| YouTube Channel

उपग्रहः (upagrahaH)

 
Apte
English
उपग्रहः [upagrahḥ], 1 Confinement, seizure.
Defeat, frustration
अपि च विहिते मत्कृत्यानां निकाममुपग्रहे
Mu.*
 4.2.
A prisoner.
Joining, addition.
(a) Favour, encouragement, assistance, conciliation
सोपग्रहम्
K.*
 156. परविषये कृत्याकृत्यपक्षोपग्रहः । Kau.
A.
 1. अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्युः क्षिप्रमापदि
Mb.
 * 12.96.14. (b) Favourableness, kindness, complacence
सोपग्रहं
K.*
 264.
Use.
A kind of peace purchased by giving over every thing
cf.
 क्रियते प्राणरक्षार्थं सर्वदानादुपग्रहः
H.*
 4.121.
The voice or pada of a verb
सुप्तिङुपग्रहलिङ्गनराणां Mbh. III.1.85
1.4
and 2.127.
A pile or heap of kuśa grass.
The presiding spirit or cause which directs a planet's motion.
A minor planet राहु, केतु
&c.
 ), a secondary heavenly body, such as a comet, meteor.
Apte 1890
English
उपग्रहः 1 Confinement, seizure.
2 Defeat, frustration
Mu. 4. 2.
3 A prisoner.
4 Joining, addition.
5 (a) Favour, encouragement, assistance, conciliation
सोपग्रहं K. 156. (b) Favourableness, kindness, complacence
सोपग्रह K. 264.
6 Use.
7 A kind of peace purchased by giving over every thing
cf H. 4. 121.
8 The voice or pada of a verb.
9 A pile or heap of kuśa grass.
10 The presiding spirit or cause which directs a planet's motion.
11 A minor planet (राहु, केतु &c.), a secondary heavenly body, such as a comet, meteor.
Hindi
Hindi
उपग्रह (पु), अंतरिक्ष यान
Apte Hindi
Hindi
उपग्रहः
पुं*
 - उप+ग्रह्+अप्
"कैद, पकड़"
उपग्रहः
पुं*
 - उप+ग्रह्+अप्
"हार, भग्नाशा"
उपग्रहः
पुं*
 - उप+ग्रह्+अप्
कैदी
उपग्रहः
पुं*
 - उप+ग्रह्+अप्
"सम्मिलित होना, जोड़ना"
उपग्रहः
पुं*
 - उप+ग्रह्+अप्
"अनुग्रह, प्रोत्साहन"
उपग्रहः
पुं*
 - उप+ग्रह्+अप्
लघु ग्रह
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उप+ग्रह(उत्पादने)+अप् । ‘ॠदोरप्’ ३.३.५७। १.व्याघातः। ‘अथ च विहिते मत्कृपानां निकाममुपग्रहे कथमिदमिहेत्युन्निद्रस्य प्रयान्त्यनिशं निशाः’ मुद्रा०४.२। २.उपयोगः। ३.आनुकूल्यम् । ४.बन्धनम् । ५.राहुकेत्वादयः। (वि) ६.बन्धितः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बन्दिः, बन्दी, कारासाथः, कारागारसाथः, कारागुप्तः, उपग्रहः, ग्रहणः, कपरकी, करमरी, वारिः, गोरङ्कुः
noun
यः कारागारे अस्ति वा यस्मै कारावासस्य दण्डः दत्तः।
"बन्दिः कारागारात् पलायते।"
Synonyms:
 धूमकेतुः, केतुतारा, केतुः, अग्न्युत्पातः, शिखावज्ज्योतिः, उत्पातः, उपग्रहः
noun
उत्पातविशेषः सौरमण्डलीय धूमाभा तारका या ग्रहः इव सूर्यं परितः भ्रमति।
"धूमकेतुः क्वचित् एव दृश्यते।"
Synonyms:
 उपग्रहः
noun
सः खगोलीयपिण्डः यद् अन्यद् ग्रहस्य परितः भ्रमति।
"चन्द्रमाः पृथ्व्याः उपग्रहः अस्ति।"
Tamil
Tamil
உபக்3ரஹ: : சிறை வைத்தல், கைதி, பிடித்தல், தோல்வி, கிருபை, உற்சாகமூட்டுதல், சிறு கிரகம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उपग्रहः
Root: उपग्रहः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ effort
⇒ heedful
⇒ exertion
⇒ requital
⇒ cautious
⇒ endeavour
⇒ manufacture
⇒ preparation
⇒ retaliation
⇒ elaboration
⇒ exerting one's self
⇒ taking care or trouble
⇒ care bestowed upon anything
⇒ imparting a new quality or virtue on
Shloka(s):
3|3|107|1 ► प्रतियत्नावुभौ लिप्सोपग्रहावथ सादिनौ। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|107|1 ⇢ प्रतियत्नः (प्रतियत्न) (पुं) ⇒ effort, heedful, exertion, requital, cautious, endeavour, manufacture, preparation, retaliation, elaboration, exerting one's self, taking care or trouble, care bestowed upon anything, imparting a new quality or virtue on
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपग्रहः,
पुं,
 (उपगृह्यते इति । उप + ग्रह + अप् ।)वन्दी । इत्यमरः ॥
वँदुयान् इति भाषा । उप-योगः । अनुकूलः । इति मेदिनी ॥
(ग्रहसदृशोज्योतिःपदार्थभेदः । यथा महाभारते ३ । स्कन्द-शत्रुसमागमे २२६ । १ ॥
“ग्रहाः सोपग्रहाश्चैव ऋषयो मातरस्तथा ।हुताशनमुखाश्चैव दीप्ताः परिषदां गणाः” ॥
)