उदर (udara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उदर n.
  (-रं)
	 1. The belly.
	 2. War.
	 3. Any morbid abdominal affection, 
as liver,  spleen,  &c.
	 f.
  (-री) Enlargement of the abdomen from
dropsy or flatulency.
 E.
  उद् up,  ऋ to go,  अप् affix
 what goes up
or swells with food,  slaughter,  &c. or उद् prefixed to दृ to burst, 
and अच् or अल् Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 उद॑र n.
  (adj.  —° f.
  आ & ई) belly,  womb,  cavity, 
interior,  inside
 loc.
  within,  amidst (—°).

Yates

English

 उदर (रं) 1.
m.
  The belly
 war.
(री) 3.
f.
  Enlargement of the
abdomen from dropsy.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उदर 	-	 udara 	-	 n.
  	-	 abdomen
वक्षणा 	-	  vakSaNA 	-	 f.
  	-	 abdomen
वस्ति 	-	  vasti 	-	 f.
  	-	 abdomen
कुक्षि 	-	  kukSi 	-	 m.
  	-	 abdomen
मध्यदेश 	-	  madhyadeza 	-	 m.
  	-	 abdomen
आशय 	-	  Azaya 	-	 m.
  	-	 abdomen
जठर 	-	  jaThara 	-	 n.
  	-	 abdomen
पक्वाधान 	-	  pakvAdhAna 	-	 n.
  	-	 abdomen
महानिम्न 	-	  mahAnimna 	-	 n.
  	-	 abdomen
महोदर 	-	  mahodara 	-	 n.
  	-	  large abdomen
पिचण्ड 	-	  picaNDa 	-	 m.
 n.
  	-	  belly or abdomen
आकोष्ठम् 	-	  AkoSTham 	-	 ind.
  	-	  down to the abdomen
उदरग्रन्थि 	-	  udaragranthi 	-	 m.
  	-	  knot in the abdomen
कौष्ठ्य 	-	  kauSThya 	-	 adj.
  	-	  being in the abdomen
गम्भीरकुक्षिता 	-	  gambhIrakukSitA 	-	 f.
  	-	  having a deep abdomen
कुक्षि 	-	  kukSi 	-	 m.
  	-	  cavity of the abdomen
कोष्ठरोग 	-	  koSTharoga 	-	 m.
  	-	  disease of the abdomen
वामकुक्षि 	-	  vAmakukSi 	-	 m.
  	-	  left side of the abdomen
उदर 	-	  udara 	-	 n.
  	-	  enlargement of the abdomen
कोष्ठताप 	-	  koSThatApa 	-	 m.
  	-	  excessive heat in the abdomen
कौष्ठ 	-	  kauSTha 	-	 adj.
  	-	  being in the stomach or abdomen
मक्कल्ल 	-	  makkalla 	-	 m.
  	-	  dangerous abscess in the abdomen
उदरदार 	-	  udaradAra 	-	 m.
  	-	  particular disease of the abdomen
सहस्रशिरसोदर 	-	  sahasrazirasodara 	-	 adj.
  	-	  having a thousand heads and abdomens
स्तब्धपूर्णकोष्ठ 	-	  stabdhapUrNakoSTha 	-	 adj.
  	-	  one who has a swollen or full abdomen
पित्तगुल्म 	-	  pittagulma 	-	 m.
  	-	  swelling of the abdomen caused by bile
कोशगतवस्तिगुह्यता 	-	  kozagatavastiguhyatA 	-	 f.
  	-	  having the vagina hidden in the abdomen
श्लेष्मगुल्म 	-	  zleSmagulma 	-	 m.
  	-	  swelling in the abdomen caused by phlegm
जठरगद 	-	  jaTharagada 	-	 m.
  	-	  morbid affection of the abdomen or bowels
मेदोधरा 	-	  medodharA 	-	 f.
  	-	  membrane in the abdomen containing the fat
भंसस् 	-	  bhaMsas 	-	 n.
  	-	  particular part of the intestine or abdomen
परिस्राविन् 	-	  parisrAvin 	-	 n.
  	-	  incurable form of swollen or enlarged abdomen
पित्तोदरिन् 	-	  pittodarin 	-	 adj.
  	-	  suffering from a bilious swelling of the abdomen
विनता 	-	  vinatA 	-	 f.
  	-	  abscess on the back or abdomen accompanying diabetes
दूष्युदर 	-	  dUSyudara 	-	 n.
  	-	  disease of the abdomen caused by poisonous substances
निचयगुल्म 	-	  nicayagulma 	-	 m.
  	-	  swelling of the abdomen caused by an excess of the 3 humours
मूत्रजठर 	-	  mUtrajaThara 	-	 n.
  	-	  swelling of the abdomen in consequence of retention of urine
आमातिसार 	-	  AmAtisAra 	-	 m.
  	-	  dysentery or diarrhoea produced by vitiated mucus in the abdomen
गुल्म 	-	  gulma 	-	 m.
  	-	  chronic enlargement of the spleen or any glandular enlargement in the abdomen

Wilson

English

 उदर
n.
  (-रं)
1 The belly.
2 War.
3 Any morbid abdominal affection,  as liver,  spleen,  &c.
f.
  (-री)
Enlargement of the abdomen from dropsy or flatulency.
E.
  उद् up,  ऋ to go,  अप् affix
 what goes up or swells with food, 
slaughter,  &c. or उद् prefixed to दृ to burst,  and अच् or अल्
Uṇādi aff.
  

Apte

English

उदरम् [udaram],  [उद्-ऋ-अप्]

The belly
 दुष्पूरोदरपूरणाय Bh.*
  2.119
 cf.
   कृशोदरी,  उदरभरणम्,  उदरंभरि &c.
 

