| YouTube Channel

उद्दालकः (uddAlakaH)

 
Apte
English
उद्दालकः [uddālakḥ],
=
उद्दाल q. v.
N.
 of a sage उद्दालक आरुणिः Bṛi.
Up.*
 3.7.1. -कम् A kind of honey.
Comp.
 -पुष्पभञ्जिका [उद्दालकानां पुष्पाणि भज्यन्ते यत्र क्रीडायां ण्वुल्] a sort of game played by the people in the eastern districts (in which Uddālaka flowers are broken or crushed).
Apte 1890
English
उद्दालकः = 1 उद्दाल q. v.
2 N. of a sage.
कं A kind of honey.
Comp.
पुष्पभंजिका [उद्दालकानां पुष्पाणि भज्यंते यत्र क्रीडायां ण्वुल्] a sort of game played by the people in the eastern districts (in which Uddālaka flowers are broken or crushed).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उद्दालकः
noun
ऋषिविशेषः यः नचिकेतसः पिता।
"उद्दालकेन पुत्र्याः सुजातायाः विवाहः स्वशिष्येण कहोडेन सह कारयितः।"
Synonyms:
 उद्दालकः
noun
एकः शिक्षकः ।
"उद्दालकस्य उल्लेखः शतपथ-ब्राह्मणे अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उद्दालकः,
पुं,
 (उद्दाल एव । स्वार्थे कन् ।) बहुवा-रकवृक्षः । इति शब्दरत्नावली ॥
(भुनिभेदः ।स तु आयोदधौम्यस्य शिष्यः । तस्य नामोत्पत्ति-रुक्ता महाभारते १ । पौष्योपाख्याने ३ अध्याये ।“एतस्मिन्नन्तरे कश्चिदृषिर्धौम्यो नामायोदस्तस्यशिष्यास्त्रयो बभूवुःउपमन्युरारुणिर्वेदश्चेति । २३ ॥
स एकं शिष्यमारुणिं पाञ्चाल्यं प्रेषयामास गच्छकेदारखण्डं बधानेति । २४ ॥
स उपाध्यायेनसंदिष्ट आरुणिः पञ्चाल्यस्तत्र गत्वा तत्केदारखण्डंबन्धुं नाशकत् ॥
२५ ॥
स क्लिश्यमानोऽपश्य-दुपायं भवत्वेवं करिष्यामीति ॥
२६ ॥
स तत्रसंविवेश केदारखण्डे शयाने च तथा तस्मिंस्तदु-दकं तस्थौ ॥
२७ ॥
ततः कदाचिदुपाध्यायःआयोदो धौम्यः शिष्यानपृच्छत् क्व आरुणिः पा-ञ्चाल्यो गत इति ॥
२८ ॥
ते तं प्रोचुः भगवंस्त्वयैवप्रेषितो गच्छ केदारखण्डं बधानेति । स एवमुक्त-स्तान् शिष्यान् प्रत्युवाच तस्मात् तत्र सर्व्वेगच्छामः यत्र स गत इति ॥
२९ ॥
स तत्र गत्वातस्याह्वानाय शब्दं चकार भो आरुणे पाञ्चाल्यक्वासि वत्स एहीति ॥
३० ॥
स तत् श्रुत्वारुणि-रुपाध्यायवाक्यं तस्मात् केदारखण्डात् सहसो-त्थाय तमुपाध्यायं उपतस्थे ॥
३१ ॥
प्रोवाचचैनमुपाध्यायं अयमस्म्यत्र केदारखण्डे निःसर-माणमुदकमवारणीयं संरोद्धुं संविष्टो भगवत्-शब्दं श्रुत्वैव सहसा विदार्य्य केदारखण्डं भगवन्त-मुपस्थितः ॥
३२ ॥
तदभिवादये भगवन्तमाज्ञापयतुभवान् किमर्थं करवाणीति ॥
३३ ॥
स एवमुक्त-उपाध्यायः प्रत्युवाच यस्मात् भवान् केदारखण्डंविदार्य्य उत्थितस्तस्मात् उद्दालकएव नाम्ना भवि-ष्यतीत्युपाध्यायेनानुगृहीतः” । २४ ॥
अपरः स्वनामख्यात ऋषिभेदः । स तु श्वेतकेतु-पिता । यथा तत्रव कुन्तीपुत्त्रोत्पत्त्युनुज्ञाने १२२ ॥
“बभूवोद्दालको नाम महर्षिरिति नः श्रुतम् ।श्वेतकेतुरिति ख्यातः पुत्रस्तस्याभवन् मुनिः” ॥
९ ॥
)