धातुः: दस्
मूलधातुः: दसु
धात्वर्थः: उपक्षये
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: दस्यति
अनुबन्धादिविशेषः: पुषादिः


धातुः: दस्
मूलधातुः: दस
धात्वर्थः: दर्शन-दंशनयोः
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: दासयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


दसुँ दसु  च 
- दस्यति  अदसत्  दस्तः दासितः  दस्युः 107

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“दसु उपक्षये”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘--उपतापे’ इति दशपाद्युणादिवृत्तौ पाठः। </li> <li>‘दंसयेन्मोक्षणे, दस्येत् क्षये, दंसयते णिचि।। </li> <li>दंशदर्शनयोः, दासेर्दाने दासति दासते।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>दासकः-सिका, दासकः-सिका, दिदसिषकः-षिका, दादसकः-सिका;</li> <li> इत्यादिकानि समस्तान्यपि रूपाणि दैवादिकक्नस्यतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> ऊह्यानि। </li> <li>अस्य घटादिषु पाठाभावाण्ण्यन्ते मित्त्वं न प्रवर्तते, इति विशेषः। </li> <li>अस्यापि धातोर्ण्यन्ते ‘वा दान्त--’ <a href="#foot_krm05">5</a> इत्यादिना णिलुकि इडभावे च दस्तः, दासितः इति निपात्यते। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> इत्यादिना युच्प्रत्ययः। </li> <li>दस्यतीति दस्युः = तस्करः।]] दस्युः, <a href="#foot_krm07">7</a> इत्यादिना रक्प्रत्ययः। </li> <li>दस्यतीति दस्रः = देवभिषक्। </li> <li>पुष्पवन्तशब्दादिवत् नित्यद्विवचनान्तोऽयं शब्दः।]] दस्रौ। </li> <li><a href="#foot_krm08">8</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (८२८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-१२१३। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १८६-१८७)</li> <li id="foot_krm04">04 => (२६५)</li> <li id="foot_krm05">05 => (७-२-२७)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘यजिमनिशुन्धिदसि--’ [द। उ। १। १३४]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[२। ‘स्फायितञ्चि--’ [द। उ। ८-३१]</li> <li id="foot_krm08">08 => [पृष्ठम्०७३०+ २६]</li></ul>

दस् (द꣡सँ॒ दर्शनदंशनयोः इत्यप्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = दासनम्
अनीयर् = दासनीयः - दासनीया
ण्वुल् = दासकः - दासिका
तुमुँन् = दासयितुम्
तव्य = दासयितव्यः - दासयितव्या
तृच् = दासयिता - दासयित्री
क्त्वा = दासयित्वा
ल्यप् = प्रदास्य
क्तवतुँ = दासितवान् - दासितवती
क्त = दासितः - दासिता
शानच् = दासयमानः - दासयमाना

दस् (द꣡सुँ꣡ च उपक्षये - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = दसनम्
अनीयर् = दसनीयः - दसनीया
ण्वुल् = दासकः - दासिका
तुमुँन् = दसितुम्
तव्य = दसितव्यः - दसितव्या
तृच् = दसिता - दसित्री
क्त्वा = दसित्वा / दस्त्वा
ल्यप् = प्रदस्य
क्तवतुँ = दस्तवान् - दस्तवती
क्त = दस्तः - दस्ता
शतृँ = दस्यन् - दस्यन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

दसुँ दसु  च
- दस्यति  अदसत्  दस्त्वा, दसित्वा  वा दान्तशान्त (7227) इति दस्तः, दसितः  रक् (द्र0 उ0 213) दस्रो अश्विनौ  यजिमनिशुन्धि (उ0 320) इति युच्-दस्युः  101

धातुः: तस्
मूलधातुः: तसु
धात्वर्थः: उपक्षये
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: तस्यति


तसु -उपक्षये (दिवा० पर० सक० से०) तस्यति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಕ್ಷಯಿಸು

उपक्षये (upakSaye)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)