उपग्रह (upagraha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उपग्रह m.
  (-हः)
	 1. A prisoner,  a man or animal in confinement.
	 2. Fa-
vour,  encouragement.
	 3. Assistance.
	 4. Peace purchased by the
cession of every thing.
	 5. Seizure.
	 6. The presiding spirit or cause
directing a planet's motion. 
	 7. A minor planet or any heavenly
body of a secondary kind,  as a comet,  a meteor,  a falling star,  &c.
8. A heap of kusa grass.
 E.
  उप near,  ग्रह् to take,  अप् affix or ग्रह a
planet,  &c.

Capeller Eng

English

 उपग्रह m.
  taking possession of,  annexing,  winning over. 

Yates

English

 उप-ग्रह (हः) 1.
m.
  A prisoner
 fa-
vour
 seizure
 secondary planet.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	 satellite
भूम्यनुपाती उपग्रह 	-	 bhUmyanupAtIupagraha 	-	 m.
  	-	 geostationerysatellite  [ computer ]
भूम्यनुसारी उपग्रह 	-	 bhUmyanusArIupagraha 	-	 m.
  	-	 geostationerysatellite  [ computer ]
भूम्यनुसारक: उपग्रह 	-	 bhUmyanusAraka:upagraha 	-	 m.
  	-	 geostationerysatellite  [ computer ]
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  minor planet or any heavenly body of a secondary kind
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  adding
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  conciliation
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  seizure
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  comet
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  addition
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  coaxing
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  confinement
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  meteor
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  alteration
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  pada or voice of a verb
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  prisoner
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  falling star
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  change
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  kind of demon causing diseases
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  handful
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  kind of peace  [ purchased by the cession of everything ]
उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	  propitiation

उपग्रह 	-	 upagraha 	-	 m.
  	-	 satellite
भूम्यनुपाती उपग्रह 	-	 bhUmyanupAtIupagraha 	-	 m.
  	-	 geostationerysatellite  [ computer ]
भूम्यनुसारक: उपग्रह 	-	 bhUmyanusAraka:upagraha 	-	 m.
  	-	 geostationerysatellite  [ computer ]
भूम्यनुसारी उपग्रह 	-	 bhUmyanusArIupagraha 	-	 m.
  	-	 geostationerysatellite  [ computer ]
निम्नभूकक्षोपग्रह  	-	 nimnabhUkakSopagraha 	-	 m.
  	-	 lowEarthorbit(LEO)satellite  [ computer ]
उपग्र 	-	  upagra 	-	 m.
  	-	 satellite
प्रग्रह 	-	  pragraha 	-	 m.
  	-	 satellite

 
   उपग्रह  upagraha  m.
    satellite   
   भूम्यनुपाती उपग्रह  bhUmyanupAtI upagraha  m.
   geostationery  satellite  [ computer ]   
   भूम्यनुसारक: उपग्रह  bhUmyanusAraka: upagraha  m.
   geostationery  satellite  [ computer ]  
   भूम्यनुसारी उपग्रह  bhUmyanusArI upagraha  m.
   geostationery  satellite  [ computer ]   
   निम्नभूकक्षोपग्रह   nimnabhUkakSopagraha    m.
   low Earth orbit (LEO)  satellite  [ computer ]  
   पृणाति  { पॄ }  pRNAti  { pRR }    sate    
   प्रिणाति  { पॄ }  priNAti  { pRR }    sate   
   पिपर्ति  { पॄ }  piparti  { pRR }    sate    
   पृङ्क्ते  { पृच् }  pRGkte  { pRc } verb  sate   
   पृणक्ति  { पृच् }  pRNakti  { pRc } verb  sate    
   प्रावति  { प्राव् }  prAvati  { prAv } verb  sate   
   प्रिणति  { पॄ }  priNati  { pRR } verb 3  sate    
   प्रतिपूरयति  { प्रतिपॄ }  pratipUrayati  { pratipRR } verb caus.  sate   
   तृप्त  tRpta adj.
  ppp.  sated   
   पूर्यते  { पॄ }  pUryate  { pRR } verb pass.  be sated  
   उपग्र  upagra m.
   satellite   
   प्रग्रह  pragraha m.
   satellite     
            

