उन्मण्डल (unmaNDala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Spoken Sanskrit

English

उन्मण्डल 	-	 unmaNDala 	-	 n.
  	-	  east and west hour circle or six o'clock line

Apte

English

उन्मण्डलम् [unmaṇḍalam],  An imaginery circle going from South to North and meant for measuring the day
 the east and west circle
 Sūrya. 

Monier Williams Cologne

English

 उन्-मण्डल (उद्-म°) n.
  (in astron.
  ) the east and west hour circle or six o'clock line,  Sūryas.
  &c.
  

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उन्मण्डल न०
  उल्लग्नं मण्डलम् । सि० शि० उक्ते दिनरात्र्योः क्षयवृद्धिसाधने मण्डलभेदे । ययाह तत्रैव ।“पूर्बापरक्षितिजसंगभयोर्विलग्नं याम्ये ध्रुवे पललवैःक्षितिजादधःस्थे । सौम्ये कुजादुपरि चाक्षलवैर्ध्रुवे त-दुन्मण्डलं दिननिशोः क्षयवृद्धिकारि” शि० । “समवृत्त-क्षितिजयोर्यौ पूर्व्वापरौ संपातौ तयोर्ध्रुवचिह्नयोश्च सक्तंयन्निबध्यते तदुन्मण्डलसंज्ञम् । दिनरात्र्योर्वृद्धिक्षयौ तद्व-शेन भवतः” प्रमि० । सूर्य्यसिद्धान्ते रङ्गनायेन च स्पष्टमुक्तं यथा“प्राक्पश्चिमाश्रिता रेखा प्रोच्यते सममण्डलम् । उन्म-ण्डलं च विषुवन्मण्डलं परिकीर्त्यते” सू० । “प्राक्पश्चि-माश्रिता पूर्व्वपश्चिमसम्बद्धा साधिता रेखा समवृत्तमुच्यते ।सैव रेखोन्मण्डलं विषुवन्मण्डलम् । चः समुच्चये । उभय-संज्ञकं कथ्यते । अत्रोपपत्तिः । क्षितिजपूर्बापरवृत्तसं-योगौ पूर्वापरे तत्सूत्रं पूर्वापरसूत्रमिति । पूर्वापर-वृत्तस्य भूमावूर्ध्वाधरानुकारिवृत्तत्वेनादर्शनाद्रेखाकारतयैवदर्शनाच्च पूर्वापरवृत्तनपि तत्सूत्रम् । पूर्वापरवृत्तस्य सममण्डलत्वेनाभिधानात् तद्रेखा सममण्डलसञ्ज्ञोक्ता । अथस्वनिरक्षदेशक्षितिजवृत्तस्योन्मण्डलाख्यस्य तत्संयोगयोःसंलग्नत्वात् तन्मध्यसूत्रत्वेन पूर्वापरसूत्रस्यापि सत्त्वात्पूर्वापरसूत्रमुन्मण्डलसञ्ज्ञम् । एतेनान्यदेशक्षितिजसञ्ज्ञयास्वदेशक्षितिजसञ्ज्ञा सुतरां सिद्धेति पूर्वापरसूत्रस्यक्षितिजवृत्तसञ्ज्ञा द्योतिता । पूर्वापरस्थानयोः क्षितज-वृत्तस्य संलग्नत्वादुल्लिखितवृत्तस्य क्षितिजानुकारित्वाच्च”रङ्ग० । “उद्वृत्तादयोऽप्यत्र । परोऽथ वोद्वृत्तगते रवौश्रुतिः” सि० शि० । प्रा० स० । २ ऊर्द्ध्वमण्डले त्रि०
  ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.