उद्योग (udyoga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उद्योग m.
  (-गः) Exertion,  perseverance,  strenuous and continued endeav-
our.
 E.
  उद्,  युज् to join,  घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 उद्योग m.
  effort,  endeavour,  activity.

Yates

English

 उद्यो_ग (गः) 1.
m.
  Exertion. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	 industry
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	 job
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  application
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  perseverance
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  zeal
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  strenuous and continuous endeavour
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  active preparation
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  profession
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  act of undertaking anything
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  work  [ labour ]
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  employment
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  exertion
उद्योग 	-	 udyoga 	-	 m.
  	-	  duty
रासायनिक उद्योग 	-	  rAsAyanika udyoga 	-	 m.
  	-	  chemical industry

 
   उद्योग  udyoga  m.
    industry   
   औद्यमिकसंस्थान  audyamikasaMsthAna  n.
    industry    
   औद्योगिक  audyogika  m.
    industrialist   
   उद्योगपति  udyogapati  m.
    industrialist    
   औद्योगिकी  audyogikI  f.
    industrialist (fem. )   
   शिमी  zimI f.
   industry   
   अध्यवसाय  adhyavasAya m.
   industry  
   उद्यम  udyama m.
   industry   
   कर्मयोग  karmayoga m.
   industry  
   योग  yoga m.
   industry   
   कार्मिक्य  kArmikya n.
   industry  
   दाक्ष्य  dAkSya n.
   industry   
   व्यसन  vyasana n.
   industry  
   समुत्थान  samutthAna n.
   industry   
   अर्थिन्  arthin adj.
   industrious  
   कर्मशिल  karmazila adj.
   industrious   
   कर्मप्रसक्त  karmaprasakta adj.
   industrious  
   बहुकर  bahukara adj.
   industrious   
   चेक्रिय  cekriya adj.
   industrious  
   महारम्भ  mahArambha adj.
   industrious       

 
   उद्योग  udyoga  m.
    industry    
   औद्यमिकसंस्थान  audyamikasaMsthAna  n.
    industry     
   शिमी  zimI f.
   industry   
   अध्यवसाय  adhyavasAya m.
   industry    
   उद्यम  udyama m.
   industry   
   कर्मयोग  karmayoga m.
   industry    
   योग  yoga m.
   industry   
   कार्मिक्य  kArmikya n.
   industry    
   दाक्ष्य  dAkSya n.
   industry   
   व्यसन  vyasana n.
   industry    
   समुत्थान  samutthAna n.
   industry   
   आधारोद्योग  AdhArodyoga m.
   key industry    
   अङ्गारोद्योग  aGgArodyoga m.
   coal industry   
   आधारोद्योग  AdhArodyoga m.
   basic industry    
   ग्रामोद्योग  grAmodyoga m.
   village industry   
   रासायनिक उद्योग  rAsAyanika udyoga m.
   chemical industry    
   अन्वासन  anvAsana n.
   house of industry   
   श्रेष्ठिन्  zreSThin m.
   head or chief of an association following the same trade or industry      
            

Wilson

English

 उद्योग
m.
  (-गः) Exertion,  perseverance,  strenuous and continued
endeavour.
E.
  उद्,  युज to join,  घञ् aff.
  

Apte

English

उद्योगः [udyōgḥ],  1 Effort,  exertion,  industry
 तद्दैवमिति संचिन्त्य यजेन्नोद्योगमात्मनः Pt.*
  2.144
 उद्योगः खलु कर्तव्यः फलं मार्जारवद् भवेत्.

Work,  duty,  office
 तुल्योद्योगस्तव दिनकृतश्चा- धिकारो मतो नः V.*
  2.1.

Perseverance,  diligence.Comp.   -पर्वन् n.
  title of the 5th book of the Mahābhārata
 also a section of the 5th book (chapters 45-47) of the Rāmāyaṇa. 

Apte 1890

English

 उद्योगः 1 Effort,  exertion,  industry
 तद्दैवमिति संचिंत्य त्यजेन्नोद्योगमात्मनः Pt. 2. 140
 उद्योगः खलु कर्तव्यः फलं मार्जारवत् भवेत् ।. 
2 Work,  duty,  office
 तुल्योद्योगस्तव दिनकृतश्चाधिकारो मतो नः V. 2. 1. 
3 Perseverance,  diligence. 
Comp. 
पर्वन् n. title of the 5th book of the Mahābhārata. 

Monier Williams Cologne

English

 उद्-योग m.
  the act of undertaking anything,  exertion,  perseverance,  strenuous and continuous endeavour

 active preparation,  Yājñ.
 
 Kathās.
 
 Hit.
  &c.

Monier Williams 1872

English

 उद्-योग,  अस्,  m. undertaking anything,  exertion, 
perseverance,  strenuous and continuous endeavour
active preparation.
—उद्योग-पर्वन्,  अ,  n. title of
the fifth book of the Mahā-bhārata.
—उद्योग-स-
मर्थ,  अस्,  आ,  अम्,  capable of exertion.

Macdonell

English

 उद्योग ud-yóg-á,  m.
  exertion,  effort
 practice 🞄in (—°)
 -samartha,  a.
  capable of exertion: 🞄-in,  a.
  active,  strenuous,  diligent.

Benfey

English

 उद्योग उद्योग,  i. e. उद्-युज् + अ,  m.
 
and n.
  Exertion,  Rām.  3,  31,  34.
 -- Comp.
 