Wilson

English

 उपग्रह
m.
  (-हः)
1 A prisoner,  a man or animal in confinement.
2 Favour,  encouragement.
3 Assistance.
4 Peace purchased by the cession of every thing.
5 Seizure.
6 The presiding spirit or cause directing a planet's motion. 
7 A minor planet or any heavenly body of a secondary kind,  as a comet,  a
meteor,  a falling star,  &c.
8 A heap of kusa grass.
E.
  उप near,  ग्रह to take,  अप् affix or ग्रह a planet,  &c.

Apte

English

उपग्रहः [upagrahḥ],  1 Confinement,  seizure.

Defeat,  frustration
 अपि च विहिते मत्कृत्यानां निकाममुपग्रहे Mu.*
  4.2.

A prisoner.

Joining,  addition. 

(a) Favour,  encouragement,  assistance,  conciliation
 सोपग्रहम् K.*
  156. परविषये कृत्याकृत्यपक्षोपग्रहः । Kau. A.
 1. अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्युः क्षिप्रमापदि Mb.
 *  12.96.14. (b) Favourableness,  kindness,  complacence
 सोपग्रहं K.*
  264.

Use.

A kind of peace purchased by giving over every thing
 cf.
   क्रियते प्राणरक्षार्थं सर्वदानादुपग्रहः H.*
  4.121.

The voice or pada of a verb
 सुप्तिङुपग्रहलिङ्गनराणां Mbh. III.1.85
1.4
 and 2.127.

A pile or heap of kuśa grass.

The presiding spirit or cause which directs a planet's motion. 

A minor planet राहु,  केतु &c.
 ),  a secondary heavenly body,  such as a comet,  meteor.

Apte 1890

English

 उपग्रहः 1 Confinement,  seizure. 
2 Defeat,  frustration
 Mu. 4. 2. 
3 A prisoner. 
4 Joining,  addition. 
5 (a) Favour,  encouragement,  assistance,  conciliation
 सोपग्रहं K. 156. (b) Favourableness,  kindness,  complacence
 सोपग्रह K. 264. 
6 Use. 
7 A kind of peace purchased by giving over every thing
 cf H. 4. 121. 
8 The voice or pada of a verb. 
9 A pile or heap of kuśa grass. 
10 The presiding spirit or cause which directs a planet's motion. 
11 A minor planet (राहु,  केतु &c.),  a secondary heavenly body,  such as a comet,  meteor. 

Monier Williams Cologne

English

 1. उप-ग्रह m.
  (for 2. See s.v.
 ) seizure,  confinement,  L.
 

 a prisoner,  L.
 

 a handful (of Kuśa grass),  Kāty.
 

 adding,  addition (of a sound) Comm.  on Pāṇ.
 

 an ए used as Nidhana (q.v.) at the end of a Sāman,  Lāṭy.
  vii,  8,  11

 alteration,  change,  SaṃhUp.
    ii,  3

 propitiation,  conciliation,  coaxing,  Daśar.
 

 a kind of Sandhi or peace (purchased by the cession of everything),  Kām.
  
 Hit.

 the Pada or voice of a verb Comm.  on Pāṇ.
 

 a kind of demon causing diseases (supposed to preside over the planets),  Hariv.
  9562.

 2. उप-ग्रह m.
  (fr.  ग्रह with उप implying inferiority),  a minor planet or any heavenly body of a secondary kind,  a comet,  meteor,  falling star &c.
  ,  MBh.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 उप-ग्रह,  अस्,  m. seizure,  confinement
 a prisoner
subjoining,  annexing
 making favourable,  appeasing, 
favour,  encouragement,  assistance
 peace purchased
by the cession of everything
 the voice or pada of a
verb
 a heap of Kuśa grass
 the presiding spirit or cause
directing a planet's motion
 (with उप implying in-
feriority) a minor planet or any heavenly body of a
secondary kind,  as a comet,  a meteor,  a falling star,  &c.

