उद्भिद् (udbhid)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishउद्भिद् - udbhid - - penetrating
अनुप्रभूत - anuprabhUta - - penetrating
अनुभर्तृ - anubhartR - - penetrating
अनुसारक - anusAraka - - penetrating
अनुसारिन् - anusArin - - penetrating
अविकुण्ठ - avikuNTha - - penetrating
आतनि - Atani - - penetrating
कुशाग्रीय - kuzAgrIya - - penetrating
नैर्वेधिक - nairvedhika - - penetrating
नितोदिन् - nitodin - - penetrating
भेदिन् - bhedin - - penetrating
विभूति - vibhUti - - penetrating
विभ्वन् - vibhvan - - penetrating
विकुण्ठ - vikuNTha - - penetrating
व्यानशि - vyAnazi - - penetrating
समधिष्ठित - samadhiSThita - - penetrating
उद्भिद् - udbhid - - penetrating
विध् - vidh - - penetrating
विभू - vibhU - - all-penetrating
गम्भीरवेध - gambhIravedha - - very penetrating
सञ्चारिन् - saJcArin - - penetrating into
वेणिवेधनी - veNivedhanI - - hair-penetrating
अन्तश्चर - antazcara - - penetrating within
रजस्तुर् - rajastur - - penetrating the sky
अन्तगत - antagata - - thoroughly penetrating
लोकम्पृण - lokampRNa - - penetrating everywhere
मारुतव्रत - mArutavrata - - penetrating everywhere
विश्वायन - vizvAyana - - penetrating every where
नैर्वेधिकप्रज्ञ - nairvedhikaprajJa - - having a penetrating mind
मर्मावरणभेदिन् - marmAvaraNabhedin - - penetrating a coat of mail
स्पर्शिन् - sparzin - - reaching or penetrating to
गाढवचस् - gADhavacas - - making a penetrating sound
उत्प्रवेष्टृत्व - utpraveSTRtva - - state or condition of penetrating
सुमर्मग - sumarmaga - - deeply penetrating the vital organs [ by an arrow ]
श्रोत्रस्पर्शिन् - zrotrasparzin - - touching i.e. entering or penetrating the ear
सर्वत्राप्रतिघ - sarvatrApratigha - - not kept back from i.e. penetrating everywhere
अधिभूत - adhibhUta - - all penetrating influence of the Supreme Spirit
विमनस् - vimanas - - having a keen or penetrating mind or understanding
उद्भिद् udbhid bursting through
उद्भिद् udbhid breaking forth
उद्भिद् udbhid coming or bursting forth
उद्भिद् udbhid sprouting
उद्भिद् udbhid pouring
उद्भिद् udbhid germinating
उद्भिद् udbhid overflowing
उद्भिद् udbhid penetrating
उद्भिद् udbhid abounding with
उद्भिद् udbhid sprout or shoot of a plant
उद्भिद् udbhid plant
उद्भिद् udbhid spring
उद्भिद् udbhid fountain
उद्भिद् udbhid kind of sacrifice
उद्भिद्- udbhid- prefix botano- , botan-
उद्भिद् udbhid bursting through
उद्भिद् udbhid penetrating
उद्भिनत्ति { उद्भिद् } udbhinatti { udbhid } verb break out
उद्भिनत्ति { उद्भिद् } udbhinatti { udbhid } verb appear above
उद्भिनत्ति { उद्भिद् } udbhinatti { udbhid } verb become visible
उद्भिनत्ति { उद्भिद् } udbhinatti { udbhid } verb rise up
उद्भिनत्ति { उद्भिद् } udbhinatti { udbhid } verb break or burst through
उद्भिनत्ति { उद्भिद् } udbhinatti { udbhid } verb pierce
उद्भिद् - विद्या udbhid - vidyA botany
Wilson
EnglishApte
Englishउद्भिद् [udbhid], 7 To break up. To break out, burst forth, become visible, be produced
अद्यापि पक्षावपि नोद्भिद्येते 347
उद्भिद्यमानपक्षतिः 33, 29, 46
उद्भिन्नपयोधरया 1 developed
4.1. To bring out, develop, unfold
बीजानां गर्भितानां फलमतिगहनं गूढमुद्भेदयंश्च 4.3.
उद्भिद् [udbhid], [उद्-भिद्-क्विप्]
Sprouting, germinating, shooting forth.
Penetrating.
Destroying.
Causing to come forth.
A sprout or shoot (of a plant)
अङ्कुरो$भिनवोद्भिदि Ak.
A plant
उद्भिदस्तरु- गुल्माद्याः Ak.
A spring, fountain. -ज (उद्भिज्ज) sprouting, germinating (as a plant). (-ज्जः) a plant
उद्भिज्जाः स्थावराः सर्वे बीजकाण्डप्ररोहिणः 1.46.-विद्या the science of Botany.
