उदार (udAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उदार mfn.
   (-रः-रा-री-रं)
	 1. Generous,  liberal,  munificent.
	 2. Great.
	 3.
Unperplexed.
	 4. Gentle.
	 5. Upright,  honest,  sincere.
	 6. Eloquent.
7. Proper,  right.
 E.
  उद् well,  आङ् prefixed to ऋ to go,  and अप्
affixed.

Capeller Eng

English

 उदार॑ a.
  raising,  causing
 sublime,  noble,  excellent.  m.
 
rising fog or mist
 pl.
  the spirits of the fog. 

Yates

English

 उदा_र (रः-रा-री-रं)
a. Generous,  noble.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	 liberal
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	 generous
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	 lenient
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  eloquent
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  best
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  energetic
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  munificent
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  unperplexed
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  illustrious
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  noble
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  sincere
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  high
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  exciting
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  upright
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  excellent
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  proper
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  lofty
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  effecting
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  honest
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  bountiful
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  right
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  great
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  active
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  gentle
उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	  exalted
उदार 	-	 udAra 	-	 m.
  	-	  recitation
उदार 	-	 udAra 	-	 m.
  	-	  rising fog or vapour
उदार 	-	 udAra 	-	 m.
  	-	  sort of grain with long stalks
उदार 	-	 udAra 	-	 m.
  	-	  figure in rhetoric

उदार 	-	 udAra 	-	 adj.
  	-	 liberal
दानिन् 	-	  dAnin 	-	 adj.
  	-	 liberal
वदान्य 	-	  vadAnya 	-	 adj.
  	-	 liberal
न्यागिन् 	-	  nyAgin 	-	 adj.
  	-	 liberal
भोज 	-	  bhoja 	-	 adj.
  	-	 liberal
स्थूललक्ष्य 	-	  sthUlalakSya 	-	 adj.
  	-	 liberal
त्यागशील 	-	  tyAgazIla 	-	 adj.
  	-	 liberal
अकृपण 	-	  akRpaNa 	-	 adj.
  	-	 liberal
मुक्तहस्त 	-	  muktahasta 	-	 adj.
  	-	 liberal
त्यागिन् 	-	  tyAgin 	-	 adj.
  	-	 liberal
बहुप्रद 	-	  bahuprada 	-	 adj.
  	-	 liberal
उदारहस्त 	-	  udArahasta 	-	 adj.
  	-	 liberal  [ with money ]
रातिषाच् 	-	  rAtiSAc 	-	 adj.
  	-	 liberal
सुदोघ 	-	  sudogha 	-	 adj.
  	-	 liberal
सुराधस् 	-	  surAdhas 	-	 adj.
  	-	 liberal
अप्रददि 	-	  apradadi 	-	 adj.
  	-	 liberal
त्यागयुत 	-	  tyAgayuta 	-	 adj.
  	-	 liberal
दानकाम 	-	  dAnakAma 	-	 adj.
  	-	 liberal
दानवत् 	-	  dAnavat 	-	 adj.
  	-	 liberal
दानु 	-	  dAnu 	-	 adj.
  	-	 liberal

 
   उदार  udAra  adj.
    generous    
   स्थूललक्ष्य  sthUlalakSya adj.
   generous    
   उदात्त  udAtta adj.
   generous   
   राति  rAti adj.
   generous    
   रातिषाच्  rAtiSAc adj.
   generous   
   सुभोजस्  subhojas adj.
   generous    
   कल्याण  kalyANa adj.
   generous   
   भाजयु  bhAjayu adj.
   generous    
   महानुभाव  mahAnubhAva adj.
   generous   
   वसुदा  vasudA adj.
   generous    
   सुकृतिन्  sukRtin adj.
   generous   
   स्थूललक्ष  sthUlalakSa adj.
   generous    
   उदारता  udAratA f.
   generousness  
   उदारत्व  udAratva n.
   generousness   
   अलमार्य  alamArya adj.
   very generous   
   उदारसत्त्व  udArasattva adj.
   generous-minded   
   कल्पतरु  kalpataru m.
   generous person  
   सुसनितृ  susanitR m.
   generous benefactor   
   उदारचरित  udAracarita adj.
   of generous behaviour  
   मंहिष्ठ  maMhiSTha adj.
   very liberal or generous    
   उरुसत्त्व  urusattva adj.
   of a generous or noble nature  
   महात्याग  mahAtyAga adj.
   extremely liberal or generous    
   महात्यागिन्  mahAtyAgin adj.
   extremely liberal or generous      
            