Macdonell

English

 उपग्रह upa-graha,  m.
  treaty or peace 🞄bought by the cession of everything.

Apte Hindi

Hindi

उपग्रहः
पुं*
  - उप+ग्रह्+अप्
"कैद,  पकड़"

उपग्रहः
पुं*
  - उप+ग्रह्+अप्
"हार,  भग्नाशा"

उपग्रहः
पुं*
  - उप+ग्रह्+अप्
कैदी

उपग्रहः
पुं*
  - उप+ग्रह्+अप्
"सम्मिलित होना,  जोड़ना"

उपग्रहः
पुं*
  - उप+ग्रह्+अप्
"अनुग्रह,  प्रोत्साहन"

उपग्रहः
पुं*
  - उप+ग्रह्+अप्
लघु ग्रह

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उपग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಘಾತ /ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ /ವ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ
निष्पत्तिः - > उप + ग्रह (उपादाने) - भावे "अप्" (३-३-५८)
प्रयोगाः - > "अथ च विहिते मत्कृत्यानां निकाममुपग्रहे कथमिदमिहेत्युन्निद्रस्य प्रयान्त्यनिशं निशाः"
उल्लेखाः - > मुद्रा० ४-२
उपग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪಯೋಗ
उपग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಕೂಲ್ಯ /ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಿಕೆ
उपग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೈಸೆರೆ /ಬಂಧನ
उपग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹು ಕೇತು ಮೊದಲಾದ ಉಪಗ್ರಹ
उपग्रह
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನು /ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು
निष्पत्तिः - > उप + ग्रह (उपादाने) - कर्म० "अप्" (३-३-५८)
व्युत्पत्तिः - > उपगृह्यते स्म
विस्तारः - > "उपग्रहः पुमान् बन्द्यामुपयोगेऽनुकूलने" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 upagraha {% m. %} 1. Confinement
a prisoner
favour,  encouragement
joining,  annexing
a minor planet,  (e.g. राहु,  केतु).

Bopp

Latin

 उपग्रह m. (r. ग्रह् s. अ) captivus. AM.

Abhyankara Grammar

English

उपग्रह  a term used by the ancient grammarians in the sense of the Parasmaipada and the Ātmane- pada affixes. The word is not found in Pāṇini's Aṣṭādhyāyī. The Vārttikakāra has used the word in his Vārttika उपग्रहप्रतिषेधश्च on P. III.2.127 evidently in the sense of Pada affixes referring to the Ātmanepada as explained by Kaiyaṭa in the words उपग्रहस्य आत्मने- पदसंज्ञाया इत्यर्थ: । The word occurs in the Ślokavārttika सुप्तिङुपग्रहलिङ्गनराणां quoted by Patañjali in his Mahā- bhāṣya on व्यत्ययो बहुलम् P. III. 1.85,  where Nāgeśa writes लादेश- व्यङ्ग्यं स्वार्थत्वादि । इह तत्प्रतीतिनिमित्ते परस्मै-  पदात्मनेपदे उपग्रहशब्देन लक्षणयोच्येते । The word is found in the sense of Pada in the Mahābhāṣya on P. III. 1.40. The commentator on Puṣpasūtra explains the word as उपगृह्यते समीपे पठ्यते इति उपग्रहः. The author of the Kāśikā on P. VI. 2.134 has cited the reading चूर्णादीन्यप्राण्युपग्रहात् instead of चूर्णादी- न्यप्राणिषष्ठ्याः and made the remark तत्रेापग्रह इति षष्ठ्यन्तमेव पूर्वाचार्योपचारेण गृह्यते. This remark shows that in an- cient times उपग्रह meant षष्ठ्यन्त i. e. a word in the genitive case. This sense gave rise to,  or was based upon,  an allied sense,  viz. the meaning of 'षष्ठी' i. e. possession. Possibly the sense 'possession' further developed into the further sense 'possession of the fruit or result for self or others' referring to the तिङ् affixes which possessed that sense. The old sense 'षष्ठ्यन्त' of the word 'उपग्रह' having gone out of use,  and the sense 'पद' having come in vogue,  the word षष्ठी' must have been substituted for the word 'उपग्रह' by some grammarians before the time of the Kāśikākāras. As Patañjali has dropped the Sūtra (VI. 2.134),  it cannot be said definitely whether the change of reading took place before Patañjali or after him.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. उपग्रह 1. Ergreifung,  Erhaschung,  Jātakam. 10.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चारः कारा गुप्तौ बन्द्यां ग्रहकः प्रोपतो ग्रहः ॥ ८०६ ॥
-wordlist-
 