Apte 1890
Englishउद्भिद् {c7c} U. To break up.
pass. To break out, burst forth, become visible, be produced
अद्यापि पक्षावपि नोद्भिद्येते K. 347
उद्भिद्यमानपक्ष तिः 33, 29, 46
उद्भिन्नपयोधरया K. 100 developed
Ve. 4. 10.
Caus. To bring out, develop, unfold
Mu. 4. 3.
उद्भिद् a. [उद्-भिद्-क्विप्] 1 Sprouting, germinating, shooting forth.
2 Penetrating.
3 Destroying.
4 Causing to come forth.
m. 1 A sprout or shoot (of a plant)
अंकुरोऽभिनवोद्भिदि Ak.
2 A plant
उद्भिदस्तरुगुल्माद्याः Ak.
3 A spring, fountain.
Comp.
ज a. (उद्भिज्ज) sprouting, germinating (as a plant). (
ज्जः) a plant
उद्भिज्जाः स्थावराः सर्वे बीजकांडप्रारेहिणः Ms. 1. 46.
विद्या the science of botany.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English2. उद्-भिद्, त्, त्, त्, breaking forth, sprouting, ger-
minating
penetrating, coming to the top, destroying
(Sāy.) causing to come forth
(त्), m. a sprout or
shoot of a plant, a plant
a spring, a fountain
a kind
of sacrifice.
—उद्भिज्-ज (°भिद्-ज), अस्, आ, अम् (less
correctly उद्भिज), sprouting, germinating (as a plant
or some lower animals).
—उद्भिद्-विद्या, f. the science
of plants, botany.
Apte Hindi
Hindiउद्भिद्
वि* - उद्+भिद्+क्विप्
"उगने वाला, अंकुर फूटने वाला"
उद्भिद्
- उद्+भिद्+क्विप्
पौधे का अंकुर
उद्भिद्
- उद्+भिद्+क्विप्
पौधा
उद्भिद्
- उद्+भिद्+क्विप्
"झरना, फौवारा"
उद्भिद्
रुधा* उभ* उद्+भिद् -
"फूटना, जमना, पैदा होना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउद्भिद्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಿಡ ಮರ ಬಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದುದು
निष्पत्तिः - > उद् + भिदिर् (विदारणे) - "क्विप्" (३-२-७६)
प्रयोगाः - > "उद्भिद्विरचितावासः कपोतादिव तत्र सः"
उल्लेखाः - > नैष० १७-२१५
विस्तारः - > "उद्भिदस्तरुगुल्माद्याः" -अम० ।
Bopp
LatinWordnet
Sanskrit उद्भिद्
भूमिं छित्त्वा बहिः आगतानां वृक्षादीनां प्राथमिकी अवस्था।
"भूम्यां पतितं बीजं क्लेदात् उद्भिद् अभवत्।"
आविर्भू, प्रादुर्भू, उद्भा, उद्भिद्, प्रकाश्, प्रत्यक्षीभू, लज्
प्रकटनानुकूलः व्यापारः।
"नटः मञ्चे आविर्भवति।"
अङ्कुरय, स्फुट्, उद्भिद्, प्रोद्भिद्, प्ररुह्
बीजपुटम् उद्भिद्य बीजात् प्रथमतृणस्य आरोहणानुकूलः व्यापारः।
"क्षेत्रे गोधूमाः अङ्कुरयन्ति।"
क्षुपः, उद्भिद्, ओषधिः, ओषधी, औषधी, औषधिः, उद्भिजम्, उद्भिदम्, पल्लवः, पल्लवम्, अङ्कुरः, प्ररोहः, रोहः, शाकः
क्षुद्रवृक्षः।
"श्यामस्य उद्याने नैके क्षुपाः सन्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritउद्भिदः खञ्जनाश्चोपपादुका देवनारकाः ।
उद्भिद् (पुं), खञ्जान (पुं), उपपादुक (पुं)
त्रसयोनय इत्यष्टावुद्भिदुद्भिज्जमुद्भिदम् ॥ १३५७ ॥
त्रसयोनि (स्त्री), उद्भिद् (पुं), उद्भिज्ज (पुं), उद्भिद (पुं)
Mahabharata
EnglishUdbhid = Śiva (1000 names^2).