 
   उदार  udAra  adj.
    lenient    
   सहते  { सह् }  sahate  { sah } verb  be lenient towards     
            

Wilson

English

 उदार
mfn.
   (-रः-रा-री-रं)
1 Generous,  liberal,  munificent.
2 Great.
3 Unperplexed.
4 Gentle.
5 Upright,  honest,  sincere.
6 Eloquent.
7 Proper,  right.
E.
  उद् well,  आङ् prefixed to ऋ to go,  and अप् affixed.

Apte

English

उदार [udāra],  a.
 

Generous,  liberal,  munificent.

(a) Noble,  exalted,  dignified
 स तथेति विनेतुरुदारमतेः R.*
  8.91,  5.12
 वाचः 65
 उदाराः सर्व एवैते Bg.*
  7.18. (b) High,  loft y,  great,  best,  illustrious,  distinguished
 ˚कीर्तेः Ki.*
  1.18
 ˚तपसः Bh.*
  3.51.

Honest,  sincere,  upright.

good,  nice,  fine
 कृतः कटोभीष्म उदारः शोभनः Mbh.*
  2.3.1
 उदारः कल्पः Ś.*
  5.

Proper,  right.

Eloquent.

Kind,  soft ,  agreeable
 ˚वाचः कन्यकाः R.*
  14.77.

Rich,  plentiful
 उदारा श्रीः स्थिता ह्यस्याम् Rām.*
  4.22.16. उदारमभ्यवहारविधिम् Dk.*
  49
 Mu.*
  3.8.

Large,  extensive,  grand,  splendid
 साकेतोपवनमुदारमध्यु- वास R.*
  13.79
 उदारनेपथ्यभृताम् 6.6 richly dressed.

Beautiful,  charming,  lovely
 Ku.*
  7.14
 Śi.*
  5.21
 see उदारदर्शन below
 R.*
  16.26, 51.

Unperplexed.

Exciting,  driving forth (Ved. ). श्रीणामुदारो धरुणो रयीणाम् Rv.*
  1.45.5. -रम् ind.
 

Loudly
 प्रगीयते सिद्ध- गणैश्च योषितामुदारमन्ते कलभाविकस्वरैः Śi.*
  4.33.

By means of arguments
 इति तानुदारमनुनीय Ki.*
  12.4. -रः Ved.
 

A rising fog or vapour.

A sort of grain with long stalks.

A figure in Rhetoric which attributes greatness to inanimate objects. Comp.
   -आत्मन्,  -चेतस्,  -चरित,  -मनस्,  -सत्त्व a.
  noble-minded magnanimous
 उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम् H.*
  1.68.-धी a.
 

of sublime genius,  highly intelligent
 धियः समग्रैः स गुणैरुदारधीः R.*
  3.3.

noble-minded. (m. ) N.
  of Viṣṇu. (f. ) good abilities. -दर्शन a.
  good-looking (having large-eyes)
 तथा हि ते शीलमुदारदर्शने Ku.*
  5.36.-रमणीय a.
  grand and lovely,  transcendental
 S.*
  7.-वीर्य a.
  of great power. -वृत्तार्थपद a.
  of excellent words and meaning and metre
 उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैस्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् Rām.*
  1.2.42. -सत्त्वाभिजन a.
  Of noble character and descent
 उदारसत्त्वाभिजनो हनूमान् Rām.*
  4.47.14.

