| YouTube Channel

उदुम्बरः (udumbaraH)

 
Apte
English
उदुम्बरः [udumbarḥ], See उडुम्बर. Threshold
विद्रुमोदुम्बरद्वारैर्वै- दूर्यस्तम्भपङ्क्तिभिः
Bhāg.*
 9.11.32. ˚मशक
=
 कूपमण्डूक q. v.
Apte Hindi
Hindi
उदुम्बरः
पुं*
 - -
गूलर का वृक्ष
उदुम्बरः
पुं*
 - -
घर की देहली या ड्यौढ़ी
उदुम्बरः
पुं*
 - -
हिजड़ा
उदुम्बरः
पुं*
 - -
एक प्रकार का कोढ़
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उदुम्बरः, क्षीरवृक्षः, हेमदुग्धः, सदाफलः, कालस्कन्धः, यज्ञयोग्यः, यज्ञीयः, सुप्रतिष्ठितः, शीतवल्कः, जन्तुफलः, पुष्पशून्यः, पवित्रकः, सौम्यः, शीतफलः
noun
न्यग्रोधजातीयः वृक्षः यस्य फले जन्तवः सन्ति।
"सः उदुम्बरस्य छायायाम् उपविष्टः।"
Synonyms:
 उदुम्बरः, हेमदुग्धः, सदाफलः, कालस्कन्धः, जन्तुफलः, पवित्रकः, शीतफलः
noun
क्षीरवृक्षस्य फलम् यस्मिन् जन्तवः सन्ति।
"सः उदुम्बरान् छिनत्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: उदुम्बरः
Root: उदुम्बरः
Gender: undefined
Number: undefined
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Glomerous fig tree
Tamil Atti
Shloka(s):
3|3|28|1 ► उदुम्बरे प्राणिफलो मशकी हेमदुग्धकः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|28|1 ⇢ उदुम्बराः (उदुम्बर) (पुं) ⇒ Glomerous fig tree
Tamil Atti ⇒
➠ 3|3|28|1 ⇢ प्राणिफलः (प्राणिफल) (पुं) ⇒ Glomerous fig tree
Tamil Atti ⇒
➠ 3|3|28|1 ⇢ मशकी (मशकिन्) (पुं) ⇒ Glomerous figtree
Tamil Atti ⇒
➠ 3|3|28|1 ⇢ हेमदुग्धकः (हेमदुग्धक) (पुं) ⇒ Glomerous fig tree
Tamil Atti ⇒
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उदुम्बरः
Root: उदुम्बरः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ cluster fig tree [Ficus Glomerata - Bot.]
Shloka(s):
2|4|22|1 ► उदुम्बरो जन्तुफलो यज्ञाङ्गो हेमदुग्धकः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|22|1 ⇢ उदुम्बराः (उदुम्बर) (पुं)
➠ 2|4|22|1 ⇢ जन्तुफलः (जन्तुफल) (पुं) ⇒ cluster fig tree [Ficus Glomerata - Bot.]
➠ 2|4|22|1 ⇢ यज्ञाङ्गः (यज्ञाङ्ग) (पुं) ⇒ black-spotted antelope, black cutch tree [Acacia Catechu - Bot.], cluster fig tree [Ficus Glomerata - Bot.], bleeding-heart plant [Clerodendrum indicum - Bot.]
➠ 2|4|22|1 ⇢ हेमदुग्धकः (हेमदुग्धक) (पुं) ⇒ cluster fig tree [Ficus Glomerata - Bot.]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
जातिः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उदुम्बरः,
पुं,
 उडम्बरवृक्षः । यज्ञडुमुर इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । क्षीरवृक्षः २ हेमदुग्धः ३ सदाफलः ४कालस्कन्धः ५ यज्ञयोग्यः ६ यज्ञीयः ७ सुप्रति-ष्ठितः ८ शीतवल्कः ९ जन्तुफलः १० पुष्पशून्यः११ पवित्रकः १२ सौम्यः १३ शीतफलः १४ । अस्यपक्वफलगुणाः । सधुरत्वम् । हिमत्वम् । कृमि-कारित्वम् । रक्तपित्ततृष्णामूर्च्छादाहनाशित्वञ्च ।अस्य सुपक्वफलगुणाः । अतिशयशीतलत्वम् । मधु-रत्वम् । पित्तश्रमशोषहारित्वञ्च । अस्यामफल-गुणाः । कषायत्वम् । अग्निदीपनत्वम् । रक्त-विकारित्वञ्च ॥
अस्य त्वग्गुणाः । शीतत्वम् ।कषायत्वम् । व्रणनाशित्वम् । गर्भिणीगर्भसंरक्षक-त्वम् । स्तनदुग्धदातृत्व ञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
(अस्य पर्य्यायगुणौ यथा ।“उदुम्बरो जन्तुफलो यज्ञाङ्गो हेमदुग्धकः ।उदुम्बरो हिमो रूक्षो गुरुः पित्तकफास्रजित् ॥
मधुरस्तुवरो वर्ण्यो व्रणशोधनरोपणः” ॥
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ म भागे वटादिवर्गे ॥
अस्य फलगुणांश्चाह चरकः सूत्रस्थाने सप्तविंशे-ऽध्याये यथा, --“अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधानां फलानि च ।कषायमधुराम्लानि वातलानि गुरूणि च ॥
* ॥
)कुष्ठविशेषः । देहली । गोवराटेर नीचेर काठ्इति भाषा । पण्डकः । नपुंसकं । इति हेमचन्द्रः ॥