उद्गातृ (udgAtR)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English उद्गातृ udgAtR one of the four chief-priests
उद्गातृ udgAtR one who chants the hymns from saamaveda
Wilson
EnglishApte
Englishउद्गातृ [udgātṛ] उद्गार [udgāra], उद्गार See under उद्गै, उद्गॄ.
उद्गातृ [udgātṛ], One of the four principal priests at a sacrifice, one who chants the hymns of the Sāmaveda. उद्गातेव शकुने साम गायसि 2.43.2. Bṛi. 1.3.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiउद्गातृ
- उद्+गै+तृच्
यज्ञ के मुख्य चार ऋत्विजों में से एक जो सामवेद के मंत्रों का गान करता है
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउद्गातृ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದ ಗಾನಮಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > गै (शब्दे) - "तृच्" (उ० २-९४)
व्युत्पत्तिः - > उद्गायति साम
विस्तारः - > "अध्वर्यूद्गातृहोतारो यजुःसामर्ग्विदः क्रमात्" - अम० ।
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritयजुर्विदध्वर्युरृग्विद्धोतोद्गाता तु सामवित् ॥ ८१९ ॥
यजुर्विद् (पुं), अध्वर्यु (पुं), ऋग्विद् (पुं), होतृ (पुं), उद्गातृ (पुं), सामविद् (पुं)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउद्गातृ उच्चैर्गायति साम उद् + गै--तृच् । १ सामवेद-गायके । अस्य च उद्गीथरूपसामावयवस्योच्चैर्गानादुद्गातृ-त्वम् । यथा चास्य तथात्वं तथा उद्गीथशब्दे बक्ष्यते ।षोडशसु ऋत्विक्षु मध्ये २ ऋत्विग्भेदे । ते च ऋत्विजःअच्छावाकशब्दे ५४ पृ० दर्शिताः । “रथं हरेदथाध्वर्य्युर्ब्रह्माधाने च वाजिनम् । होता चापि हरेदश्वमुद्गाताचाप्यनः क्रये” मनुः । राजसूये तस्य च दक्षिणाभेदउक्तः “सीवर्ण्णी स्रगुद्गातुः” आश्व० ९, ४, ९ । उद्-गातृप्रशंसनपूर्व्वं तत्कर्म्म च शत० ब्रा० दर्शितं यथा ।“गृणाति ह वा एतद्धोता यच्छंसति । तस्मा एतद्गृणतेप्रत्येवाध्वर्युरागृणाति तस्मात् प्रतिगरोनाम । तं वै प्राञ्च-मासीनमाह्वयते सर्वे वा अन्य उद्गातुः प्राञ्च आर्त्वि-ज्यं कुर्वन्ति तथो हास्यैतत् प्रागेवार्त्विज्यं कृतं भवति ।प्रजापतिर्वा उद्गाता । योषऽग्र्घोता स एतत् प्रजा-पतिरुदुगाता योषायामृचि होतरि रेतः सिञ्चति-यत्स्तुते तद्धोता शस्त्रेण प्रजनयति तच्छ्यति यथायंपुरुषः शितस्तद्यदेनच्छ्यति तस्माच्छस्त्रं नाम” ४, ३, १, १, २, ३, । उद्गीथगानकर्त्तृत्वाच्च यथाऽस्योद्गातृत्वं तथोक्तंछा० उ० । “तस्यर्क् च साम च गेष्णौ तस्मादुद्गीथस्तस्मात्त्वे-वोद्गार्तवास्य हि गाता” “एवमेवोद्गातारमुवाचोद्गातः! यादेवतोद्गीथमन्वायत्ता ताञ्चेदविद्वान् उद्गास्यसि मूर्द्धा ते विप-तिष्यतीति” च । तथाज्ञानपूर्व्वकोद्गानस्य फलमपि तत्रोक्तंयथा “य एवदेवं विद्वान् साम गायति उभौ स गायतिसोऽमुनैव स एष ये चामुष्मात् पराञ्चोलोकास्तांश्चाप्नोतिदेवकामांश्च अथानेनैवमेवैतस्मादर्व्वाञ्चोलोकास्तांश्चाप्नोतिमनुष्यकामांश्च । तस्मादुहैवं विदुद्गाता ब्रूयात् कं तेकाममागानीति एष ह्येव कामागानस्येष्टे य एतदेवंविद्वान् साम गायति” छा० उ० ।
Grassman
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.