| YouTube Channel

उपमितिः (upamitiH)

 
Apte
English
उपमितिः [upamitiḥ],
f.
Resemblance, comparison, similarity
पल्लवोपमितिसाम्यसपक्षम् S. D.
तदाननस्योपमितौ दरिद्रता
N.*
 1.24.
(In Nyāya Phil.) Analogy, inference, deduction, knowledge of things derived from analogy, a conclusion deduced by means of an उपमान
प्रत्यक्षमप्यनुमितिस्तथोप- मितिशब्दजे Bhāṣā
P.*
 52.
A figure of speech
=
 उपमा q. v.
A likeness, picture.
Apte 1890
English
उपमितिः f. 1 Resemblance, comparison, similarity
पल्लवोपमितिसाम्यसपक्षं S. D.
तदाननस्योपमितौ दरिद्रता N. 1. 24.
2 (In Nyāya phil.) Analogy, inference, deduction, knowledge of things derived from analogy, a conclusion deduced by means of an उपमान
प्रत्यक्षमप्यनुमितिस्तथोपमितिशब्दजे Bhāṣā P. 52.
3 A figure of speech = उपमा q. v.
4 A likeness, picture.
Apte Hindi
Hindi
उपमितिः
स्त्री*
 - उप+मा+क्तिन्
"समरूपता, तुलना, समानता"
उपमितिः
स्त्री*
 - उप+मा+क्तिन्
"सादृश्य, नियमन, सादृश्य से प्राप्त वस्तुज्ञान, उपमान के द्वारा निगमित उपसंहार"
उपमितिः
स्त्री*
 - उप+मा+क्तिन्
एक अलंकार
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) सादृश्यम् । उप+मा(माने)+क्तिन् । ‘स्त्रियां क्तिन्’ ३.३.९४। २.साधारणधर्मः। ३.उपमालङ्कारः। ४.सादृश्यात् ज्ञानम् । ‘गोसदृशो गवयः’ इति गवयज्ञानम् ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपमितिः,
स्त्री,
 (उप + मि + क्तिन् ।) उपमा । इतिशब्दरत्नावली ॥
न्यायमते सादृश्यज्ञानजन्यज्ञानम् ।यथा “गोसदृशो गवयपदवाच्य इत्याकारशक्ति-ज्ञानम् । अस्य करणं गवादिसादृश्यवत् पिण्डप्र-त्यक्षम् । अस्य व्यापारः अतिदिष्टवाक्यार्थस्मर-णम्” । इत्युपमानखण्डम् । अपि च । भाषा-परिच्छेदे ॥
७९-८० ॥
“ग्रामीणस्य प्रथमतः पश्यतो गवयादिकम् ।सादृश्यधीर्गवादीनां या स्यात् सोपमितिः स्मृता ॥
वाक्यार्थस्यातिदेशस्य स्मृतिर्व्यापार उच्यते ।गवयादिपदानान्तु शक्तिधीरुपमाफलम् ॥
पदज्ञानन्तु करणं शक्तिधीरुपमाफलम्” ॥