Apte 1890

English

 उदार a. 1 Generous,  liberal,  munificent. 
2 (a) Noble,  exalted,  dignified
 स तथेति विनेतुरुदारमतेः R. 8. 91,  5. 12
 वाचः 65
 Bg. 7. 18. (b) High,  lofty,  great,  best,  illustrious,  distinguished
 °कीर्तेः Ki. 1. 18
 तपसः Bh. 3. 51. 
3 Honest,  sincere,  upright. 
4 Good,  nice,  fine
 उदारः कल्पः Ś. 5. 
5 Proper,  right. 
6 Eloquent. 
7 Kind,  soft,  agreeable
 °वाचः कन्यकाः R. 14. 77. 
8 Rich,  plentiful
 उदारमभ्यवहारविधिं Dk. 49
 Mu. 3. 8. 
9 Large,  extensive,  grand,  splendid
 साकेतोपवनमुदारमध्युवास R. 13. 79
 उदारनपथ्यभृतां 6. 6 richly dressed. 
10 Beautiful,  charming,  lovely
 Ku. 7. 14
 Śi. 5. 21
 see उदारदर्शन below
 R. 16. 26,  51. 
11 Unperplexed. 
12 Exciting,  driving forth (Ved.). 
रं ind. 1 Loudly
 Śi. 4. 33. 
2 By means of arguments
 Ki. 12. 40. 
रः Ved. 1 A rising fog or vapour. 
2 A sort of grain with long stalks. 
3 A figure in Rhetoric which attributes greatness to inanimate objects. 
Comp. 
आत्मन्,  चेतस्,  -चरित,  -मनस्,  -सत्त्व a. nobleminded,  magnanimous
 उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुंबकं H. 1. 
धी a. {1} of sublime genius,  highly intelligent
 धियः समग्रैः स गुणैरुदारधीः R. 3. 30. {2} noble-minded. (
m.) N. of Viṣṇu. (
f.) good abilities. 
दर्शन a. good-looking (having large eyes)
 तथा हि ते शीलमुदारदर्शने Ku. 5. 36. 
रमणीय a. grand and lovely,  transcendental
 Ś. 7. 

Monier Williams Cologne

English

 उद्-आर॑ mf(आ and ई [gaṇa बह्व्-आदि,  Pāṇ.
  iv,  1,  45])n.  (√ ऋ),  high,  lofty,  exalted

 great,  best

 noble,  illustrious,  generous

 upright,  honest,  MBh.
  
 Śak.
 
 Śiś.
  &c.

 liberal,  gentle,  munificent

 sincere,  proper,  right

 eloquent

 unperplexed,  L.
 

 exciting,  effecting,  RV.
   x,  45,  5

 active,  energetic,  Sarvad.
 

 उद्-आर॑ (अस्),  m.
  rising fog or vapour (in some cases personified as spirits or deities),  AV.
  
 AitBr.
  

 a sort of grain with long stalks,  L.
 

 a figure in rhetoric (attributing nobleness to an inanimate object).

Monier Williams 1872

English

 उदार उद्-आर,  अस्,  आ,  or ई,  अम् (fr. rt. ऋ with
उद्),  high,  lofty,  exalted,  noble,  illustrious,  generous, 
liberal,  gentle,  munificent,  great,  best
 upright,  honest, 
sincere
 proper,  right
 eloquent
 unperplexed
 Ved.
causing to rise,  exciting,  driving forth
 (अम्),  ind.
aloud
 (अस्),  m.,  Ved. a rising fog or vapour
 a sort
of grain with long stalks
 a figure in rhetoric,  attri-
buting nobleness to an inanimate object
 (आस्),  pl.
nebulous forms,  spirits (?).
—उदार-चरित,  अस्,  आ,  अम्, 
of a generous disposition,  noble-minded.
—उदार-
चेतस्,  आस्,  आस्,  अस्,  high-minded,  magnanimous.
—उदा-
र-ता,  f. liberality,  generosity.
—उदार-धी,  ईस्,  ईस्, 
इ,  highly intelligent,  wise,  sagacious,  noble-minded.
—उदार-वीर्य,  अस्,  आ,  अम्,  of great power.
—उदार-
सत्त्व,  अस्,  आ,  अम्,  generous-minded.

Macdonell

English

 उदार 1. ud-āra,  a.
  rousing
 exalted
 distinguished,  🞄excellent
 noble
 loud: -m,  ad. aloud.

 उदार 2. u-dāra,  m.
  pl.
  Śivaʼs wife.

Benfey

English

 उदार उदार,  i. e. उद्-ऋ + अ,  adj.
 ,  f.
 
रा and री, 
 1. Distinguished,  Nal. 1,  8.
 2. Excellent,  Rām.  1,  35,  8.
 3. Great, 
MBh. 3,  13158.
 4. Gentle,  Rām.  1, 
33,  3.
 5. Munificent,  Dacak. in Chr.
183,  4.

