| YouTube Channel

उपप्लव (upaplava)

 
शब्दसागरः
English
उपप्लव
m.
(-वः)
1. Rahu, the ascending node.
2. A portent or natural
phænomenon so considered.
3. An affray, or assault, a conflict
without weapons.
4. Eclipse.
5. Misfortune.
E.
उप over, &c. प्लु to
go, अप्
aff.
Capeller Eng
English
उपप्लव
m.
visitation, disturbance, trouble, calamity,
any portent,
esp.
an eclipse.
Yates
English
उप-प्लव (वः) 1.
m.
Rāhu, the ascend-
ing node
a portent
affray.
Spoken Sanskrit
English
उपप्लव - upaplava -
m.
- affliction
उपप्लव - upaplava -
m.
- unlucky accident
उपप्लव - upaplava -
m.
- evil
उपप्लव - upaplava -
m.
- visitation
उपप्लव - upaplava -
m.
- disturbance
उपप्लव - upaplava -
m.
- misfortune
उपप्लव - upaplava -
m.
- invasion
उपप्लव - upaplava -
m.
- portent or natural phenomenon
उपप्लव - upaplava -
m.
- seizure [ med. ]
उपप्लव - upaplava -
m.
- inundation
उपप्लव - upaplava -
m.
- devastation
उपप्लव - upaplava -
m.
- any public calamity
उपप्लव - upaplava -
m.
- calamity
Wilson
English
उपप्लव
m.
(-वः)
1 Rāhu, the ascending node.
2 A portent or natural phaenomenon so considered.
3 An affray or assault, a conflict without weapons.
4 Eclipse.
5 Misfortune.
E.
उप over &c. प्न to go, अप
aff.
Apte
English
उपप्लवः [upaplavḥ], 1 Misfortune, evil, calamity, distress, adversity
अथ मदनवधूरुपप्लवान्तं ... परिपालयाम्बभूव
Ku.*
4.46
जीवन्पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः प्रजाः पासि
R.*
2.48
(a) An unluky accident, injury, trouble
कच्चिन्न वाय्वादिरुपप्लवो वः
R.*
5.6
Me.*
17. (b) An obstacle, impediment
तौ (अर्थकामौ) हि तत्त्वावबोधस्य दुरुच्छेदावुपप्लवौ
Ki.*
11.2.
Oppression, harassing, troubling
उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः
Ku.*
2.32.
Danger, fear
see उपप्लविन् below.
Agitation, perturbation
इन्द्रिय˚
K.*
146.
A portent or natural phenomenon foreboding evil.
Particularly, an eclipse of the sun or moon
चन्द्रमिवोपप्लवान्मुक्तम् V.I.11.
N.
of Rāhu, the ascending node, केतूपप्लवभौममन्दगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः.
Anarchy.
N.
of Śiva.
Doubt, scepticism (with Buddhists).
Loss, absence
मायया विभ्रमच्चित्तो वेद स्मृत्युपप्लवात्
Bhāg.*
1.84.25.
Apte 1890
English
उपप्लवः 1 Misfortune, evil, calamity, distress, adversity
अथ मदनवधूरुपप्लवांतं… परिपालयांबभूव Ku. 4. 46
जीवन्पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः प्रजाः पासि R. 2. 48
K. 32, 54.
2 (a) An unlucky accident, injury, trouble
कच्चिन्न वाय्वादिरुपप्लवो वः R. 5. 6
Me. 17. (b) An obstacle, impediment
Ki. 11. 20.
3 Oppression, harassing, troubling
उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः Ku. 2. 32.
4 Danger, fear
see उपप्लविन् below.
5 Agitation, perturbation
इंद्रिय° K. 146.
6 A portent or natural phenomenon foreboding evil.
7 Particularly, an eclipse of the sun or moon
चंद्रमिवोपप्लवान्मुक्तं V. 1. 11.
8 N. of Rāhu, the ascending node
केतूपप्लवभौममंदगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः
9 Anarchy.
10 N. of Śiva.
11 Doubt, scepticism (with Buddhists).
Monier Williams Cologne
English
उप-प्लव
m.
affliction, visitation, invasion, inundation
any public calamity, unlucky accident, misfortune, disturbance
a portent or natural phenomenon (as an eclipse
&c.
),
MBh.
Suśr.
Vikr.
Kum.
Kathās.
&c.
N.
of Rāhu (who is supposed to cause eclipses),
L.
