| YouTube Channel

उपजाति (upajAti)

 
शब्दसागरः
English
उपजाति
f.
 (-तिः) A metre or stanza of four lines, with eleven syllables
in each.
Capeller Eng
English
उपजाति
f.
N.
 of a metre.
Spoken Sanskrit
English
उपजाति - upajAti -
f.
 - mixed metre
Wilson
English
उपजाति
f.
 (-तिः) A metre or stanza of four lines, with eleven
syllables in each.
Apte
English
उपजातिः [upajātiḥ],
f.
 A mixed metre (see App.).
Apte 1890
English
उपजातिः f. A mixed metre (see App.).
Monier Williams Cologne
English
उप-जाति
f.
 a mixed metre (esp. a combination of Indra-vajrā and Upendra-vajrā, or of Vaṃśa-stha and Indra-vaṃśa).
Monier Williams 1872
English
उप-जाति, इस्, f. a mixed metre, especially a con-
junction of Indravajrā and Upendravajrā, and a con-
junction of Vaṃśastha and Indravaṃśa.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपजाति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರ ವಜ್ರಾ ಉಪೇಂದ್ರವಜ್ರಾ ವೃತ್ತಗಳ ಪಾದಗಳು ಸೇರುವುದರಿಂದುಂಟಾಗುವ ವೃತ್ತ
प्रयोगाः - > "अनन्तरोदीरितलक्ष्मभाजौ पादौ यदीयावुपजातयस्ताः । इत्थं किलान्यास्वपि मिश्रितासु वदन्ति जातिष्विदमेव नाम ॥"
उल्लेखाः - > वृ० र०
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपजाति स्त्री “अनन्तरोदितलक्ष्मभाजौ पादौ यदीयावुप-जातयस्ताः । इत्थं किलान्यास्वपि मिश्रितासु वदन्ति जा-तिष्विदमेव नाम” वृ० र० उक्ते वर्ण्णवृत्ते विभिन्नजातिद्वयपादद्वययोगात् चतुर्द्दशप्रकारभिन्ने छन्दोभेदे । यथाउपेन्द्रवज्रन्द्रवज्रयोः पादद्वयादियोगे १४ भेदाः । तत्रचतुश्चरणप्रस्तारे १६ भेदा भवन्ति तत्र शुद्धा एकैका तत्रन्नामभाक् शिष्टा चतुर्दश उपजातिसंज्ञाः । दिङ्मात्रंदर्श्यते । उ उ उ उ । इ उ उ उ । उ इ उ उ ।इ इ उ उ । उ उ इ उ । इ उ इ उ । उ इ इ उ ।इ इ इ उ । उ उ उ इ । इ उ उ इ । उ इ उ इ ।इ इ उ इ । उ उ इ इ । इ उ इ इ । उ इ इ इइ इ इ इ । अत्राद्यन्तयोः इन्द्रवज्रोपेन्द्रवज्रयोः शुद्ध-तया तद्भिन्नानां चतुर्द्दशानां भिन्नजात्योश्चरणद्वयलक्ष-णयोगात् उपजातित्वम् । यथा “अथ प्रजानामधिपःप्रभाते जायाप्रतिग्राहितगन्धमाल्यामित्यादि” रघुः ।एवं वंशस्थेन्द्रवंशयोरपि । यथा “इत्थं रथाश्वेभनिषादिनांप्रगे, गणो नृपाणामथ तोरणाद्बहिः” माघः तुल्यसंख्यक-वर्ण्णपादयोरे वोपजातित्वमिति न नियमः किन्तु भिन्नसंख्य-कवर्ण्णपादयोरपि । “रामं लक्ष्मणपूर्व्वजं रघुवरं सीतापतिंसुन्दरं काकुत्स्थं करणामयं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मि-कम् । राजेन्द्रं सत्यसन्ध्यं दशरथतनयं श्यामलं शान्त-मूर्त्तिम् । वन्दे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवंरावणारिम्” इति पद्ये शार्द्दूलविक्रीडितेन १९ उन-विंशत्यक्षरपादकेन सह २१ एकविंशत्यक्षरपादक स्रग्ध-रायाः पादद्वयेन मिश्रणात् उपजातित्वम् । एवं “म-हिषेऽसुराणामधिपे देवानाञ्च पुरन्दरे” इति देवीमा०अनुष्टुब्वृहत्योः सङ्करादुपजातित्वम् ।
Stchoupak
French
उप-जाति-
f.
n.
 d'une strophe.