Hindi

उदार

Apte Hindi

Hindi

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"दानशील,  मुक्त-हृदय,  दानी"

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"भद्र,  श्रेष्ठ"

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"उच्च,  विख्यात,  पूज्य"

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"ईमानदार,  निष्कपट,  खरा"

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"अच्छा,  बढ़िया,  उमदा"

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
वाग्मी

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"बड़ा,  विस्तृत,  विशाल,  शानदार "

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
मूल्यवान वस्त्र पहने हुए

उदार
वि* - उद्+आ+रा+क
"सुन्दर,  मनोहर,  प्यारा"

उदारम्
अव्य* - -
जोर से

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಾನಿ /ತ್ಯಾಗಶೀಲ
निष्पत्तिः - > ऋ (गतौ) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > उच्चैरासमन्तात् ऋच्छति
प्रयोगाः - > "उदाराः सर्व एवैते ज्ञानीत्वात्मैव मे मतम्"
उल्लेखाः - > गीता० ७-१८
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಘನತೆ ಹೊಂದಿದ /ಹಿರಿಮೆ ಪಡೆದ /ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ
प्रयोगाः - > "इत्यर्घ्यपात्रानुमितव्ययस्य रधोरुदारामपि गां निशम्य"
उल्लेखाः - > रघु० ५-१२
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ /ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ
निष्पत्तिः - > ऋ - "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > उदर्यते
प्रयोगाः - > "उदारकीर्तेरुदयं दयावतः प्रशान्तबाधं दिशतोऽभिरक्षया"
उल्लेखाः - > किरा० १-१८
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳವಾದ /ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ
प्रयोगाः - > "ददत्या शालीनामवनतिमुदारे सति फले"
उल्लेखाः - > मुद्रा० ३-८
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ /ದಯಾಳು /ಸಹೃದಯ
प्रयोगाः - > "विनोदयिष्यन्ति नवाभिषङ्गामुदारवाचो मुनिकन्यकास्त्वाम्"
उल्लेखाः - > रघु० १४-७७
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಮಣೀಯವಾದ /ಮನೋಹರವಾದ
प्रयोगाः - > "दूष्यैरिव क्षितिभृतां द्विरदैरुदारतारावलीविरचनैर्व्यरुचन्निवासाः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-२१
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೊಡ್ಡದಾದ /ವಿಸ್ತಾರವಾದ /ಅಗಲವಾದ
प्रयोगाः - > "शत्रुघ्नप्रतिविहितोपकार्यमार्यः साकेतोपवनमुदारमध्युवास"
उल्लेखाः - > रघु० १३-७९
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಋಜುವಾದ /ಸರಳವಾದ /ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ
उदार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥವತ್ತಾದ
प्रयोगाः - > "उदारचेता गिरमित्युदाराम्"
उल्लेखाः - > किरा० ३-१०

L R Vaidya

English

 udAra {% a. (f. रा or री) %} 1. High,  lofty,  illustrious,  munificent,  R.v.12,  viii.61,  Bg.vii.1
honest,  sincere
eloquent
large,  wide,  broad,  K.S.v.36
beautiful,  charming,  K.S.vii.14,  (the acc. sing. उदारम् is sometimes used adverbially,  Sis.iv.33.)

Bopp

Latin

 उदार (r. ऋ praef. उत् s. अ)
1) munificus,  liberalis. BH.
7. 18.
2) magnus. AM.: दातृमहतोः.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 udāra,  adj. (= audāra,  °rika
 neither Skt. udāra nor Pali udāra,  uḷāra,  seems so used),  coarse: Samādh 〔22.26〕 (vs) yasya codāra saṃjñādi nāmarūpasmi vartate,  visabhāgāya saṃjñāya udāraṃ citta jāyate,  if in the nāma-rūpa of someone there works a coarse saṃjñā etc.,  then,  since this saṃjñā is not homogeneous [with the pure mind],  the mind becomes coarse too (Régamey).

Indian Epigraphical Glossary

English

 udāra (CII 1),  a person of high rank
 a rich man.