The interior or inside of anything,  cavity
 तडाग˚ Pt.*
  2.15
 R.*
  5.7
 U.*
  2.16, 4.29
 त्वां कारयामि कमलोदरबन्धनस्थम् Ś.*
  6.2
 Śānti.1.5
 Ś.*
  1.19
 Amaru.*
  88
 जलदोदरेभ्यः Mk.*
  5
 Rs.*
  3.12
 घनानां वारिगर्भोदराणाम् Ś.*
  7.7.

Enlargement of the abdomen from dropsy or flatulence
 तस्य होदरं जज्ञे Ait. Br.

Any morbid abdominal affection,  such as liver,  spleen &c.
  (said to be of 8 kinds वात˚,  पित्त˚,  कफ˚,  त्रिलिङ्ग˚ or दूषी˚,  प्लीहा˚,  बद्धगुद˚,  आगन्तुक˚ and जल˚).

Slaughter [cf.   L.
  uterus
 Zend. udara].

Battle.Comp.   -अग्निः The digestive faculty. -आध्मानः flatulence of the belly. -आमयः disease of the belly,  dysentery,  diarrhœa.  -आमयिन् a.
  suffering from dysentery. -आवर्तः the navel. -आवेष्टः the tape-worm. -ग्रन्थिः,  -गुल्मः disease of the spleen. 

त्राणम् a cuirass,  armour covering the front of the body.

a bellyband. -पिशाच a.
  [उदरे तत्पूर्तौ पिशाच इव] gluttonous,  voracious (having a devilish appetite). (-चः) a glutton.  -पूरम् ind.
  till the belly is full
 P.
 III.4.31. उदरपूरं भुङ्क्ते Sk. eats his fill. -पोषणम्,  -भरणम् feeding the belly,  support of life (cf.   उदरंभरि). -शय a.
  अधिकरणे शेतेः P.
 III.2.15
 sleeping on the face or the belly. (-यः) fœtus. -सर्वस्वः a glutton,  an epicure (one to whom the belly is all-in-all

Apte 1890

English

 उदरं [उद्-ऋ-अप्] 1 The belly
 दुष्पूरोदरपूरणाय Bh. 2. 119
 cf. कृशोदरी,  उदरभरणं,  उदरंभरि &c. 
2 The interior or inside of anything,  cavity
 तडाग° Pt. 2. 150
 R. 5. 70
 U. 2. 16,  4. 29
 त्वां कारयामि कमलोदरबंधनस्थं Ś. 6. 19
 Śānti. 1. 5
 Ś. 1. 19
 Amaru. 88
 जलदोदरेभ्यः Mk. 5
 Rs. 3. 12
 घनानां वारिगर्भोदराणां Ś. 7. 4. 
3 Enlargement of the abdomen from dropsy or flatulence
 तस्य होदरं जज्ञे Ait. Br. 
4 Any morbid abdominal affection,  such as liver,  spleen &c. (said to be of {8} kinds वात°,  पित्त°,  कफ°,  त्रिलिंग° or दूषी°,  प्लीहा°,  बद्धगुद°,  आगंतुक° and जल°). 
5 Slaughter. [cf. L. uterus
 Zend. udara]. 
Comp. 
आध्मानः flatulence of the belly. 
आमयः disease of the belly,  dysentery,  diarrhœa. 
आमयिन् a. suffering from dysentery. 
आवर्तः the navel. 
आवेष्टः the tape-worm. 
ग्रंथिः 
गुल्मः disease of the spleen. 
त्राणं {1} a cuirass,  armour covering the front of the body. {2} a bellyband. 
पिशाच a. [उदरे तत्पूर्तौ पिशाच इव] gluttonous,  voracious (having a devilish appetite). (
चः) a glutton. 
पूरं ind. till the belly is full
 उदरपूरं भुंक्ते Sk. eats his fill. 
पोषणं,  
भरणं feeding the belly,  support of life. 
शय a. sleeping on the face or the belly. (
यः) fœtus. 
सर्वस्वः a glutton,  an epicure (one to whom the belly is all-in-all). 

Monier Williams Cologne

English

 उद॑र n.
  (√ दॄ,  Uṇ.
  v,  19
 √ ऋ,  BRD.
  & T.
 ),  the belly,  abdomen,  stomach,  bowels,  RV.
  
 AV.
  
 ŚBr.
  
 Suśr.
 
 MBh.
  
 Kathās.
  &c.
  

 the womb,  MBh.
  
 VP.
  
 Car.

 a cavity,  hollow

 the interior or inside of anything (उदरे,  inside,  in the interior),  Pañcat.
 
 Śak.
 
 Ragh.
 
 Mṛcch. &c.

 enlargement of the abdomen (from dropsy or flatulence),  any morbid abdominal affection (as of the liver,  spleen &c.
  
 eight kinds are enumerated),  Suśr.

 the thick part of anything (e.g. of the thumb),  Suśr.
  Comm.  on Yājñ.
 

 slaughter,  Naiṣ.

