| YouTube Channel

उद्बोधक (udbodhaka)

 
शब्दसागरः
English
उद्बोधक
mfn.
(-कः-का-कं)
1. Discovering, exhibiting.
2. What reminds, or
calls to remembrance.
E.
उत् and बोधक making known.
Yates
English
उद्बो_धक (कः-का-कं)
a. Reminding
awaking
recollecting.
Spoken Sanskrit
English
उद्बोधक - udbodhaka -
adj.
- exhibiting
दर्शन - darzana -
adj.
- exhibiting
दर्शिन् - darzin -
adj.
- exhibiting
विधायक - vidhAyaka -
adj.
- exhibiting
उपदर्शन - upadarzana -
n.
- act of exhibiting
छिद्रदर्शन - chidradarzana -
adj.
- exhibiting deficiencies
अविकारवत् - avikAravat -
adj.
- not exhibiting any alteration
अविकारिन् - avikArin -
adj.
- not exhibiting any alteration
अविक्रिय - avikriya -
adj.
- not exhibiting any difference
अद्भुतकर्मन् - adbhutakarman -
adj.
- exhibiting wonderful workmanship
शतपद - zatapada -
n.
- astronomical circle with a hundred divisions for exhibiting the various divisions of the nakSatras
अपदान - apadAna -
n.
- legend treating of former and future births of men and exhibiting the consequences of their good and evil actions
उद्बोधक udbodhaka
adj.
reminding
उपलम्भक upalambhaka
adj.
reminding
सम्बोधन sambodhana
adj.
reminding
स्मारिन् smArin
adj.
reminding
उद्बोध udbodha
m.
reminding
अनुबोधन anubodhana
n.
reminding
उद्बोधन udbodhana
n.
reminding
स्मारण smAraNa
n.
reminding
संस्मारक saMsmAraka
adj.
reminding of
स्मारक smAraka
adj.
reminding of
स्मारणार्थम् smAraNArtham phrase for the purpose of reminding
व्याख्यान vyAkhyAna
adj.
reminding of. i.e. resembling
अनुष्ठानस्मारक anuSThAnasmAraka
adj.
reminding of religious ceremonies
विकटत्व vikaTatva
n.
sound of words reminding of a dance
निवेदन nivedana
n.
reminding a person of a neglected duty
प्रतिषेध pratiSedha
m.
enforcing or reminding of a prohibition
स्मृतिविनय smRtivinaya
m.
reprimand given to a person by reminding him of his duty
सन्देहदायिन् sandehadAyin
adj.
raising doubt or uncertainty concerning i.e. reminding of
उद्बोधक udbodhaka
adj.
one who reminds or calls to remembrance
उद्बोधक udbodhaka
adj.
discovering
उद्बोधक udbodhaka
adj.
exciting
उद्बोधक udbodhaka
adj.
exhibiting
उद्बोधक udbodhaka
adj.
calling forth
उद्बोधक udbodhaka
adj.
reminding
उद्बोधक udbodhaka
adj.
one who reminds or calls to remembrance
उद्बोधक udbodhaka
m.
incentive
उद्बोधक udbodhaka
adj.
discovering
प्रकाशक prakAzaka
adj.
discovering
सम्प्रकाशन samprakAzana
n.
discovering
Wilson
English
उद्बोधक
mfn.
(-कः-का-कं)
1 Discovering, exhibiting.
2 What reminds, or calls to remembrance.
E.
उद and बोधक making known.
Apte
English
उद्बोधक [udbōdhaka],
a.
Reminding, that which reminds or calls to remembrance.
Exciting, rousing.
Discovering, exhibiting, showing. -कः
N.
of the sun.
Apte 1890
English
उद्बोधक a. 1 Reminding, that which reminds or calls to remembrance.
2 Exciting, rousing.
3 Discovering, exhibiting, showing.
कः N. of the sun.
Monier Williams Cologne
English
उद्-बोधक
mfn.
exciting, calling forth,
Sāh.
reminding
one who reminds or calls to remembrance
discovering, exhibiting,
W.
Monier Williams 1872
English
उद्-बोधक, अस्, आ, अम्, exciting
reminding,
what reminds or calls to remembrance
discovering,
exhibiting.
