| YouTube Channel

उध्रस (udhrasa)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 उध्रस्
मूलधातुः:
 उध्रस
धात्वर्थः:
 उञ्छे
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 उध्रस्नाति
अनुबन्धादिविशेषः:
 ध्रस्नाति
टिप्पनी: उकारो धात्ववय इत्येके। ध्रस¦ कणश आदाने क्य्रा० पर० सक० सेट् । ध्रस्नाति अध्र- सीत् अध्रासीत् दध्रास । उदित् ध्रसित्वा ध्रस्त्वा । ध्रस्तः ।--वाच..
धातुः:
 ध्रस्
मूलधातुः:
 उध्रस
धात्वर्थः:
 उञ्छे
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 ध्रस्नाति
धातुः:
 ध्रस्
मूलधातुः:
 उध्रस
धात्वर्थः:
 उञ्छे
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 ध्रासयति-ते
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उध्रस ग उञ्छे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(क्रादिं-परं-सकं-सेट् ।) एतस्यादौ पञ्चमस्वरः । मध्ये केवल-धकारस्याधो रेफः । क्र्यादावुध्रस उञ्छ इत्यय-मुदिच्चौरादिकः पट्यते तस्य ध्रासयतीति रूपंअपरं ध्रस्नाति । येषां ध्रसेः उत्पूर्व्वस्य गणद्वयेऽपिपठनं तेषां मते श्नाविधावुध्रस्नाति निगद्यते णिचिकृतेऽप्युध्रासयत्यन्यतः । अत्र उत्पूर्व्वस्येति तु उत्उकारः नतूपसर्गः । ग उध्रस्नाति शस्यं दीनः ।इति दुर्गादासः ॥
उध्रस क उत्क्षेपे । उञ्छे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) क उध्रासयति धूलिं वायुः ।इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उध्रस उञ्छे क्य्रा०
पर०
 अक० सेट् । उध्रस्नाति औध्रासीत्उध्रसाम्--बभूव आस चकार ।
उध्रस उत्क्षेपे उञ्छे च (कणशआदाने)
चु०
सक०
 सेट् । उध्रसयति ते । औदिध्रसत् त
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“उध्रस उञ्छे”@} 2 ‘ध्रस्नाति ध्रासयत्युञ्छे पदे तु श्नि णिचि ध्रसेः।’ 3 इति देवः।
4 उद्ध्रासकः-सिका, उदिध्रासयिषकः-षिका
उध्रासयिता-त्री, उदिध्रासयिषिता-त्री
उध्रासयन् 5 -न्ती, उदिध्रासयिषन्-न्ती
उध्रासयिष्यन्-न्ती-ती, उदिध्रासयिषिष्यन्-न्ती-ती
उध्रासयमानः, उदिध्रासयिषमाणः
उध्रासयिष्यमाणः, उदिध्रासयिषिष्यमाणः
उध्राः-उद्धासौ-उध्रासः
-- उध्रासितम्-तः-तवान्, उदिध्रासयिषितः-तवान्
उध्रासः, उदिध्रासयिषुः
उध्रासयितव्यम्, उदिध्रासयिषितव्यम्
उध्रासनीयम्, उदिध्रासयिषणीयम्
6 उध्रास्यम्, उदिध्रासयिष्यम्
ईषदुध्रासः-दुरुध्रासः-सूध्रासः
-- उध्रास्यमानः, उदिध्रासयिष्यमाणः
उध्रासः, उदिध्रासयिषः
उध्रासयितुम्, उदिध्रासयिषितुम्
उध्रासना, उदिध्रासयिषा
उध्रासनम्, उदिध्रासयिषणम्
उध्रासयित्वा, उदिध्रासयिषित्वा
समुध्रास्य, समुदिध्रासयिष्य
उध्रासम् २, उध्रासयित्वा २, उदिध्रासयिषम् २
उदिध्रासयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१०१)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७४३। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। १९०)
04
=>
 [[१। ‘उध्रस’ इत्यत्र उकारः धात्ववयव इति काश्यपक्षीरस्वाम्यादीनां पक्षमव- लम्ब्य रूपाणि विलिख्यन्ते। क्र्यादावप्ययं धातुः पठ्यते। उभयत्र उकार इत्-- इत्यन्ये। देवोऽप्येवमेवाह।]]
05
=>
 [[B। ‘शौर्याञ्चितेन धृतलिङ्गितचेलकेन संमोदितो हलधरोऽपि च मुष्टिकेन। मुष्ट्या तुदन् मुहुरतित्रसदाशु दोर्भ्यामुध्रासयज्जननुतस्तममोचयच्च।।’ धा। का। ३-४२।]]
06
=>
 [पृष्ठम्००९९+ २५]