Monier Williams 1872

English

 उदर उदर,  अम्,  n. (fr. rt. ऋ with उद्?), 
the belly
 a cavity,  the interior or inside of anything
(e. g. उदरे,  inside,  in the interior)
 enlargement of
the abdomen from dropsy or flatulence,  any mor-
bid abdominal affection,  as liver,  spleen,  &c.,  a class
of eight different diseases
 the thick,  inner side of
the अन्गुष्ठ or thumb
 slaughter
 [cf. Lat. uterus.]
—उदर-ग्रन्थि,  इस्,  m. disease of the spleen,  lit.
‘knot of the belly’ (a chronic affection of this organ
not uncommon in India).
—उदर-त्राण,  अम्,  n. a
cuirass,  armour covering the front of the body
 a
girth,  a belly-band.
—उदर-दार,  अस्,  m.,  Ved. a
particular disease of the belly.
—उदर-पिशाच,  अस्, 
m. a glutton,  voracious,  one who devours everything, 
flesh,  fish,  &c.
—उदर-पूरम्,  ind. till the belly is
full.
—उदर-पोषण,  अम्,  n. feeding the belly,  sup-
porting life.
—उदर-भरण-मात्र-केवलेच्छु
(°ल-इच्°),  उस्,  उस्,  उ,  desirous only of the mere filing
of the belly.
—उदरम्-भरि,  इस्,  इस्,  इ,  nourishing
only one's own belly,  selfishly voracious,  gluttonous.
—उदर-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  having a large belly, 
corpulent.
—उदर-शय,  अस्,  आ,  अम्,  sleeping on the
face or belly.
—उदर-शाण्डिल्य,  अस्,  m.,  N. of a
sage.
—उदर-सर्वस्व,  अस्,  m. an epicure,  a glutton.
—उदराध्मान (°र-आध्°),  अम्,  n. flatulence of
the body.
—उदरामय (°र-आम्°),  अस्,  m. disease
of the belly,  dysentery,  diarrhœa.
—उदरामयिन्,  ई, 
इणी,  इ,  suffering from dysentery or diarrhœa.
—उद-
रावर्त (°र-आव्°),  अस्,  m. the navel.
—उदरावेष्ट
(°र-आव्°),  अस्,  m. tape worm.

Macdonell

English

 उदर ud-ára,  n.
  (—° a.
  f.
  ā,  ī) belly
 crop
 🞄womb
 abdominal swelling
 hollow,  interior 🞄[swelling: √ ṛ].

Benfey

English

 उदर उदर,  i. e. उद्-ऋ + अ,  n.
 
 1. The
belly.
 2. The interior part,  Bhartṛ.
2,  26.
 -- Comp.
 
कृश-,  adj.
 ,  f.
  री,  slender, 
Vikr. d. 154.
जल-,  n.
  dropsy,  MBh.
3,  14664.
दग्ध-,  (vb. दह्),  n.
  a
hungry stomach,  Hit. i. d. 62. निस्
-नत- (vb. नम्),  adj.
 ,  f.
  री,  having a
protuberant belly,  Rām.  6,  74,  8.
ब्रह्माण्डभाण्ड-,  i. e. ब्रह्मन्-अण्ड
-भाण्ड-,  n.
  the interior of the vessel-
like egg of Brahman,  Bhartṛ. 2,  93.
महा-,  adj.
 ,  f,  री,  having a large belly, 
Rām.  3,  23,  15.
लम्ब-,  m.
  1. a glutton. 
2. Gaṇeśa.
स-,  m.
  a brother,  Rājat.
5,  42.
सह-,  m.
  a brother of whole
blood.

Hindi

पेट

Apte Hindi

Hindi

उदरम्
नपुं*
   - उद्+ऋ+अप्
पेट

उदरम्
नपुं*
   - उद्+ऋ+अप्
"किसी वस्तु का भीतरी भाग,  गह्वर, "

उदरम्
नपुं*
   - उद्+ऋ+अप्
"जलोदर,  रोग के कारण पेट का फूल जाना"

उदरम्
नपुं*
   - उद्+ऋ+अप्
वध करना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उदर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಟ್ಟೆ
निष्पत्तिः - > उद् +ऋ (गतौ) - "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "वलिव्यपायस्फुटरोमराजिना निरायतत्वादुदरेण ताम्यता"
उल्लेखाः - > किरा० ८-१७
उदर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಧ್ಯಭಾಗ /ಒಳಭಾಗ
प्रयोगाः - > "ताम्रोदरेषु पतितं तरुपल्लवेषु निर्धौतहारगुलिकाविशदं हिमाम्भः"
उल्लेखाः - > रघु० ५-७०
उदर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುದ್ಧ
उदर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ಉದರರೋಗ /ಪ್ಲೀಹ
विस्तारः - > "उदरं जठरे युधि" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 udara {% n. %} 1. The belly,  उत्थानोच्छूनमंडूकपाटितोदरसंनिभे K.Pr.vii.,  M.iv.175
cavity,  interior or inside of anything,  त्वां कारयामि कमलोदरबंधनस्थम् Sak.vi.,  R.v.70,  Sant.S.i.5
enlargement of the abdomen from dropsy or flatulence
slaughter.

Bopp

Latin

 उदर m. (r. ऋ praef. उत् s. अ) venter (lat. uterus).

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

बलि
पु
बलि,  स्त्रीमध्यभागोर्मि,  चर्मजराकृति,  पूजोपहार,  दानवपुङ्गव,  अमरदण्ड,  जराश्लथचर्मन्,  ग्रीवा,  उदर,  दैत्य,  करपूजा,  उपहार
बलिः स्त्रीमध्यभागोर्मिर्बलिश्चर्मजराकृतिः ।
बलिः पूजोपहारः स्याद् बलिर्दानवपुङ्गवः ॥ ३१ ॥
बलिश्चामरदण्डे च जरया श्लथचर्मणि ।
ग्रीवायामुदरे दैत्ये करपूजोपहारयोः ॥ ३२ ॥
verse 1.1.1.31
page 0003

कृक
पु
कृक,  कण्ठ,  उदर
चीरं च वल्कले वस्त्रे कृकः कण्ठे तथोदरे ।
verse 3.1.1.30
page 0015

Lanman

English

 udára,  n. belly. [orig.,  perhaps,  ‘rising, 
swelling, ’ √ṛ + ud: for mg,  cf. the relation
of belly to AS. belgan,  ‘swell.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 उदर n. °Ellbogen,  H 43,  278.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rked pa
१) आहर २) उदर ३) कच (?) ४) कटि ५) जघन ६) प्रतिशर (?)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
तुन्दं तुन्दिर्गर्भकुक्षी पिचण्डो जठरोदरे ।
-wordlist-
 