अमरकोशः
SanskritWord: उद्भिद्
Root: उद्भिद्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ pouring
⇒ sprouting
⇒ overflowing
⇒ germinating
⇒ penetrating
⇒ breaking forth
⇒ abounding with
⇒ bursting through
⇒ kind of sacrifice
⇒ coming or bursting forth
Shloka(s):
3|1|51|2 ► उद्भिदस्तरुगुल्माद्या उद्भिदुद्भिज्जमुद्भिदम्॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भित् (उद्भिद्) (पुं) ⇒ pouring, sprouting, overflowing, germinating, penetrating, breaking forth, abounding with, bursting through, kind of sacrifice, coming or bursting forth
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भित् (उद्भिद्) (स्त्री) ⇒ pouring, sprouting, overflowing, germinating, penetrating, breaking forth, abounding with, bursting through, kind of sacrifice, coming or bursting forth
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भित् (उद्भिद्) (नपुं) ⇒ pouring, sprouting, overflowing, germinating, penetrating, breaking forth, abounding with, bursting through, kind of sacrifice, coming or bursting forth
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भिज्जः (उद्भिज्ज) (पुं)
➠ 3|1|51|2 ⇢ (उद्भिज्ज) (स्त्री)
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भिज्जम् (उद्भिज्ज) (नपुं)
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भिजः (उद्भिज) (पुं)
➠ 3|1|51|2 ⇢ (उद्भिज) (स्त्री)
➠ 3|1|51|2 ⇢ उद्भिजम् (उद्भिज) (नपुं)
Related word(s):
जातिः ➡ अचलसजीववस्तु
वाचस्पत्यम्
Sanskritउद्भिद् भूमिमुद्भिनत्ति उद् + भिद्--क्विप् । १ वृक्षतृण-गुल्मवल्लोलतारूपे पञ्चविधे स्थावरभेदे उद्भिज्जशब्देउदा० । उद्भिनत्ति पशून् । २ यागभेदे “उद्भिदा यजेत” श्रुतिःउद्भिदादिशब्दानां यथा कर्म्मनामधेयता व्युत्पत्तिसहितंजै० सू० भाष्ययोस्तथा दर्शितं यथा“उक्तं समाम्नायैदमर्थ्यं तस्मात् सर्व्वं तदर्थं स्यात् १, ४, १, सू० । ‘उद्भिदा यजेत’ ‘बलविदा यजेत’ ‘अभिजिता यजेत’‘विश्वजिता यजेत’ इति समामनन्ति, तत्र सन्देहः, किम्उद्भिदादयो गुणविधयः, आहोस्वित् कर्मनामधेयानिइति । कुतः संशयः? उभयथाऽपि प्रतिभाति वाक्यात्, उद्भिदा इत्येष शब्दो यजेतैत्यनेन संबध्यते, स किंवैयधिकरण्येन संबन्धमुपैति, उद्भिदा द्रव्येण यागमभि-निर्वर्त्तयेदिति, उत सामानाधिकरण्येन, उद्भिदा यागेनयजेत इति द्बेधाऽपि एतस्मिन् प्रतिभाति वाक्ये, सम्भवति सशयः ।किं तावत् प्राप्तम्? उक्तमस्माभिः समाम्नायस्यैद-मर्थ्यं, कश्चिदस्य भागोविधिः, योऽविदितमर्थं वेदयति, यथा ‘सोमेन यजेत’ इति कश्चिदर्थवादः, यः प्ररो-चयन् विधिं स्तौति, यथा ‘वायुर्वै क्षेपिष्ठा देवता’इति, कश्चित्मन्त्रः, योविहितमर्थं प्रयोगकाले प्रकाशयति, यथा ‘र्बर्हिर्देवसदनन्दामि’ इत्येवमादि, तस्मादुद्भिदादयो-ऽमीबां प्रयोजनानामन्यतमस्य प्रयोजनाय भवेयुः, तत्रतावन्नार्थवादः, वाक्यशेषो हि स भवति विधातव्यस्य, न च मन्त्रः, एवंजातीयकस्य प्रकाशयितव्यस्य अभा-वात्, पारिशेष्यात् गुणविधिः, उद्भिद्गुणता यागस्य विधी-यते प्रसिद्धेरनुग्रहात्, गुणविधेरर्थवत्त्वात्, प्रवृत्तिवि-शेषकरत्वाच्च । न च, एषां यागार्थता लोकेऽवगम्यते!