N.
of Śiva,
L.
Monier Williams 1872
English
उप-प्लव, अस्, m. (fr. rt. प्लु with उप), violent
assault or attack
unlucky accident, misfortune, great
calamity, disturbance
a portent or natural pheno-
menon, especially an eclipse
a N. of Rāhu, the
ascending node, the author of eclipses
N. of Śiva.
Macdonell
English
उपप्लव upa-plav-a,
m.
disaster, misfortune, 🞄visitation
portent
eclipse
-in,
a.
assailed 🞄by calamity
eclipsed.
Benfey
English
उपप्लव उपप्लव, i. e. उप-प्लु + अ,
m.
1. Assault, MBh. 1, 3534.
2. A
portent, or natural phenomenon so con-
sidered, Ragh. 5, 6.
3. An eclipse,
Rām. 2, 65, 2 Gorr.
4. Misfortune,
Kumāras. 2, 32.
--
Comp.
निस्-,
adj.
un-
harmed, Śāk. d. 31, v. r.
वन-,
m.
the conflagration of a forest, Megh. 17.
स-,
m.
the sun or moon in eclipse.
सलिल-,
m.
inundation, Rājat. 5, 70.
Apte Hindi
Hindi
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
"विपत्ति, दुष्कृत्य, संकट, दुःख, आपदा"
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
"दुर्भाग्यपूर्ण दुर्घटना, आघात, कष्ट"
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
"बाधा, रुकावट"
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
"उत्पीडन, सताना, कष्ट देना"
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
"डर, भय"
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
"अपशकुन, अनिष्टकर दैवी उपद्रव"
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
विशेषकर सूर्यग्रहण या चंद्रग्रहण
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
राहु
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+अप्
अराजकता
उपप्लवः
पुं*
- उप+प्लु+ अप्
"हानि, विफलता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹು
निष्पत्तिः - > उप + ल्युङ् (गतौ) - "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "केतूपप्लवभौममन्दगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः"
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಗ್ರಹಣ
प्रयोगाः - > "चन्द्रमिवोपप्लवान्मुक्तम्"
उल्लेखाः - > विक्र० १-११
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೊಂದರೆ /ಹಿಂಸೆ /ಪೀಡೆ
प्रयोगाः - > "उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः"
उल्लेखाः - > कुमा० २-३२
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬಿರುಗಾಳಿ /ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು
प्रयोगाः - > "कच्चिन्न वाय्वादिरुपप्ल्ववो वः श्रमच्छिदामाश्रमपादपानाम्"
उल्लेखाः - > रघु० ५-६
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಡ್ಡಿ /ವಿಘ್ನ
प्रयोगाः - > "तौ हि तत्त्वावबोधस्य दुरुच्छेदावुपप्ल्ववौ"
उल्लेखाः - > किरा० ११-२०
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟ /ವಿಪತ್ತು /ತೊಂದರೆ
प्रयोगाः - > "जीवन् पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः प्रजाः प्रजानाथ पितेव पासि"
उल्लेखाः - > रघु० २-४८
विस्तारः - > "उपप्लवः सैंहिकेये विप्लवोत्पातयोरपि" - मेदि०
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಯ /ಹೆದರಿಕೆ
प्रयोगाः - > "नृपा इवोपप्लविनः परेभ्यो धर्मोत्तरं मध्यममाश्रयन्ते"
उल्लेखाः - > रघु० १३-७
उपप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೇತು
विस्तारः - > "उपप्लवः कचः केतुराश्लेषाभव आहिकः" - हारा०
L R Vaidya
English
upaplava {% m. %} 1. Unlucky accident, injury, trouble, क्वचिन्न वाय्वादिरुपपप्लवो वः R.v.6, Megh.i.17, उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः K.S.ii.32
2. a calamity, a danger, R.ii.48
3. fear, नृपा इवोपप्लविनः R.xiii.7
4. distress, difficulty, adversity, अथ मदनवधूरुपप्लवान्तं व्यसनकृशा परिपालयां बभूव K.S.iv.46
5. a portent, a natural phenomenon foreboding evil
6. anarchy
7. an eclipse of the sun or the moon
8. a name of Rāhu.
Bopp
Latin
उपप्लव m. (r. प्लु praef. अ)
1) impedimentum. SAK. 43. 4.
(cf. उपद्रव).