तुन्द (क्ली),  तुन्दि (स्त्री),  गर्भ (पुं),  कुक्षि (पुं),  पिचण्ड (पुं),  जठर (क्ली),  उदर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पिचण्ड
पिचण्ड,  जठर,  उदर,  तुन्द,  कुक्षि,  गर्भ
ऊरुः सक्थि पिचण्डं जठरोदरतुन्दकुक्षिगर्भाः स्युः ॥ ५१५ ॥
verse 2.1.1.515
page 0059

कृपीट
कृपीट,  उदर,  जल
उदरे जले कृपीटं सम्बाधः सङ्कटे भगेऽप्युक्तः ।
verse 5.1.1.827
page 0095

नाममाला

Sanskrit

कुक्षि,  जठर,  उदर
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम् ।
verse 0.1.1.102
page 0051

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उदरं,  क्ली,
   (उत् ऋणातीति । “उदिदृणातेरजलौपूर्व्वपदान्त्यलोपश्च” । उत् + दॄ + अच् । अन्त्य-लोपश्च ।) नाभिस्तनयोर्मध्यभागः । पेट इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । पिचिण्डः २ कुक्षी ३ जठरः ४तुन्दम् ५ । इत्यमरः ॥
 युद्धम् । इति मेदिनी ॥
(“उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौ पादौ च पञ्चमम्” ।इति मनुः । ८ । १२५ ॥
)