चार (पुं),  कारा (स्त्री),  गुप्ति (स्त्री),  बन्दिन् (पुं),  ग्रहक (पुं),  प्रग्रह (पुं),  उपग्रह (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उपग्रहः,  पुं,
   (उपगृह्यते इति । उप + ग्रह + अप् ।)वन्दी । इत्यमरः ॥
 वँदुयान् इति भाषा । उप-योगः । अनुकूलः । इति मेदिनी ॥
 (ग्रहसदृशोज्योतिःपदार्थभेदः । यथा महाभारते ३ । स्कन्द-शत्रुसमागमे २२६ । १ ॥
“ग्रहाः सोपग्रहाश्चैव ऋषयो मातरस्तथा ।हुताशनमुखाश्चैव दीप्ताः परिषदां गणाः” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उपग्रह पु०
  उप + ग्रह--अप् । १ काराबन्धने,  २ वन्दीकरणे, ३ उपयोगे,  ४ आनुकूल्ये च । कर्मणि घञ् । ५ कारारुद्धवन्ध्याम् । उपगतोग्रहं सादृश्येन अत्या० स० । ज्योतिषोक्ते६ ग्रहतुल्ये ज्योतिः पदार्थे राहुकेत्वादौ “ग्रहाः सोप-ग्रहाश्चैव दृप्ताः परिषदां गणाः । एते चान्येच बहवो-घोरास्त्रिदिववासिनः । परिचार्य्य महासेनं स्थितामातृगणैः सह” भा० व० २२६ अ० “उपग्रहाः राहु-प्रभृतयः नीलक० “सूर्य्यभात् पञ्चमं धिष्ण्यं ज्ञेयं विद्यु-न्मुखाभिधम् । शून्थञ्चाष्टमगं प्रोक्तं सन्निपातं चतुर्द्दशम् ।केतुरष्टादशं प्रोक्तमुल्का स्यादेवविंशतिः । द्वाविंशतितमंकम्पस्त्रयोविंशञ्च वज्रकम् । निर्घातश्चतुर्विंशमुक्ता अष्टावु-पाग्रहाः” ज्यो० त० उक्ते सूर्य्याक्रान्तनक्षत्रात् पञ्चमादिषुविद्युन्मुखादिसमाह्वयेषु ७ नक्षत्रेषु । तत्फलञ्च “प्रस्थानेविघ्नदा प्रोक्ताः सर्वकार्य्येषु सर्वदा” क्रूरवेधसमायोगे यस्योपग्रहसम्भवः । तस्य मृत्युर्न सन्देहो रोगाद्वाऽथ रणादपिज्यो० त० । ८ उपग्रहणशब्दार्थे च ।

Stchoupak

French

 उप-ग्रह-
 m.
  n.
  d'un traité par lequel on abandonne tout pour avoir la
vie sauve 
 comète,  étoile filante 
 faveur,  sentiments favorables.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.