| YouTube Channel

उन्मत्तः (unmattaH)

 
Apte Hindi
Hindi
उन्मत्तः
पुं*
- -
धतूरा
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उन्मत्तं करोति उन्मत्त+णिच्+अच् ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। १.उन्मादकवृक्षः। २.मुचुकुन्दवृक्षः। (वि) ३.बुद्धिमत्तः। ४.पानमत्तः। ५.कोपिष्टः। ६.भूतग्रस्तः। ‘मदोन्मत्तस्य भूपस्य कुञ्जरस्य गच्छतः’ पञ्चतं०।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
उन्मत्तः
noun
राक्षसविशेषः।
"उन्मत्तः माल्यवतः पुत्रः आसीत्।"
Synonyms:
कितवः, उन्मत्तः, धूर्तः, कनकाह्वयः, मातुलः, महनः, धत्तूरः, शठः, मातुलकः, श्यामः, शिवशेखरः, खर्ज्जूघ्नः, खलः, कण्टफलः, मोहनः, मत्तः, शैवः, धुस्तुरः, धुत्तुरः, धुस्तूरः, पुरीमोहः, कषायः
noun
क्षुपविशेषः तत् क्षुपं यस्य बीजानि विषयुक्तानि सन्ति।
"शिवाय कितवः रोचते।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उन्मत्तः
Root: उन्मत्तः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
mad
wild
drunk
madman
in rut
drunken
furious
buffalo
ruttish
drunkard
overjoyed
delighted
boozed up
thorn-apple
intoxicated
Indian cuckoo
sloshed [drunk]
pickled [drunk]
excited with joy
plastered [drunk]
ruttish or furious elephant
excited by sexual passion or desire
Shloka(s):
3|1|23|2 मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबाः कामुके कमितानुकः॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
3|1|23|2 मत्तः (मत्त) (पुं) mad, wild, drunk, madman, in rut, drunken, furious, buffalo, ruttish, drunkard, overjoyed, delighted, boozed up, thorn-apple, intoxicated, Indian cuckoo, sloshed [drunk], pickled [drunk], excited with joy, plastered [drunk], ruttish or furious elephant, excited by sexual passion or desire
3|1|23|2 (मत्त) (स्त्री) mad, wild, drunk, madman, in rut, drunken, furious, buffalo, ruttish, drunkard, overjoyed, delighted, boozed up, thorn-apple, intoxicated, Indian cuckoo, sloshed [drunk], pickled [drunk], excited with joy, plastered [drunk], ruttish or furious elephant, excited by sexual passion or desire
3|1|23|2 मत्तम् (मत्त) (नपुं) mad, wild, drunk, madman, in rut, drunken, furious, buffalo, ruttish, drunkard, overjoyed, delighted, boozed up, thorn-apple, intoxicated, Indian cuckoo, sloshed [drunk], pickled [drunk], excited with joy, plastered [drunk], ruttish or furious elephant, excited by sexual passion or desire
3|1|23|2 शौण्डः (शौण्ड) (पुं) cock, drunk, skilled in, intoxicated, familiar with, line of clouds, being the pride of, addicted to drinking, fond of spirituous liquor, passionately fond of or devoted to
3|1|23|2 (शौण्ड) (स्त्री) cock, drunk, skilled in, intoxicated, familiar with, line of clouds, being the pride of, addicted to drinking, fond of spirituous liquor, passionately fond of or devoted to
3|1|23|2 शौण्डम् (शौण्ड) (नपुं) cock, drunk, skilled in, intoxicated, familiar with, line of clouds, being the pride of, addicted to drinking, fond of spirituous liquor, passionately fond of or devoted to
3|1|23|2 उत्कटः (उत्कट) (पुं) mad, high, much, drunk, large, pride, proud, ardent, uneven, haughty, furious, immense, superior, gigantic, spacious, excessive, difficult, abounding in, intoxication, richly endowed with, or a similar kind of grass, exceeding the usual measure, baruwa sugarcane [Saccharum bengalense - Bot.], fluid dropping from the temples of an elephant in rut
3|1|23|2 (उत्कट) (स्त्री) mad, high, much, drunk, large, pride, proud, ardent, uneven, haughty, furious, immense, superior, gigantic, spacious, excessive, difficult, abounding in, intoxication, richly endowed with, or a similar kind of grass, exceeding the usual measure, baruwa sugarcane [Saccharum bengalense - Bot.], fluid dropping from the temples of an elephant in rut
3|1|23|2 उत्कटम् (उत्कट) (नपुं) mad, high, much, drunk, large, pride, proud, ardent, uneven, haughty, furious, immense, superior, gigantic, spacious, excessive, difficult, abounding in, intoxication, richly endowed with, or a similar kind of grass, exceeding the usual measure, baruwa sugarcane [Saccharum bengalense - Bot.], fluid dropping from the temples of an elephant in rut
3|1|23|2 क्षीबः (क्षीब) (पुं)
3|1|23|2 (क्षीब) (स्त्री)
3|1|23|2 क्षीबम् (क्षीब) (नपुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः उन्मादशीलः
जातिः मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उन्मत्तः, त्रि, (उत् + मद् + क्त ।) उन्मादयुक्तः ।वायुकृतचित्तविभ्रमविशिष्टः पागल इति भाषा ।तत्पर्य्यायः उन्मादवान् इत्यमरः
तस्यौ-षधम्, यथा, -- गारुडे १९९ अध्यायः
*
“कूर्म्ममत्स्याखुमहिषगोशृगालाश्च वानराः ।विडालवर्हिकाकाश्च वराहोलूककुक्कुटाः
हंस एषाञ्च विण्मूत्रं मांसं वा रोमशोणितम् ।धूमं दद्याज्ज्वरार्त्तस्य उन्मत्तेभ्यश्च शान्तये
एतान्यौषधजातानि धूपितानि महेश्वर ।निहन्ति ज्वरमुन्मादं वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा”
(“तमात्मनो हतमुपघ्नन्तो देवादयः कुर्व्वन्त्यु-न्मत्तम्” इति निदानस्थाने सप्तमेऽध्याये ।“देवर्षिपितृगन्धर्व्वैरुन्मत्तस्य बुद्धिमान् ।वर्जयेदञ्जनादीनि तीक्ष्णानि क्रूरकर्म्म
सर्पिष्पानादि तस्येह मृदुभैषज्यमाचरेत्”
इति चिकित्सास्थाने १४ अध्याये चरकेणोक्तम्
अन्यद्विवरणमस्योन्मादशब्दे ज्ञेयम्
)तद्वाक्यप्रामाण्यं यथा, -- मलमासतत्त्वे
“उन्मत्तानाञ्च या गाथा शिशूनां चेष्टितं यत् ।स्त्रियो यच्च प्रभाषन्ते नास्ति तत्र व्यतिक्रमः
आदौ गच्छति देवेषु पश्चात् गच्छति मानुषान् ।नादेशिता वाग्वदति सत्या ह्येषा सरस्वती”
उन्मत्तः,
पुं,
(उन्मत्तयति उन्मत्त + तत्करोतीतिणिच् + पचाद्यच् ।) धुस्तूरः यथा, --(“श्वेतोन्मत्तस्योत्तरदिङ्मूलसिद्धस्तु पायसः ।गुडाज्यसंयुतो हन्ति सर्व्वोन्मादांश्च दोषजान्”
इति तैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे उन्मादाधिकारे
)मुचुकुन्दवृक्षः इति मेदिनी