 उदरः,  पुं,
   (उदरं अश्रयत्वेनास्त्यस्य । अर्श आदित्वादच् ।) उदरस्थरोगविशेषः । उदरी इति भाषा ।यथा । अथोदराधिकारः । तत्रोदरस्य निमित्त-माह ।“रोगाः सर्व्वेऽपि मन्देऽग्नौ सुतरामुदराणि च ।अजीर्णान्मलिनैश्चान्यर्जायन्ते मलसञ्चयात्” ॥
अग्नौ मन्दे सर्व्वे रोगा जायन्ते किन्तु सुतरा-मतिशयेन उदराणि जायन्ते । अपरानपि हेतू-नाह । अजीर्णान्मलिनैश्चान्यैः अत्यन्तदोषजनकैःमलसञ्चयात् मलानां दोषाणां पुरीषस्य चाति-वृद्धेः । अत्रोदरशब्देनोदरस्थो रोग उच्यते । यतआह ।“तात्स्थ्यतद्धर्म्मताभ्याञ्च तत्समीपतयापि च ।तत्साहचर्य्यात् शब्दानां वृत्तिरुक्ता चतुर्व्विधा” ॥
 * ॥
संप्राप्तिमाह ।“रुद्धाः स्वेदाम्बुवाहीनि दोषाः स्रोतांसि सञ्चिताः ।प्राणाग्न्यपानान् संदुष्य जनयन्त्युदरं नृणाम् ॥
 * ॥
सामान्यरूपमाह ।“आध्मानं गमने ऽशक्तिर्द्दौर्ब्बल्यं दुर्ब्बलाग्निता ।शोथः सदनमङ्गानां सङ्गो वातपुरीषयोः ।दाहस्तन्द्रा च सर्व्वेषु जठरेषु भवन्ति हि ॥
 * ॥
सन्निकृष्टनिदानपूर्व्विकां संख्यामाह ।“पृथक्दोषैः समस्तैश्च प्लीहबद्धक्षतोदकैः ।सम्भवन्त्युदराण्यष्टौ तेषां लिङ्गं पृथक् शृणु ॥
 * ॥
वातोदरस्य लक्षणमाह ।“तत्र वातोदरे शोथः पाणिपान्नाभिकुक्षिषु ।कुक्षिपार्श्वोदरकटीपृष्ठरुक् पर्ब्बभेदनम् ॥
शुष्ककासोऽङ्गमर्द्दश्च गुरुता मलसंग्रहः ।श्यावारुणत्वगादित्वमकस्मान्मांसवृद्धिमत् ॥
सतोदमेदमुदरं तनुकृष्णशिराततम् ।आध्मानादतिवच्छब्दमाहतं प्रकरोति च ॥
वायुश्चात्र सरुक् शब्दो विचरेत् सर्व्वतोगतिः” ॥
पाणिपादित्यत्र व्यञ्जनान्तः पाच्छब्द आर्षत्वात् ।कुक्षिपार्श्वोदरेत्यत्र कुक्षिशब्द उदरस्य वाम-दक्षिणभागद्वयवाची । सर्व्वतोगतिः सकलकोष्ठेसञ्चरन् ॥
 * ॥
 पैत्तिकमाह ।“पित्तोदरे ज्वरो मूर्च्छा दाहस्तृट् कटुकास्यता ।भ्रमोऽतिसारः पीतत्वं त्वगादावुदरं हरित् ॥
पीतताम्रशिरानद्ध सस्वेदं सोष्म दह्यते ।धूमायते मृदुस्पर्शं क्षिप्रपाकं प्रदूयते” ॥
हरित् शाकवर्णम् । सोष्म अन्तस्तापयुक्तम् । दह्यतेवहिर्दाहयुक्तम् । धूमायते धूममिवोद्वमति ।क्षिप्रपाकं क्षिप्रपाकात् जलोदरतां याति । प्रदू-यते व्यथते ॥
 * ॥
 कफोदरमाह ।“श्लेष्मोदरेऽङ्गसदनं स्वापश्चयथुगौरवम् ।तन्द्रोत्क्लेशोऽरुचिः श्वासः कासः शुक्लत्वगादिता ॥
उदरं स्तिमितं स्निग्धं शुक्लराजीततं महत् ।चिराभिवृद्धिकठिनं शीतस्पर्शं गुरु स्थिरम्” ॥
स्वापः स्पर्शाज्ञता । गौरवमङ्गानाम् । तन्द्रा निद्रा-बाहुल्यम् । उत्क्लेशो हृल्लासः । शुक्लराजीततंशुक्लशिराव्याप्तम् ॥
 * ॥
 सन्निपातोदुरमाह ।“स्त्रियोऽन्नपानं नखलोममूत्र-विडार्त्तवैर्युक्तमसाधुवृत्ताः ।यस्मै प्रयच्छन्त्यरयो गरांश्चदुष्टाम्बुदूषीविषसेवनाच्च ॥
तेनाशु रक्तं कुपिताश्च दोषाःकुर्य्युः सुघोरं जठरं त्रिलिङ्गम् ।तच्छीतवाते भृशदुर्द्दिने चविशेषतः कुप्यति दह्यते च ॥
स चातुरो मूर्च्छति हि प्रसक्तंपाण्डुः कृशः शुष्यति तृष्णया च ।दूष्योदरं कीर्त्तितमेतदेवप्लीहोदरं कीर्त्तयतो निबोध” ॥
स्त्रिय इत्यविवेकिसन्निहितजनोपलक्षणम् । ताश्चस्वसौभाग्यमिच्छन्त्यः । विट् मांर्ज्जारादीनाम् ।आर्त्तवं रजः । अरयो वा । गरान् संयोगजानिविषाणि । दुष्टाम्बु सविषमत्स्यतृणपर्णादियुतंशटितञ्च ॥
 दूषीविषं विषमेवाग्न्याद्युपघातेन स्वल्प-प्रभावम् । यत उक्तम् ।“जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वादावाग्निवातातपशोधितञ्च ।स्वभावतो वा गुणविप्रयुक्तंविषं हि दूषीविषतामुपैति” ॥
गुणविप्रयुक्तं गुणवियुक्तं तत् । उदरं शीततादिषुकुप्यति । दूषीविषस्य कोपात् । मूर्च्छातिविषयो-गात् । प्रसक्तं निरन्तरं एतदेव सन्निपातोदरम् ।तन्त्रान्तरे दूष्योदरं कीर्त्तितम् । अथवा परस्परंदूषयन्तीति दोषा एव दूष्याः तैः कृतमुदरं दूष्यो-दरम् ॥
 * ॥
 प्लीहोदरमाह ।“वर्द्धते प्लीहवृद्ध्या यद्विद्यात् प्लीहोदरं हि तत् ।तद्वामे वर्द्धते पार्श्वे निमित्तं तस्य तत्र यत् ॥
