| YouTube Channel

उपजापः (upajApaH)

 
Apte
English
उपजापः [upajāpḥ], 1 Secretly whispering into the ear or communicating
परकृत्य˚
Mu.*
 2.
Secret overtures or negotiations (with the enemy's friends), sowing the seeds of dissension, treachery, treason instigating to rebellion
उपजापः कृतस्तेन तानाकोपवतस्त्वयि
Śi.*
 2.99
उप- जापसहान् विलङ्घयन् स विधाता नृपतीन्मदोद्धतः
Ki.*
 2.47, 16.42
अपि सहन्ते अस्मदुपजापं प्रजाः
Mu.*
 2.
Disunion, separation. उपलब्धस्य उपजापमुपेयात् Kau.
A.
 1.16.
Apte 1890
English
उपजापः 1 Secretly whispering into the ear or communicating
परकृत्य° Mu. 2.
2 Secret overtures or negotiations (with the enemy's friends), sowing the seeds of dissension, treachery, treason
instigating to rebellion
उपजापः कृतस्तेन तानाकोपवतस्त्वयि Śi. 2. 99
उपजापसहान् विलंघयन् स विधाता नृपतीन्मदोद्धतः Ki. 2. 47, 16. 42
अपि सहंते अस्मदुपजापं प्रजाः Mu. 2.
3 Disunion, separation.
Apte Hindi
Hindi
उपजापः
पुं*
 - उप+जप्+घञ्
चुपचाप कान में फुसफुसाना या समाचार देना
उपजापः
पुं*
 - उप+जप्+घञ्
"शत्रु के मित्रों के साथ गुप्त बातचीत, फूट के बीज बोकर विद्रोह के लिए भड़काना"
उपजापः
पुं*
 - उप+जप्+घञ्
"अनैक्य, वियोग"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(वि) उप+जप(व्यक्तायां वाचि)+घञ् । ‘भावे’ ३.३.१८। भेदोपायेन अन्तःकलहोत्पादनम् ।उपजापः कृतसेनः तानाकोपवतस्त्वयि ’ माघः२.९९। २.रहस्यतया कर्णसमीपं गत्वा श्रावणम् ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपजापः,
पुं,
 (उप + जप् + घञ् ।) भेदः । विच्छेदः ।इत्यमरः ॥
(“तेषु तेषु चाकृतेषु प्रासरन् परोपजापाः” ।इति दशकुमारे विश्रुतचरिते । तथा च माघे२ । ९९ ।“उपजापः कृतस्तेन तानाकोपवतस्त्वयि” ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जप व्यक्तायां वाचि”@} 2 ‘जप मानसे च’ मनोनिर्वर्त्ये वचने--इत्यर्थः।
जापकः-पिका, जापकः-पिका, जिजपिषकः-षिका, 3 जञ्जपकः-जन्जपकः-पिका
जपिता-त्री, जापयिता-त्री, जिजपिषिता-त्री, जञ्जपिता-जन्जपिता-त्री
4 जपन्-न्ती, 5 व्यतिजपन्-न्ती, जापयन्-न्ती, जिजपिषन्-न्ती
-- जपिष्यन्-न्ती-ती, जापयिष्यन्-न्ती-ती, जिजपिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- जापयमानः, -- जञ्जप्यमानः-जन्जप्यमानः
-- जापयिष्यमाणः, -- जञ्जपिष्यमाणः-जन्जपिष्यमाणः
जप्-जब्-जपौ-जपः
-- -- -- जपितम्-तः, 6 जप्तम्, जापितः, जिजपिषितः, जञ्जपितः-जन्जपितः-तवान्
जपः, 7 कर्णेजपः, 8 जापः, जिजपिषुः, जञ्जपः-जन्जपः, 9 जञ्जपूकः
10 11 जपितव्यम्, जापयितव्यम्, जिजपिंषितव्यम्, जञ्जपितव्यम्-जन्जपितव्यम्
जपनीयम्, जापनीयम्, जिजपिषणीयम्, जञ्जपनीयम्-जन्जपनीयम्
12 जप्यम्, 13 जाप्यम्, जिजपिष्यम्, जञ्जप्यम्-जन्जप्यम्
ईषज्जपः-दुर्जपः-सुजपः
