavour.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपरसः,
पुं,
 (उपमितं रसेन ।) उपधातुः । तद्यथा ।खेचरम् । अञ्जनम् । कङ्कुष्टम् । गन्धारी । गैरिकम् ।क्षितिनागः । शैलेयं । इति राजनिर्घण्टः ॥
“गन्धो हिङ्गुलमभ्रतालकशिलाः स्रोतोऽञ्जनण्ट-ङ्गणम्, राजावर्त्तकचुम्बकौ स्फटिकया शङ्खः खटीगैरिकम् । कासीसं रसकङ्कपर्द्दसिकता वोलाश्चकङ्कुष्ठकम्, सौराष्ट्री च मता अमी उपरसा सूतस्यकिञ्चिद्गणैः” ॥
इति भावप्रकाशस्य पर्ब्बखण्डेप्रथमभागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपरस
पु०
 उपमितीरसेन अवा० त० । पारदतुल्येषुगन्धकादिषु ।“गन्धोहिङ्गलमभ्रतालकशिलास्रोतोञ्जनं टङ्कणं राजाव-र्त्तकचुम्बकौ स्फटिकः शङ्खः खटी गैरिकम् । कासीसंरसकं कपर्द्दसिकताबोलाश्च कङ्कुष्ठक सौराष्ट्री च मताअमी उपरसाः सूतस्य किञ्चिद्गुणैः” भा० प्र० । अथैषांशोधनविधिः “सूर्य्यावर्त्तो वज्रकन्दः कदली देवदालि-का । शिग्रुः कोषातकी बन्ध्या काकमाची च बाणुकम् ।एषामेकरसेनैव त्रिक्षारैलंवणैः सह । भावयेदम्लवर्गैश्चदिनमेकं प्रयत्नतः । ततः पचेच्च तद्द्रावैर्दौलायन्त्रेदिनं सुधीः । एवं शुद्ध्यन्ति ते सर्वे प्रोक्ता उपरसा हिये” । विशेषश्च । “कङ्कुष्ठं गैरिकं शङ्खः कासीसं टङ्कणंतथा । नीलाञ्जनं शुक्तिभेदाः क्षुल्लका सवराटिकाः । ज-म्बीरवारिणा स्विन्नाः क्षालिताः कोष्णवारिणा । नित्य-मायान्त्यमी योज्याभिषग्भिर्योगसिद्धये” भावप्रकाशः ।