प्रवृद्धप्लीहलिङ्गानि यान्युक्तानि भिषग्वरैः ।प्लीहोदरेऽपि दृश्यन्ते तानि सर्व्वाणि देहिनाम्” ॥
प्लीहोदरस्यैव भेदो यकृद्दाल्युदरं न पुनरधिक-मित्याह । “सव्यान्यपार्श्वे यकृति प्रवृद्धे ज्ञेयं यकृ-द्दाल्युदरं तदेव” । यकृद्दालयति दोषैर्भेदयतीतियकृद्दाल्युदरं तदेव उदरमेव ॥
 * ॥
 बद्धगुदमाह ।“यस्यान्नमन्नैरुपलेपिभिर्व्वा, बालाश्मभिर्व्वा पिहितं यथावत् ।सञ्चीयते यस्य मलः सदोषः, शनैः शनैः शङ्करवच्च नाड्याम् ॥
निरुध्यते यस्य गुदे पुरीषंनिरेति कृच्छ्रादपि चाल्पमल्पम् ।हृन्नाभिमध्ये परिवृद्धिमेतितस्योदरं बद्धगुदं वदन्ति” ॥
उपलेपिभिः पिच्छिलैरन्नैः शाकशालुकादिभिः ।बालाश्मभिः बालुकाभिः कर्क्करैर्व्वा बालैः केशैःअश्मभिः पाषाणैर्व्वा । यथावत् यस्य यत् सम्भवति ।मलः पुरीषम् । शङ्करवत् संमार्ज्जनीक्षिप्ततृण-धूल्यादिवत् । “शङ्करोऽवकरः पुमान्” इत्यमरः ।शङ्करो घूण इति लोके । नाड्यां अन्त्रनाड्याम् ।हृन्नाभिमध्ये हृन्नाभ्योर्मध्ये ॥
 * ॥
 क्षतोदरमाह ।“शल्यं यथान्नोपहतं यदन्त्रंभुक्तं भिनत्त्यागतमन्यथा वा ।तस्मात् क्षतोऽन्त्रात् सलिलप्रकाशःस्रावः स्रवेद्वै गुदतस्तु भूयः ॥
नाभेरधश्चोदरमेति वृद्धिंनिस्तुद्यते दाल्यति चातिमात्रम् ।एतत् परिस्राव्युदरं प्रदिष्टंदकोदरं कीर्त्तयतो निबोध” ॥
शल्यं कर्क्करादि । अन्नोपहतं अन्ननिहितम् । भुक्तंयदन्त्रं भिनत्ति । तथा अन्यथा आगतं भोजनंविना आगतं शरादि । तदपि यदन्त्रं भिनत्तिएतदुपलक्षणम् । जृम्भणमत्यशनं वा यदन्त्रंभिनत्ति । यत उक्तं चरके ।“शर्क्करातृणकाष्ठास्थिकण्टकैरन्नसंयुतः ।भिद्येतान्त्रं यदा भुक्तं जृम्भयात्यशनेन वा” ॥
 इति ।तस्मात् भिन्नादन्त्रात् । गुदतस्तु भूयः अन्त्रात्संस्रुत्य पुनर्गुदतः स्रवेदित्यर्थः । दाल्यति विदी-र्य्यतैव । पदसिद्धिरार्षत्वात् । एतत् क्षतोदरंतन्त्रान्तरे परिस्राव्युदरं प्रदिष्टम् ॥
 * ॥
उदकोदरमाह ।“यत् स्नेहपीतोऽप्यनुवासितो वा, वान्तो विरिक्तोऽप्यथवा निरूढः ।पिबेज्जलं शीतलमाशु तस्यस्रोतांसि दुष्यन्ति हि तद्वहानि ॥
स्नेहोपलिप्तेय्वथवापि तेषू-दकोदरं पूर्व्ववदभ्युपैति ।स्निग्धं महत्तत् परिवृत्तनाभिसमाततं पूर्णमिवाम्बुना च” ॥
यथा दृतिः क्षुभ्यति कम्पते चशब्दायते चापि दकोदरं तत्” ॥
स्नेहपीतः पीतैत्यत्राध्यवसितादित्वात् कर्त्तरिक्तः पश्चात् स्नेहं पीतः स्नेहपीत इति तत्पुरुषः ।तेन स्नेहं पीतवानित्यर्थः । अनुवासितो वा गृही-तानुवासनवस्तिः । वान्तः अत्रापि पूर्व्ववत् कर्त्तरिक्तः तेन वान्तवानित्यर्थः । एवं विरिक्तः विरिक्त-बान् । तथा निरूढः गृहीतनिरूढवस्तिः । सचेदाशु शीतलं जलं पिबेत् । तस्य तद्वहानि जल-वहानि स्रोतांसि दुष्यन्ति स्वकर्म्मदुष्टानि भवन्तिजलवहेषु स्रोतःसु दुष्टेषु सत्सु अन्नरसे उपस्ने-हन्यायेन वहिर्भूते दकोदरमायाति । अथवातेषु उदकवहेषु स्रोतःसु स्नेहोपलिप्तेषु पूर्व्ववत्यथापूर्व्वम् । अन्नरसे उपस्नेहन्यायेन वहिर्निःसृतेदकोदरमायाति । तथा जलेऽपि वहिर्निःसृतेदकोदरमायाति । तत् उदरम् । परिवृत्तनाभिगम्भीरनाभि । समाततं स्तब्धम् । यथा दृतिःचर्म्ममयं जलाहरणपात्रम् । क्षुभ्यति अन्तर्जल-दोलनेन सञ्चलति कम्पते वहिः शब्दायते कम्प-मानं सत् शब्दं करोति ॥
 * ॥
साध्यासाध्यलक्षणमाह ।“जन्मनैवोदरं सर्व्वं प्रायः कृच्छ्रतमं मतम् ।बलिनस्तदजाताम्बु यत्नसाध्यं नवोत्थितम्” ॥
बलिनःअजाताम्बु नवोत्थितञ्च यत्नसाध्यमित्यन्वयः ।“पश्चाद्बद्धगुदं तूर्द्ध्वं सर्व्वं जातोदकं तथा ।प्रायो भवत्यभावाय छिद्रान्त्रञ्च दकोदरम्” ॥
छिद्रान्त्रं शरादिना छिद्रमन्त्रं यस्य तदुदरं अभा-वायं भवति ॥
 * ॥
जातोदकस्योदरस्य लक्षणमाह । चरकः ।“पयःपूर्णा दृतिरिव क्षोभे शब्दकरं मृदु ।अप्रव्यक्तशिरःशूलं नितान्तमुदरं महत् ॥
आलस्यमास्यवैरस्यं मूत्रं बहु सकृच्छ्रतः ।जातोदकस्य लिङ्गं स्यान्मन्दोऽग्निः पाण्डुतापि च ॥
शूलाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम् ।बलशोणितमांसाग्निपरिक्षीणञ्च वर्ज्जयेत्” ॥