2) eclipsis.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
राहुग्रासोऽर्केन्द्वोर्ग्रह उपराग उपप्लवः
-wordlist-
राहुग्रास (पुं), उपराग (पुं), उपप्लव (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः १४
श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः
क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः १५
-wordlist-
भृगु (पुं), पङ्गु (पुं), श्रुतकर्मन् (पुं), महाग्रह (पुं), श्रुतश्रवस् (पुं), अनुज (पुं), काल (पुं), ब्रह्मण्य (पुं), यम (पुं), स्थिर (पुं), क्रूरात्मन् (पुं), उपराग (पुं), उपप्लव (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
राहुसंस्पर्श
राहुसंस्पर्श, उपराग, उपप्लव
उच्यते राहुसंस्पर्श उपराग उपप्लवः ४१
verse 1.1.1.41
page 0006
Mahabharata
English
Upaplava^1 (“affliction, calamity”): VII, 4199 (PCR. = Upaplavya, but there does-not seem to be any reason to take it as a proper name).
Upaplava^2 = Śiva (1000 names^1).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपप्लवः,
पुं,
(उप + प्लु + अप् ।) राहुग्रहः वि-प्लवः उत्पातः इति मेदिनी
(“उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः” ।)इति कुमारे ३२ ।) ग्रहणम् यथा “उप-प्लवे चन्द्रमसो रवेश्च” इति स्मृतिः
(उत्पात-सूचकोऽनिलादिः यथा, “कच्चिन्न वाय्वादिरुप-प्लवो वः” इति रघः भीतिः “नृपा-इवोपप्लविनः परेभ्यः” इति रघुः १३ ।“उपप्लविनो भयवन्तः” इति मल्लिनाथः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपप्लव
पु०
उप + प्लु--अप् गगनादुल्कापातादिरूपे उपद्रवे, “उपपप्लवाय लोकानां धूमकेतुरिवोत्थितः” कुमा० “कृद-भिहित” इत्याद्युक्तेः उत्पातसूचके वाय्वादौ “त्वामा-सारप्रशमितवनोपप्लवं साधु मूर्द्ध्ना” मेघ० “कच्चिन्नवाय्वादिरुपप्लवोवः” रघुः मये “नृपा इवोपप्लविनःपरेभ्यः” रघुः “उपप्लविनो भयवन्तः” मल्लि० विघ्ने“जीवन् पुनः शश्वदुपप्लवेभ्यः” रघुः उपप्लवेभ्यः विघ्नेभ्यः”मल्लि० औपसर्गिकात्यन्तमरकपीडने राजविप्लवे“दुर्भिक्षे चाप्युपप्लवे” कूर्म्मपु० “उपप्लवे राजविप्लवेऔपसर्गिकात्यन्तमरकपीडने” शु० त० रघु० उपरोधेवेष्टने “अमेघोपप्लवे यश्च शक्रचापतडिद्गुणान्” सुश्रु० ।८ चन्द्रसूर्य्ययोर्ग्रहणे “उपप्लवे चन्द्रमसोरवेश्च” स्मृतिः ।९ विपत्तौ “अथ मदनबधूरुपप्लवान्तम्” कुमा० १० स-मीपे प्लवने गतौ “तद्भीममुत्सार्य्यजनं युद्धमासीदुप-प्लवे ०भा० स० २२ अ० “कल्पनापोढमभ्रान्तं प्रत्यक्षंनिर्विकल्पकम् विकल्पो वस्तुनिर्भासादसंवादादुपप्लवः इतिबौद्धमतसिद्धे ११ विकल्पे संसारिणां सविकल्प-ज्ञानमात्रेऽस्ति ईश्वरज्ञानं तु निरुपप्लवम् उपप्लवतिलोकानुपद्रवति उप--प्लु--कर्त्तरि अच् १२ राहौ मेदि० ।“केतूपप्लवभौममन्दगतयः षष्ठे तृतीये शुभाः” ज्यो० त०
Capeller
German
उपप्लव
m.
Anfall, Unfall, Hindernis
von
Gestirnen: Verfinsterung.
Burnouf
French
उपप्लव उपप्लव
m.
(प्लु) ce qui survient,
empêchement, obstacle.
Rencontre armée, assaut d'armes.
Le
nœud ascendant de la Lune, nommé Rāhu
éclipse.
Stchoupak
French
उप-प्लव-
m.
fléau, calamité
obstacle
phénomène surnaturel,
éclipse
champ de bataille
-इन्- a. en proie à un fléau
obscurci par
une éclipse.