| YouTube Channel

उद्गारः (udgAraH)

 
Apte
English
उद्गारः [udgārḥ], [उद्-गॄ-घञ्
P.
 III.3.29] उन्न्योर्ग्रः
(a) Ejection, spitting out, vomiting, giving out, emitting
खर्जूरी- स्कन्धनद्धानां मदोद्गरसुगन्धिषु
R.*
 4.57
Bh.*
 2.36
सलिलो- द्गारमुच्चैर्विमानाः
Me.*
 65, धूमोद्गारानुकृतिनिपुणा जर्जरा निष्पतन्ति
Me.*
 71
Śi.*
 12.9. (b) Oozing, flowing out, stream, issuing out
सनिर्झरोद्गार इवाद्रिराजः
R.*
 6.6
रुधिर˚दिग्धा- खिलाङ्गाः
Mv.*
 6.33.
Repeating, narration, citing repeatedly
पुरावृत्तोद्गारैरपि च कचिता कार्यपदवी
Māl.
 2.13
साम˚
K.*
 42
H.*
 3.99
सौजन्य˚
Mv.*
 4 expression of goodness.
Quantity, mass (thrown out)
Mu.*
 3.
Spittle, saliva.
Eructation, belching. दृष्ट्वोद्गारान् सान्नरसांस्तृप्त्या परमया युताः
Mb.
 * 3.263.29.
Sound, roaring, echo, hissing sound (शब्दः, कण्ठगर्जनं नागवायुकर्म)
Śānti.1.21
गम्भीरगह्वर˚
Māl.
 9.
Overflow, swelling
पश्चिमेन तु तं दृष्ट्वा सागरोद्गारसंनिभम्
Rām.*
 7.32.9
32.19.
Comp.
 -चूडकः A species of bird.
Apte 1890
English
उद्गारः [उद्-गॄ-घञ् P. III. 3. 29] 1 (a) Ejection, spitting out, vomiting, giving out, emitting
खर्जूरीस्कंधनद्धानां मदोद्गारसुगंधिषु R. 4. 57
Bh. 2. 36
सलिलोद्गारमुच्चैर्विमानाः Me. 63, 69
Śi. 12. 9. (b) Oozing, flowing out, stream, issuing out
सनिर्झरोद्गार इवाद्रिराजः R. 6. 60
रुधिर°दिग्धाखिलांगाः Mv. 6. 33.
2 Repeating, narration, citing repeatedly
Māl. 2. 13
साम° K. 42
H. 3. 106
सौजन्य° Mv. 4 expression of goodness.
3 Quantity, mass (thrown out)
Mu. 3.
4 Spittle, saliva.
5 Eructation, belching.
6 Sound, roaring, echo, hissing sound (शब्दः, कंठगर्जनं, नागवायुकर्म)
Śānti. 1. 21
गंभीरगह्वर° Māl. 9.
Apte Hindi
Hindi
उद्गारः
पुं*
 - उद्+गॄ+घञ्
"निष्कासन, थूकना, वमन करना, कह डालना, उत्सर्जन"
उद्गारः
पुं*
 - उद्+गॄ+घञ्
"क्षरण, प्रवाह, दिल में भरी हुई बात का बाहर निकालना"
उद्गारः
पुं*
 - उद्+गॄ+घञ्
"बार बार कहना, वर्णन"
उद्गारः
पुं*
 - उद्+गॄ+घञ्
"थूक, लार"
उद्गारः
पुं*
 - उद्+गॄ+घञ्
"डकार, कंठगर्जन"
उद्गारः
पुं*
 - उद्गृ घञ्
झाग
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उद्+गृ(निगरणे)+घञ् । ‘उन्न्योर्ग्रः’ ३.३.२९। १.वमनम् । खर्जूरीस्कन्धनद्धानां मदोद्गारसुगन्धिषु” रघुः४.५७। २.उदाहरणम् । पुरावृत्तोद्गारैरपि च कथिता कार्यपदवी’ मालती०२.१३। ३.लालारसः। ४.देवदारुः। ५.कण्ठध्वनिः। ६प्रतिध्वनिः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गर्जम्, गर्जः, गर्जनम्, घोषः, घोषणम्, हिङ्कारः, घनध्वनिः, अभिष्टनः, अवक्रन्दः, अवगूरणम्, अवस्वन्यम्, आनर्दम्, आनर्दितम्, आरटि, आरसितम्, उद्गारः, उद्धूतम्, कण्ठीरवः, क्ष्वेडा, धुनिः, धूत्कारः, नर्दः, नर्दनः, नर्दितः, निर्ह्रादः, निवाशः, निह्रादितम्, प्रगर्जनम्, प्रस्वनितम्, महानादः, महाविरावः, मायुः, मेडिः, रटितम्, रम्भः, रम्भम्, रवणः, रवणम्, रवणा, रवतः, रेषणम्, वाशः, वाशनम्, वाशिः, वाश्रः, विरवः, विस्फोटनम्, विस्फूर्जितम्, शुष्मः, समुन्नादः, हुलिहुली, हुंकृतम्
noun
अभिष्टनक्रिया।
"मेघानां गर्जनाभिः सह विद्युद्भिः सह च वर्षा अवर्षत्। "
Synonyms:
 उद्गिरणम्, उद्गारः
noun
भोजनोत्तर-तृप्तिनिर्दर्शकः उदरवायुव्यापारः यः मुखेन विशिष्टं ध्वनिं जनयति।
"भोः अद्य नैकानि उद्गिरणानि आगतानि।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उद्गारः,
पुं,
 (उत् + गॄ + घञ् ।) उद्वमनम् । इत्य-मरः ॥
(यथा, रघौ । ६ । ६० ।“आभाति बालातपरक्तसामुःसनिर्झरोद्गार इवाद्रिराजः” ॥
)शब्दः । इति भरतः ॥
(यथा महाभारते ३ ।“तस्य लाङ्गूलनिनदं पर्ब्बतः स गुहामुखैः ।उद्गारमिव गौर्नदन्नुत्ससर्ज समन्ततः” ॥
)कण्ठगर्ज्जनं । इति जटाधरः ॥
ढेकुर इति भाषा ।तत्तु नागवायुकर्म्म । इति श्रीधरस्वामी ॥
(स्रावः ।क्षरणम् । यथा, रघौ । ४ । ५३ ।“खर्ज्जूरीस्कन्धनद्धानां मदोद्गारसुगन्धिषु ।कटेषु करिणां पेतुः पुन्नागेभ्यः शिलीमुखाः” ।“अधः प्रतिहतो वायुः श्लेष्मणा मारुतेन च” ।“करोत्युद्गारबाहुल्यम्” इति भावप्रकाशे मध्य-खण्डे वातरोगाधिकारे ॥
वमनप्रकारादिकं वमन-शब्दे द्रष्टव्यम् ॥
यथा, शारदातिलकटीकायां, --“उद्गारे नागैत्युक्तो नीलजीमूतसन्निभः” ॥
)द्गीतं, त्रि, (उदुच्चैर्गीयते स्म । उत् + गै + क्त ।)उच्चैर्गीतम् । इति देवीमाहात्म्यम् ॥
(यथा, --मार्कण्डये ८४ । ९ ।“शब्दात्मिकासुविमलर्ग्यजुषां निधान-मुद्गीतरम्यपदपाठवताञ्च साम्नाम्” ॥
)