शूलाक्षस्थाने शूनाक्षमिति च पाठः । कुटिलीपस्थंवक्रमेहनम् । उपक्लिन्नतनुत्वचं । उपरि आर्द्रा तन्वोत्यग्यस्य । तं उदरिणम् ।“पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोफातीसारपीडितम् ।विरिक्तं चाप्युदरिणं पूर्य्यमाणं विवर्ज्जयेत्” ॥
विरिक्तमपि पूर्य्यमाणं पूर्य्यमाणोदरं उदरिणंविवर्ज्जयेत् ॥
 * ॥
अथोदरस्य चिकित्सा ।“एरण्डतैलं दशमूलमिश्रंगोमूत्रयुक्तस्त्रिफलारसो वा ।निहन्ति वातोदरशोथशूलान्क्वाथः समूत्रो दशमूलजश्च ॥
कुष्ठं दन्ती यवक्षारः पाठा त्रिलवणं वचा ।शुण्ठी चोष्णाम्बुना पीता वातोदररुजापहा” ॥
कुष्ठादिचूर्णम् ॥
 * ॥
“लशुनस्य तुलामेकां जलद्रोणे विपाचयेत् ।त्रिकटु त्रिफला दन्ती हिङ्ग सैन्धवचित्रकम् ॥
देवदारु वचा कुष्ठं मधु शिग्रुः पुनर्नवा ।सौवर्च्चलं विडङ्गानि दीप्यको गजपिप्पली ॥
एतेषां पलिकान् भागान् त्रिवृतः षट्पलानि च ।पिष्ट्वा कषायेणैतेन तैलं मृद्वग्निना पचेत् ॥
तत्पिबेत् प्रातरुत्थाय यथाग्निबलमात्रया ।निहन्ति सकलान् रोगान् उदराणि विशेषतः ॥
मूत्रकृच्छ्रमुदावर्त्तमन्त्रवृद्धिगुदक्रमीन् ।पार्श्वकुक्षिभवं शूलमामशूलमरोचकम् ॥
यकृदष्ठीलिकानाहान् प्लीहानं चाङ्गवेदनाम् ।मासमात्रेण नश्यंन्ति अशीतिर्वातजा गदाः” ॥
इति रसोनतैलम् ॥
 * ॥
“पित्तोदरेषु बलिनं पूर्व्वमेव विरेचयेत् ।दुर्ब्बलं हनुवाष्पादौ शोधयेत् सौरवस्तिना ।संजातबलकायाग्निं पुनः स्निग्धं विरेचयेत् ॥
पयसा च त्रिवृत्कल्कैरुवूकस्य शृतेन च ॥
पिप्पल्यादिगणेनाज्यं पाचितं पाययेद्भिषक् ।नरं पथ्यभुजं नित्यं कफोदरनिवृत्तये” ॥
 * ॥
“नागरत्रिफलाकल्कैर्दध्यम्बुपरिपेषितैः ।पाचितं तैलमाज्यञ्च पिबेत् सर्व्वोदरापहम्” ॥
इति नागरादितैलं घृतञ्च ॥
 * ॥
“शालियष्टिकगोधूमयवनीवारभोजनम् ।निरूहो रेचनं श्रेष्ठं सर्व्वेषु जठरेष च ॥
आनूषमोदनं मांसं शाकं पिष्टकृतं तिलाः ।व्यायामञ्च दिवास्वप्नपानपानानि वर्ज्जयेत् ॥
तथोग्रलवणोष्णानि विदाहीनि गुरूणि च ।नाद्यादन्नानि जठरे तोयपानञ्च वर्ज्जयेत् ॥
उदराणां मलाढ्यत्वाद्बहुशः शोधनं हितम् ।क्षीरेणैरण्डतैलं वा पिबेन्मूत्रेण वासकृत्” ॥
 * ॥
“वातोदरी पिबेत्तक्रं पिप्पलीलवणान्वितम् ।शर्क्करामरिचोपेतं स्वादु पित्तोदरी पिबेत् ॥
यवानीहपुषाजाजीव्योषयुक्तं कफोदरी ।सन्निपातोदरी युक्तं त्रिकटुक्षारसैन्धवैः ॥
यवानी हपुषा धान्यं त्रिफला चोपकुञ्चिका ।कारवी पिप्पलीमूलमजगन्धा शटी वचा ॥
शताह्वा ञीरको व्योषं स्वर्णक्षीरी च चित्रकम् ।द्वौ क्षारौ पौष्करं मूलं कुष्ठं लवणपञ्चकम् ॥
विडड्गञ्च समांसानि दन्त्या भागत्रयं भवेत् ।त्रिवृद्विशाले द्विगुणे सातला स्याच्चतुर्गुणा ॥
एष नारायणो नाम्ना चूर्णो रोगगणापहः ।एनं प्राप्य निवर्त्तन्ते रोगा विष्णुमिवासुराः ॥
तक्रेणोदरभिः पेयो गुल्मिभिर्वादराम्बुना ।आनद्धवाते सुरया वातरोगे प्रसन्नया ॥
दधिमण्डेन विडबन्धे दाडिमाम्बुभिरर्शसे ।परिकर्त्तषु वृक्षाम्लैरुष्णाम्बुभिरजीर्णके ॥
भगन्दरे पाण्डुरोगे कासे श्वासे गलग्रहे ।हृद्रोगे ग्रहणीरोगे कुष्ठे मन्देऽनले ज्वरे ॥
दंष्ट्राविषे मूलविषे सगरे कृत्रिमे विषे ।यथार्हं स्निग्धकोष्णेन पेयभेतद्विरेचनम्” ॥
उपकुञ्चिका कारवी च वृहज्जीरकः । यस्य मग-रैला नाम इति लोके । तस्य भागद्वयं ग्राह्यं पुन-रुक्तेः । स्वर्णक्षीरी चोक इति लोके । विशालाइन्द्रवारुणी । सातला सीहुण्डभेदः सातलेत्येवप्रसिद्धा । परिकर्त्तो गुदे परिकर्त्तनवत् पीडाइति नारायणचूर्णम् ॥
 * ॥
“स्नुक्क्षीरदन्तीत्रिफलाविडङ्ग-सिंहीत्रिवृच्चित्रकसूर्य्यकल्कैः ।घृतं विपक्वं कुडवप्रमाणंतोयेन तस्याक्षसमेन कर्षम् ॥
पीतोष्णमम्भोऽनुपिबेद्विरेकेपेयं रसं वा प्रपिबेद्विधिज्ञः ।नाराचमेनं जठरामयाना-मुक्तं प्रयुक्तं प्रवदन्ति सन्तः” ॥
इति नाराचघृतम् ॥
 * ॥
“वज्राण्ड्याः कर्षमात्रायाः कल्कं दध्यादिवेष्टितम् ।निगिलेद्वारिणा नित्यमुदरव्याधिशान्तये” ॥
वज्राण्डी शूरणपत्रो माणभेदः । वज्राण्डी इतिलोके ॥
 * ॥