-- -- -- जप्यमानः, जाप्यमानः, जिजपिष्यमाणः, जञ्जप्यमानः-जन्जप्यमानः
14 जपः, 15 उपजापः, जापः, जिजपिषुः, जञ्जपः-जन्जपः
जपितुम्, जापयितुम्, जिजपिषितुम्, जञ्जपितुम्-जन्जपितुम्
जप्तिः, जापना, जिजपिषा, जञ्जपा-जन्जपा
जपनम्, जापनम्, जिजपिषणम्, जञ्जपनम्-जन्जपनम्
जपित्वा, जापयित्वा, जिजपिषित्वा, जञ्जपित्वा-जन्जपित्वा
सञ्जप्य, प्रजाप्य, प्रजिजपिष्य, प्रजञ्जप्य-प्रजन्जप्य
जापम् २, जपित्वा २, जापम् २, जापयित्वा, जिजपिषम् २, जिजपिषित्वा २, जञ्जपम् २-जन्जपम् २
जञ्जपित्वा २-जन्जपित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५८४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-३९७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[१। ‘लुपसदचरजपजभदहदशगॄभ्यो भावगर्हायाम्’ (३-१-२४) इति सूत्रेण गर्हितं जपतीत्यर्थे यङ्। द्विर्वचनम्, अभ्यासस्य, ‘जपजभदहदशभञ्जपशां च, (७-४-८६) इत्यनेन नुगागमे, तस्य ‘पदान्तवद्वाच्यः, (वा। ७-४-८५) इति पदान्तवद्भावेन ‘वा पदान्तस्य’ (८-४-५९) इति पाक्षिके परसवर्णे रूपद्वयम्। एवं यङन्ते सर्वत्र रूपद्वयं ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[आ। ‘आ तिष्ठद्गु जपन् सन्ध्यां प्रकान्तामायतीगवम्।’ भ। का। ४। १४।]]
05
=>
 [[२। ‘प्रतिषेधे हसादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। १-३-१५) इति वचनात् कर्मव्यतीहारेऽपि न शानच्।]]
06
=>
 [[३। ‘सेटोऽप्यस्य धातोः क्वचिदिडभावेनापि प्रयोगो दृश्यते। तस्य साधुत्वकल्पनाय ‘आदितश्च’ (७-२-१६) इति सूत्रे, काशिकायां ‘चकारोऽनुक्तसमुच्चयार्थः। आश्वस्तः। वान्तः।’ इत्युदाहरणं दत्तम्।’ तदिहानुसन्धेयम्। ‘वमजप्- व्याश्वसो निष्ठाया इड् वा’ इति केचित् जपितः जप्तः, इति प्रक्रियाकौमुदी।]]
07
=>
 [[४। ‘स्तम्बकर्णयो रमिजपोः’ (३-२-१३) इति सुबन्ते उपपदे अच्प्रत्ययः। ‘तत्पुरुषे कृति बहुलम्’ (६-३-१४) इति सप्तम्या अलुक्। ‘हस्तिसूचकयोरिति वक्तव्यम्’ (वा। ३-२-१३) इति वचनात् कर्णेजपः इति सूचके एव साधुः।]]
08
=>
 [[B। ‘कर्णेजपैराहितराज्यलोमा स्त्रैणेन नीता विकृतिं लघिम्ना।’ भ। का। ३। ७।]]
09
=>
 [[५। ‘यजजपदशां यङः’ (३-२-१६६) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु यङन्तादूकप्रत्यये, ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यकारलोपे, अभ्यासस्य नुगागमे च रूपम्।]]
10
=>
 [[C। ‘जन्मधामनि निजे नियमस्थं जञ्जपूकमभिसृत्य जघान।।’ यादवाभ्युदये २१। ४०।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०५५७+ २५]
12
=>
 [[१। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्। ण्यदपवादः।]]
13
=>
 [[आ। ‘मत्वा सहिष्णूनपरोपजप्यान् स्वकानधिष्ठाय जलान्तदुर्गान्।’ भ। का। १२। ३२।]]
14
=>
 [[२। ‘व्यधजपोरनुपसर्गे’ (३-३-६१) इति भावे, अप्प्रत्ययः। उपसृष्टात्तु घञेव। उपजापः।]]
15
=>
 [[B। ‘गोपायतां धर्ममधूपितात्मनां जल्पान् विमुच्याभवदुद्यमो जपे।।’ धा। का। १। ५१।]]