अन्-,  m.
  and n.
  want of exertion, 
Böhtl. Ind. Spr. 1400.
निस्-,  adj.
 ,  f.
  गा,  1.
Lazy,  Sund. 4,  3. 2. disheartened, 
Rām.  6,  21,  16.
स-,  adj.
  1. active, 
persevering. 2. violent (as a disease), 
Rājat. 5,  123.

Apte Hindi

Hindi

उद्योगः
पुं*
  - उद्+युज्+घञ्
"प्रयत्न,  चेष्टा,  काम-धंधा"

उद्योगः
पुं*
  - उद्+युज्+घञ्
"कार्य,  कर्तव्य,  पद,  धैर्य,  परिश्रम"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उद्योग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ಯಮ /ಪ್ರಯತ್ನ
निष्पत्तिः - > उद् + युजिर् (योगे) - "घञ्" (३-३-१९)
प्रयोगाः - > "उद्योगादनिवृत्तस्य सुसहायस्य धीमतः । छायेवानुगता तस्य नित्यं श्रीः सहकारिणी ॥" "तद्दैवमिति सञ्चिन्त्य त्यजेन्नोद्योगमात्मनः" ।
उल्लेखाः - > पञ्चतं०

L R Vaidya

English

 udyoga {% m. %} 1. Effort,  exertion,  न दैवमति संचिंत्य त्यजेंदुद्योगमात्मनः । अनुद्योगेन नो तैलं तिलेभ्योऽपि हि जायते Panch.ii.
 2. work,  the work of an office,  तुल्योद्योगस्तव दिनकृतश्चाधिकारो मतो नः Vikr.ii.
 3. perseverance.

Bopp

Latin

 उद्योग m. (r. युज् praef. उत् s. अ) i. q. उद्यम. HIT. 6. 10. 11.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

पराक्रम
पु
पराक्रम,  वीर्य,  उद्योग
समर्थेऽधिकृतेऽध्यक्षो वीर्योद्योगौ पराक्रमौ ॥ २८ ॥
verse 3.1.1.28
page 0015

Lanman

English

 udyoga,  m. undertaking
 exertion. [√yuj
 + ud,  216. 1.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।
क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥
अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।
अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
-wordlist-
 
शोक (पुं),  शुच् (स्त्री),  शोचन (क्ली),  खेद (पुं),  क्रोध (पुं),  मन्यु (पुं),  क्रुधा (स्त्री),  रुषा (स्त्री),  क्रुध् (स्त्री),  कोप (पुं),  प्रतिघ (पुं),  रोष (पुं),  रुष् (स्त्री),  उत्साह (पुं),  प्रगल्भता (स्त्री),  अभियोग (पुं),  उद्यम (पुं),  प्रौढि (स्त्री),  उद्योग (पुं),  कियदेतिका (स्त्री),  अध्यवसाय (पुं),  ऊर्ज (पुं),  वीर्य (क्ली)

नाममाला

Sanskrit

अभियोग,  उद्यम,  उद्योग,  उत्साह,  विक्रम
अभियोगोद्यमोद्योगा उत्साहो विक्रमो मतः ॥ १७४ ॥
verse 0.1.1.174
page 0084

Mahabharata

English

Udyoga = Udyogaparvan. § 4 (Anukram.): I,  1,  89 (Virāṭoº-sāravān…Bhāratadrumaḥ).--§ 10 (Parvasaṅgr.): I,  2,  333 (= Sainyodyogaparvan?).--§ 585 (Bhīshmavadhap.): VI,  98,  4484 (allusion to Ambopākhyānap.).--§ 795c (Mahābhārata): XVIII,  6,  278. Cf. VI,  1614.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उद्योगः,  पुं,
   (उत् + युज + घञ् ।) यत्नः । चेष्टा ।तत्पर्य्यायः । उत्साहः २ अध्यवसायः ३ उद्यमः ४ ।इति जटाधरः ॥
 (यथा,  मार्कण्डेये ८८ । २ ।“उद्योगः सर्व्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह” ।“उद्योगादनिवृत्तस्य सुसहायस्य धीमतः” ।छायेवानुगता तस्य नित्यं श्रीः सहचारिणी” ॥
इति नीतिवाक्यम् ।महाभारतस्य उद्योगपर्ब्ब । यथा,  महाभारते१ । १ । ६३ ।“उद्योगः सैन्यनिर्य्याणं श्वेतोपाख्यानमेवच” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उद्योग पु०
  न०
  उद् + युज--घञ् अर्द्वर्चादि । १ उद्यमे कर्म्म-करणार्थं प्रयासभेदे “उद्योगादनिवृत्तस्य सुसहायस्यधीमतः । छायेवानुगता तस्य नित्यं श्रीः सहचारिणी”नीति० । “शब्दादिविषयोद्योगकर्म्मण मनसा गिरा”या० स्मृतिः । “उद्योगंसर्व्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह”देवीमा० । भीजसेनवत् उत्तरपदलोपे २ उद्योगपर्व्वणि च ।“उद्योगः सैन्यनिर्याणं श्वेतीपाख्यानमेव च” भा० आ०१ अ० “उद्योगे भरतश्रेष्ठः मर्व्वकामगुणान्वितम् । भोजनंभोजयेद्विप्रान् गन्धमाल्यैरलङ्कृतान्” भा० स्वर्गा० ६ अ०

Capeller

German

 उद्योग m.
  Anstrengung,  Bemühung.

Stchoupak

French

 उद्-योग-
 m.
  fait de se préparer à,  d'entreprendre 
 zèle,  effort 
-इन्- a. qui s'efforce,  actif. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.