| YouTube Channel

उपप्लवः (upaplavaH)

 
Apte
English
उपप्लवः [upaplavḥ], 1 Misfortune, evil, calamity, distress, adversity
अथ मदनवधूरुपप्लवान्तं ... परिपालयाम्बभूव
Ku.*
 4.46
जीवन्पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः प्रजाः पासि
R.*
 2.48
(a) An unluky accident, injury, trouble
कच्चिन्न वाय्वादिरुपप्लवो वः
R.*
 5.6
Me.*
 17. (b) An obstacle, impediment
तौ (अर्थकामौ) हि तत्त्वावबोधस्य दुरुच्छेदावुपप्लवौ
Ki.*
 11.2.
Oppression, harassing, troubling
उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः
Ku.*
 2.32.
Danger, fear
see उपप्लविन् below.
Agitation, perturbation
इन्द्रिय˚
K.*
 146.
A portent or natural phenomenon foreboding evil.
Particularly, an eclipse of the sun or moon
चन्द्रमिवोपप्लवान्मुक्तम् V.I.11.
N.
 of Rāhu, the ascending node, केतूपप्लवभौममन्दगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः.
Anarchy.
N.
 of Śiva.
Doubt, scepticism (with Buddhists).
Loss, absence
मायया विभ्रमच्चित्तो न वेद स्मृत्युपप्लवात्
Bhāg.*
 1.84.25.
Apte 1890
English
उपप्लवः 1 Misfortune, evil, calamity, distress, adversity
अथ मदनवधूरुपप्लवांतं… परिपालयांबभूव Ku. 4. 46
जीवन्पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः प्रजाः पासि R. 2. 48
K. 32, 54.
2 (a) An unlucky accident, injury, trouble
कच्चिन्न वाय्वादिरुपप्लवो वः R. 5. 6
Me. 17. (b) An obstacle, impediment
Ki. 11. 20.
3 Oppression, harassing, troubling
उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः Ku. 2. 32.
4 Danger, fear
see उपप्लविन् below.
5 Agitation, perturbation
इंद्रिय° K. 146.
6 A portent or natural phenomenon foreboding evil.
7 Particularly, an eclipse of the sun or moon
चंद्रमिवोपप्लवान्मुक्तं V. 1. 11.
8 N. of Rāhu, the ascending node
केतूपप्लवभौममंदगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः
9 Anarchy.
10 N. of Śiva.
11 Doubt, scepticism (with Buddhists).
Apte Hindi
Hindi
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
"विपत्ति, दुष्कृत्य, संकट, दुःख, आपदा"
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
"दुर्भाग्यपूर्ण दुर्घटना, आघात, कष्ट"
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
"बाधा, रुकावट"
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
"उत्पीडन, सताना, कष्ट देना"
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
"डर, भय"
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
"अपशकुन, अनिष्टकर दैवी उपद्रव"
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
विशेषकर सूर्यग्रहण या चंद्रग्रहण
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
राहु
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+अप्
अराजकता
उपप्लवः
पुं*
 - उप+प्लु+ अप्
"हानि, विफलता"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उप+प्लुङ्(गतौ)+अच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। १.राहुः। ‘केतूपप्लवभौममन्दगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः।’ २.सूर्यचन्द्रयोः ग्रहणम् । ‘चन्द्रमिवोपप्लवान्मुक्तम्’ विक्रमो०१.११। ३.पीडा । ‘उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः’ कुमार०२.३२। ४.अनिष्टसूचकाः। ‘जञ्झावातः, धूमकेतुः, काद्गिच्चु ।’ ५.विघ्नः। ‘तौ अर्थकामौ हि तत्त्वावबोधस्य दुरुच्छेदावुपप्लवौ’ किराता०११.२०। ६.आपत् । ‘जीवन् पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः प्रजाः प्रजानाथ पितेव पासि’ रघुः२.४८। ७.भयम् । ‘नृपा इवोपप्लविनः परेभ्यो धर्मोत्तरं मध्यममाश्रयन्ते’ रघुः १३.७। ८.केतुः। ‘उपप्लवः कचः हेतुराश्लेषाभव आहिकः’ हारा०।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आपद्, विपद्, व्यसनम्, उपप्लवः, विपत्तिः, उपद्रवः, अत्याहितं, अनर्थः, विप्लवः, विपत्तिकालः, आपत्कालः, विपत्कालः
noun
विपत्तियुक्तः कालः।
"हितैषिणां परीक्षणं विपत्तौ एव भवति। / सम्पत्तौ च विपत्तौ च साधूनामेकरूपता।"
Synonyms:
 राहुः, तमः, स्वर्भानुः, सैंहिकेयः, विधुन्तुदः, अस्रपिशाचः, ग्रहकल्लोलः, सैंहिकः, उपप्लवः, शीर्षकः, उपरागः, सिंहिकासूनुः, कृष्णवर्णः, कबन्धः, अगुः, असुरः
noun
शास्त्रेषु वर्णितः नवग्रहेषु एकः ग्रहः।
"भवतः पुत्रस्य जन्मपत्रिकायां सप्तमे स्थाने राहुः अस्ति।"
Synonyms:
 ग्रहपीडनम्, उपरागः, उपसर्गः, उपप्लवः, ग्रहणः, ग्रास, औपग्रहिकः, औपग्रस्तिकः, विमर्द्दनम्
noun
ग्रहजनितपीडा।
सूर्यस्य ग्रहपीडनम् अमावस्यायाम् एव भवति। /"शशिदिवाकरयोर्ग्रहपीडनम्। "
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपप्लवः,
पुं,
 (उप + प्लु + अप् ।) राहुग्रहः । वि-प्लवः । उत्पातः । इति मेदिनी ॥
(“उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः” ।)इति कुमारे । २ । ३२ ।) ग्रहणम् । यथा “उप-प्लवे चन्द्रमसो रवेश्च” । इति स्मृतिः ॥
(उत्पात-सूचकोऽनिलादिः । यथा, “कच्चिन्न वाय्वादिरुप-प्लवो वः” । इति रघः । ५ । ६ । भीतिः । “नृपा-इवोपप्लविनः परेभ्यः” । इति रघुः । १३ । ७ ।“उपप्लविनो भयवन्तः” । इति मल्लिनाथः ॥
)