| YouTube Channel

उद्वर्तनम् (udvartanam)

 
Apte
English
उद्वर्तनम् [udvartanam], 1 Going up, rising.
Springing up, growth (of plants, grain
&c.
 )
Prosperity, elevation.
Turning from side to side
springing up, popping the head
चटुलशफरोद्वर्तनप्रेक्षितानि
Me.*
 42.
Grinding, pounding.
Drawing out metal, wire-drawing.
Anointing, smearing
करोद्वर्तनार्थे चन्दनं समर्पयामि
cf.
 also सायण's commentary on the Śatapaṭha Brāhmaṇa 12.8.3.16. - सर्वसुरभिचन्दनादि उन्मर्दनं उद्वर्तनं यजमानस्य भवति ।
Particularly, rubbing and cleaning the body with perfumes or fragrant unguents, or the unguents used for this purpose or to relieve pain
नाक्रामेद्रक्तविण्मूत्रष्ठीवनोद्वर्तनादि च
Y.*
 1.152
Ms.*
 4.132 (अभ्य- ङ्गमलापकर्षणपिष्टकादि Kull.). In this connection the meaning 'vomiting' seems appropriate, along with other filthy objects
cf.
 उद्वृत्त
=
 vomited.
Bad behaviour or conduct, rudeness.
Apte Hindi
Hindi
उद्वर्तनम्
नपुं*
 - उद्+वृत्+ल्युट्
"ऊपर जाना, उठना"
उद्वर्तनम्
नपुं*
 - उद्+वृत्+ल्युट्
"उगना, बाढ़"
उद्वर्तनम्
नपुं*
 - उद्+वृत्+ल्युट्
"समृद्धि, उन्नयन"
उद्वर्तनम्
नपुं*
 - उद्+वृत्+ल्युट्
"करवट बदलना, उछाल लेना"
उद्वर्तनम्
नपुं*
 - उद्+वृत्+ल्युट्
"पीसना, चूरा करना"
उद्वर्तनम्
नपुं*
 - उद्+वृत्+ल्युट्
"सुगंधित उबटन आदि पदार्थों का शरीर पर लेप करना, या पीडा आदि को दूर करने के लिए सुगंधित लेप"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) उद्+वृतु(वर्तने)+णिच्+ल्युट् । ‘करणाधिकरणयोश्च’ ३.३.११७। १.उत्सादनम् । २.उत्पतनम् । ३.horalaaduvudu. ‘चटुलशफरोद्वर्तनप्रोक्षितानि’ मेघः१.४०। ४.मर्दनम् । ५.लेपनम् ।