Apte Hindi
Hindi
उद्बोधक
वि* - उद्+बुध्+णिच्+ण्वुल्
ध्यान दिलाने वाला
उद्बोधक
वि* - उद्+बुध्+णिच्+ण्वुल्
उत्तेजना देने वाला
उद्बोधकः
पुं*
- उद्+बुध्+णिच्+ण्वुल्
सूर्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उद्बोधक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜ್ಞಾಪಿಸುವ /ನೆನಪಿಗೆ ತರುವ
उद्बोधक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುವ
उद्बोधक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕೊಡುವ
उद्बोधक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚಿಸುವ /ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವ
निष्पत्तिः - > उद् + बुध (अवगमने) + णिच् - "ण्वुल्"(३-१-१३३)
प्रयोगाः - > "रत्यादुद्बोधका लोके विभावाः काव्यनाट्ययोः"
उल्लेखाः - > सा० द० ३-२८
L R Vaidya
English
udboDaka {% (I) n. %} Something that reminds or calls to remembrance.
udboDaka {% (II) m. %} The sun.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उद्बोधक
त्रि०
उद्बोधयति उद् + बुध--णिच्--ण्वुल् उद्दीपके२ उद्बोधकारके सूर्य्ये
पु०
उदयेन सर्वेषां प्रबोधकत्वात्तस्यतथात्वम् उद्बोधकानि न्यायसूत्रवृत्त्योर्दर्शितानि यथा“प्रणिघाननिबन्धाभ्यासलिङ्गलक्षणसादृश्यपरिग्रहाश्रया-श्रितसम्बन्धानन्तर्य्यवियोगैककार्य्यविरोधातिशयप्राप्तिव्यवधानसुखदुःखेच्छाद्वेषभयार्थित्वक्रियारामधर्म्माधर्मानमित्तेभ्यः” सू०“स्मरणमित्यनुवर्त्तते निमित्तशब्दस्य द्वन्द्वात्परं श्रुतस्य प्रत्ये-कमभेदेनान्वयः प्रणिधानं मनसोविषयान्तरसञ्चारवारणम् ।निबन्ध एकग्रन्थोपनिबन्धनं यथा प्रमाणेन प्रमेयादिस्मरणम् ।अभ्यासः संस्कारबाहुल्यम् एतस्य यद्यपि नोद्बोधकत्वतथापि तादृशे शीघ्रमुद्बोधकसमवधानं स्यादित्याशयेन तदु-पन्यासः अभ्यासोदृढतरसंस्कारः उद्बोधकत्वेनोक्तैतिकेचित् लिङ्गं व्याप्यं व्यापकस्य स्मारकम् लक्षणं यथाकपिध्वजादि अर्जुनादेः सादृश्यं देहादेः परिग्रहःस्वीकारस्तस्य स्वस्वामिभावोऽर्थः तदेकतरेणान्यतरस्मरणम् ।आश्रयाश्रितौ राजादितत्यरिजनौ परस्परस्मारकौ सम्ब-न्धोगुरुशिष्यभावादिः गोवृषन्यायात् पृथगुक्तः आनन्तर्य्यंप्रोक्षणावघातादेः षियोगोयथा दारादेः एककार्य्या-अन्तेवासिप्रभृतयः परस्परस्मारकाः विरोधादहिनकुला-देरन्यतरेणापरस्मरणम् अतिशयः संस्कारौपनयना-दिराचार्य्यादिस्मारकः प्राप्तिर्धनादेर्दातारं स्मारयति ।व्यवधानमावरणं यथा खड्गादेः कोषादि सुखदुःखयोर-न्यतरेणापरस्य ताभ्यां तत्प्रयीजकस्य वा स्मरणम् इच्छा-द्वेषौ यद्विषयकतया गृहीतौ तस्य स्मारकौ भयं मरणा-देर्भयहेतोर्व्वा स्मारकम् अर्थित्वं दातुः शाखादेःक्रिया वाय्वादेः, रागात्प्रींतेः पुत्रादेःस्मरणं, धर्म्माधर्म्माभ्यांजन्मान्तरानुभूतसुखदुःखसाधनयोः प्रागनुभूतसुखादेश्च स्मरणमिति उक्तेषु किञ्चित्स्वरूपसत्किञ्चिच्च ज्ञातमुद्बो-धकं शिष्यव्युत्पादनाय चायं प्रपञ्चः” वृ०