Lanman

English

 udārá,  a. (like Eng. exalted,  i. e.) noble, 
excellent. [√ṛ + ud,  ‘rise.’]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चञ्चल,  अपस्यु,  इर्य,  इषिर,  उत्साहिन्,  उदार,  विचर्षणि,  सक्रिय,  सचेष्ट
adjective
 
यः अतीव चपलः अस्ति।
 "चञ्चलानां बालकानां पालनं कठिनं भवति।"

Synonyms:
  उदार,  विशालहृदय,  दक्षिण,  सरल,  उदारधी
adjective
 
यस्य हृदयं विशालम् अस्ति।
 "उदारः राजा राज्यस्य दानं दत्वा वने गतः।"

Synonyms:
  सत्,  साधु,  पुण्यवत्,  सात्त्विक,  सत्यपर,  सत्यरत,  सत्यवृत्त,  सधर्म,  शुद्धकर्मन्,  शुचिचरित्,  विशुद्ध,  शीलिन्,  स्थितिमत्,  प्राञ्जल,  प्रगुण,  सरल,  अजिह्म,  अशठ,  आलि,  उदार,  ऋजूयु,  निर्व्याज,  निश्चक्रिक,  निष्कैतव,  निष्प्रपञ्च,  निशठ,  रजिष्ठ,  वक्तृ,  श्लक्ष्ण,  सुप्रतीक
adjective
 
अकपटी सत्शीलः।
 "सन्तः सदा पूजार्हाः सन्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rgya che
१) उदात्त २) उदार ३) विपुल ४) विषाद ५) विस्तर ६) विस्तीर्ण ७) वैपुल्य

rgya che ba
१) आयत २) उदार ३) पृथु ४) प्रथित ५) विपुल ६) विशद ७) विशाल ८) विस्तीर्ण

rgya chen
१) उदार २) प्रविस्तृत ३) बहल ४) विपुल ५) विशाल

rgya chen po
१) उत्तर २) उदार ३) औदारिक ४) प्रथित ५) विपुल ६) विस्तीर्ण ७) वैपुल्य

rgya cher
१) उदार २) मूयस्या मात्रय ३) विस्तर ४) विस्तरशः ५) विस्तरेण ६) विस्तीर्ण

rgyas che ba
उदार

che
१) २) उदार ३) उद्दाम ४) उरु ५) ° तर ६) तीव्र ७) पृथु ८) प्राज्य ९) महत् १०) महा ° ११) विशाल १२) शाला १३) श्रेष्ठ १४) स्थूल १५)

chen po
१) अतिमात्र २) अधिमात्र ३) आयत ४) उच्छैः ५) उदार ६) गुरु ७) ज्येष्ठ ८) बहु ९) बृहत् १०) भूयः ११) महत् १२) महत्ता १३) महा १४) महान्त १५) विपुल १६)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
महेच्छे तूद्भटोदारोदात्तोदीर्णमहाशयाः ।
महामना महात्मा च कृपणस्तु मितंपचः ॥ ३६७ ॥
कीनाशस्तद्धनक्षुद्रकदर्यदृढमुष्टयः ।
किंपचानो दयालुस्तु कृपालुः करुणापरः ॥ ३६८ ॥
सूरतोऽथ दया शूकः कारुण्यं करुणा घृणा ।
कृपानुकम्पानुक्रोशो हिंस्रे शरारुघातुकौ ॥ ३६९ ॥
-wordlist-
 
महेच्छ (पुं),  उद्भट (पुं),  उदार (पुं),  उदात्त (पुं),  उदीर्ण (पुं),  महाशय (पुं),  महामनस् (पुं),  महात्मन् (पुं),  कृपण (पुं),  मितम्पच (पुं),  कीनाश (पुं),  तद्धन (पुं),  क्षुद्र (पुं),  कदर्य (पुं),  दृढमुष्टि (पुं),  किम्पचान (पुं),  दयालु (पुं),  कृपालु (पुं),  करुणापर (पुं),  सूरत (पुं),  दया (स्त्री),  शूक (पुं),  कारुण्य (क्ली),  करुणा (स्त्री),  घृणा (स्त्री),  कृपा (स्त्री),  अनुकम्पा (स्त्री),  अनुक्रोश (पुं),  हिंस्र (पुं),  शरारु (पुं),  घातुक (पुं)