न च, वेदेन परिभाष्यते! अतोगुणविधयः । ‘यदिगुणविधिः, न तर्हि कर्म विधीयते, अविहिते व कर्मणितत्र गुणविधानमनर्थकम्’ । न इति ब्रूमः, प्रकृतौ ज्यो-तिष्टोमे गुणविधानमर्थवद्भविष्यति, यदि नामधेयं स्यात्, यावदेव यजेत इति, तावदेव उद्भिदा यजेत इति, नप्रवृत्तौ कश्चित् गुणविशेषः स्यात् । गुणविधौ चगुणसंयोगात् अभ्यधिकमर्थं विदधत उद्भिदादयः शब्दाअर्थवन्तो भविष्यन्ति तस्मात् गुणविधय इत्येवं प्राप्तम्” भा०“अपि वा नामधेयं स्यात् यदुत्पत्तावपूर्व्वमविधायकत्वात्”१, ४, २, सू० “अपि वा इति पक्षो विपरिवर्त्त्यते । नामधेयंस्यात् इति प्रतिजानीमहे, एवमविहितमर्थं विधास्यतिज्योतिष्टोमात् यागान्तरं, श्रुतिश्चैवं यागमभिधास्यति, इतरथा श्रुतिरुद्भिदादीन् वक्ष्यन्तो उद्भिदादिमतोलक्षयेत्! उद्भिद्वता यागेन कुर्य्यादिति । यागेन कुर्य्यात्इति यजेतेत्यस्यार्थः करणं हि यागः । उद्भिदाद्यपितृतीयानिर्द्देशात् करणं, तत्र उद्भिदा यागेन इति कर्म-नामधेयत्वेन सामानाधिकरण्यसामञ्जस्यं, द्रव्यवचनत्वेमत्वर्थलक्षणया सामानाधिकरण्यं स्यात् । श्रुतिलक्षणाबिशये च श्रुतिर्ज्यायसी । तस्मात् कर्मनामधेयम् । ‘ननुमसिद्धं द्रव्यवचनत्वनपह्रूयेत, अप्रसिद्धं कर्मवचनत्वं प्र-तिज्ञायेत’ उच्यते, तृतीयानिर्द्देशात् कर्मवचनता । कुतः?करणवाचिनी हि प्रातिपदिकात् तृतीया भवति, करणंच यागः, तेन यागवचनमिममनुमास्यामहे ।“नैतद्युक्तं, यदि तृतीयार्निर्द्देशे सति उद्भिदादिभ्यःशब्देभ्यो यागे बुद्धिरुत्पद्येत, स्यादेतदेवं, न हि नो बुद्धिरुत्पद्यते, तस्मात् अयुक्तम् । तृतीयावचनम् अन्यथानोपपद्यते” इति चेत् । कामं नोपपादि, न जातुचित्अनवगम्यमानेऽपि यागवचनो भविष्यति, तस्मात् गुणवि-धयः । लक्षणेति चेत्, वरं लक्षणा कल्पिता, न यागाभि-षानं, लौकिकी हि लक्षणा, हठोऽप्रसिद्धकल्पनेति । अपिच यदि नामधेयं विधीयते, न यागः, अथ यागः, न ना-मधेयम्, उभयविधाने वाक्यभेदः” इति । उच्यते, ननामधेय विधायिष्यते, अनुवादा हि उद्भिदादयः ।कुतः प्राप्तिः? इति चेत् । ततोऽभिधीयते, उच्छब्दसा-मर्थ्यात् भिच्छब्दसामर्थ्याच्च उद्भिच्छब्दः क्रियावचनः, उ-द्भेदनं प्रकाशनं पशूनामनेन क्रियते इत्युद्भित् यागः, एवमाभिमुख्येन जयात् अभिजित्, विश्वजयात विश्वजित्, एव सर्वत्र । अतः कर्मनामधेयम् । यत्त्वप्रवृत्तिविशेष-करोऽनर्थकः इति, नामधेयेऽपि गुणफलोपबन्धेनार्थवत्, तस्मात् कर्मनामधेयान्येवंजातीयकानि--इति सिद्धम्” भा०गवामयने यज्ञे सप्रममासिकोत्तमाभिप्लविकस्थाने ३ एकादशेदिने । “सप्तमस्य मासस्योत्तमयोरभिप्लवयोः स्थानेत्रिवृद्व्यूहोदशरात्र उद्भिद्बलभिदौ” आश्व० श्रौ० १२, १, ५, “सप्तमस्य मासस्य ये त्रयोऽभिप्लवाः तेषां वौ उत्त-माभिप्लवौ तयोः स्थाने त्रिवृत्स्तोमको व्यूहोदशरात्रःउद्भिद्बलभिदौ च द्बे अहनी इत्येतानि द्वादशाहानि”नारा० वृ० । गवामयनशब्दे विवृतिः ।
Grassman
Germanudbhíd, a., hervorbrechend, hervorquellend [v. bhid m. úd]
2〉 bildlich: hervorsprudelnd, d. h. sich reichlich ergiessend, mit Liedern oder Gütern.
-íd 1〉 sómas {688, 1}.
-ídam 2〉 kārúm {102, 9}.
-ídā [du. f.] 2〉 (ródasī) {902, 1}.
-ídas [N. p. m.] 1〉 sutā́s {139, 6}. — 2〉 devā́s {89, 1}
{942, 9}
marútas {413, 6}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.