--source--
 
दक्षिणे सरलोदारौ शठस्तु निकृतोऽनृजुः ।
-wordlist-
 
दक्षिण (पुं),  सरल (पुं),  उदार (पुं),  शठ (पुं),  निकृत (पुं),  अनृजु (पुं)

--source--
 
दातोदारः स्थूललक्षो दानशौण्डो बहुप्रदे ॥ ३८५ ॥
-wordlist-
 
दातृ (पुं),  उदार (पुं),  स्थूललक्ष (पुं),  दानशौण्ड (पुं),  बहुप्रद (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

महोत्साह
महोत्साह,  महोद्योग,  महेच्छ,  महामनस्,  उदात्त,  उदीर्ण,  महात्मन्,  उदार
महोत्साहो महोद्योगो महेच्छः स्यान्महामनाः ॥ ३५५ ॥
उदात्तश्च तथोदीर्णो महात्मोदार उच्यते ।
verse 2.1.1.355
page 0042

Tamil

உதா3ர : தாராள மனம் உள்ள,  சிறந்த,  மேலான,  புகழ் பெற்ற,  அழகான,  நாவன்மை பெற்ற.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उदारः,  त्रि,  (उत्कृष्टमासमन्तात् राति । रा + आत-श्चेति कः । उदर्य्यते,  ऋगतिप्रापणयोः कर्म्मणि घञ्वा ।) दाता । महान् । (यथा गीतायां ७ । १८ ॥
“उदाराः सर्व्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम्” ॥
“उदारा सहान्तः मौक्षभाज एव इत्यर्थः” ॥
इति श्रीधरस्वामी ।) ऋज्वाशयः । तत्पर्य्यायः ।दक्षिणः २ सरलः ३ । इत्यमरः ॥
(“क उदारः समर्थश्च त्रैलोक्यस्यापि रक्षणे” ।इति रामायणे आदिकाण्डे । गभीरः । सारवान् ।रम्यः । न्याय्यः ।“इत्यर्ध्यपात्रानुमितव्ययस्यरघोरुदारामपि गां निशम्य” ।इति रघुः ५ । १२ । असाधारणः । सरलाशयः ।शिष्टः ।“स तथेति विनेतुरुदारमतेःप्रतिगृह्यवचो विससर्ज मुनिम्” । इति रघुः । ८ । ९१ ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उदार त्रि०
  उद् + आ + रा--क । १ दातरि,  २ महति,  ३ सरले, ५ दक्षिणे,  ५ गम्भीरे,  ६ असाधारणे च । “मञ्जर्य्युदाराशुशुभेऽर्ज्जुनस्य” “सतथेति विनेतुरुदारमतेः” साकेती-पवनमुदारमध्युवास” “रघुः उदारमन्ते कलभाविकस्वरैः”माघः । “ईप्सितार्थक्रियोदारं तेऽभिनन्द्य गिरेर्बचः”“तथा हि ते शीलमुदारदर्शने!” कुमा० । ततो भावे ष्यञ्औदार्य्य न०
  तल् उदारता स्त्री त्व उदारत्व न०
  तद्भावे ।

Capeller

German

 उदार॑ erregend
 erhaben,  edel,  ausgezeichnet.

Grassman

German

 udārá,  m.,  Erreger [von ar mit úd].
-ás {871, 5} śrīṇā́m 〰 dharúṇas rayī́ṇām (Agni).

Burnouf

French

 उदार उदार a. (ऋ) m à m.
  qui s'élève: grand
noble
 généreux,  libéral,  magnifique.
उदारधि a. (धी) de haute intelligence
 à l'âme
haute
 magnanime.

Stchoupak

French

 उदार-
 a. haut 
 abondant,  grand 
 noble,  majestueux 
 honnête 
agréable 
 dit à voix haute 
 -ता- f.
  -त्व- nt. noblesse 
 énergie
 
 -क- m.
  n.
  d'un homme.
°चरित- a. à la conduite noble 
 m.
  n.
  d'un roi.
°चेतस्- a. magnanime,  noble.
°दर्शन- a. à l'aspect noble.
°धी- °मति- a. intelligent,  sagace.
°सत्त्व- a. de noble caractère.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.