“पुनर्नवादारुनिशासविश्वा-पटोलपथ्याः पिचुमर्द्ददारु ।सनागरच्छिन्नरुहेति सर्व्वैःकृतः कषायो विधिना विधिज्ञैः ॥
गोमूत्रयुक् गुग्गुलुना च युक्तःपीतः प्रभाते नियतं नराणाम् ।सर्व्वाङ्गशोथोदरपार्श्वशूल-श्वासान्वितं पाण्डुगदं निहन्ति” ॥
पुनर्नवादिक्वाथः । इत्युदराधिकारः । इति भाव-प्रकाशः ॥
 (“उदरं स्तिमितं गुरु” इति वैद्यक-माधवकरधृतरुग्विनिश्चयग्रन्थः । अस्य शब्दस्यरोगविशेषवाच्यत्वेऽन्याविशेषवाच्यविवृत्तिरुदररो-गशब्दे ज्ञातव्या ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उदर न०
  उद् + ऋ--अप् । १ जठरे नाभिस्तनयोर्मध्यभागे ।“दश स्थानानि दण्डस्येत्युपक्रम्य “उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौपादौ च पञ्चमौ । चक्षुर्नासा च कर्ण्णौ च धनं देहस्तथैवच” मनुः । “मस्तकोदरपृष्ठनाभिललाटनासाचिवुक-वस्तिग्रीवाइत्येता एकैकाः” शरीरविभागे सुश्रुतः ।“उदरञ्च गुदौ कोष्ठ्यौ विस्तारोऽयमुदाहृतः” या० स्मृ० ।“उदरेऽन्नपक्तिः” शत० ब्रा० ८,  ६,  २१,  ३ । “उदरंपारिमाति मुष्टिना” “सदसत्संशयगोचरोदरी” नैष०आधारे अप् । २ युद्धे । ३ मध्यभागमात्रे च “ताम्रो-दरेषु तरुपल्लवेषु” रघुः “लतादिविहितोदरे” अम०“कुसुममिव पिनद्धंपाण्डुपत्रोदरेण” शकु० उद् + दृ--अप्पृषो० दलोपश्च,  उदरस्थत्वाद्वास्योदरशब्दवाच्यता“तात्स्थ्यात्तद्धर्म्मताभ्याञ्च तत्समीपतयाऽपि च । तत्-साहचर्य्यात् शब्दानां वृत्तिरुक्ताचतुर्विधा” भा० प्र० उक्तेः ।४ उदररोगे । उदररोगनिदानादि सुश्रुते उक्तं यथा“अथात उदराणां निदानं व्याण्वास्यामः । धन्वन्तरिर्ध-र्मभृतां वरिष्ठो राजर्षिरिन्द्रप्रतिमो बभूव । ब्रह्मर्षिपुत्रंविनयोपपन्नंशिष्यं शुभं सुश्रुतमन्वशात्सः । पृथक् समस्तै-रपि चेह दोषैः प्लीहोदरं बद्धगुदं तथैव । आगन्तुकंसप्तममष्टमञ्च दकोदरं चेति वदन्ति तानि । सुदुर्बलाग्नेर-हिताशनस्य संशुष्कपूत्यन्ननिषेवणाद्वा । स्नेहादिमि-थ्याचरणाच्च जन्तोर्वृद्धिं गताः कोष्ठमभिप्रपन्नाः । गुल्-माकृतिव्यञ्जितलक्षणानि कुर्वन्ति घोराण्युदराणि दोषाः ।कोष्ठादुपस्नेहवदन्नसारो निःसृत्य दुष्टोऽनिलवेगनुन्नः ।त्वचः समुन्नम्य शनैः समन्ताद्विबर्द्धमाणो जठरं करोति ।तत्पूर्व्वरूपं बलवर्णकाङ्क्षाबलीविनाशी जठरे हि राज्यः ।जीर्णापरिज्ञानविदाहवत्यो वस्तौ रुजः पादर्गतश्च शोफः ।सङ्गृह्य पार्श्वोदरपृष्ठनाभीर्यद्वर्द्धते कृष्णसिरावनद्धम् ।सशूलमानाहवदुग्रशब्दं सतोदभेदं पवनात्मकं तत् १ ।यच्छोषतृष्णाज्वरदाहयुक्तं पैत्तं सिरा यत्र भवन्ति पीताः ।पीताक्षिविण्मूत्रनखाननस्य पित्तोदरम् २ तत्त्वचिराभिवृ-द्धि । यच्छीतलं शुक्लसिरावनद्धं गुरुस्थिरं शुक्लनखाननस्य ।स्निग्धं महच्छोफयुतं ससादं कफोदरम् ३ तच्च चिराभि-वृद्धि । स्त्रियोऽन्नपानं नखरोममूत्रविडार्त्तवैर्युक्तमसाधुवृत्ताः ।यस्मै प्रयच्छन्त्यरयो गरांश्च दुष्टाम्बुदूषीविषसवनाद्वा ।तेनाशु रक्तं कुपिताश्च दोषाः कुर्वन्ति घोरं जठरं त्रिलि-ङ्गम् ५ । तच्छीतवाताभ्रसमुद्भवेषु विशेषतः कुप्यति दह्यते च ।स चातुरो मूर्च्छति सम्प्रसक्तं पाण्डुः कृशः शुष्यतितृष्णया च । प्रकीर्त्तितं दूष्युदरन्तु घोरं प्लीहोदरम्कीर्त्तयतो निबोध । विदाह्यभिष्यन्दिरतस्य जन्तोः प्रदुष्ट-मत्यर्थमसृक् कफश्च । प्लीहाभिवृद्धिं सततं करोति प्लीहो-दरम् ५ तत्प्रवदन्ति तञ्ज्ञाः । वामे च पार्श्वे परिवृद्धिमेतिविशेषतः सीदति चातुरोऽत्र । मन्दज्वराग्निः कफपित्तलि-ङ्गैरुपदुतः क्षीणबलोऽतिपाण्डुः । सव्येतरस्मिन् यकृति प्रदुष्टेज्ञेयं यकृद्दाल्युदरं तदेव । तस्यान्त्रमन्नैरुपलेपिभिर्वा बा-लाश्मभिर्वा सहितैः पृथग्वा । सञ्चीयते तत्र मलः सदोषःक्रमेण नाड्यामिव सङ्करोहि । निरुध्यते चास्य गुदे पुरीषंनिरेति कृच्छ्रादपि चाल्पमल्पम् । हृन्नाभिमध्ये परिवृद्धि-मेति यच्चोदरं विट्समगन्धिकञ्च । प्रच्छर्दयत् बद्वगुदं ६विभाव्यं ततः परिस्राव्युदरं निबोध । शल्यं यदन्नोपप-हितं तदन्त्रं भिनत्ति यस्यागतमन्यथा वा । तस्मात् स्नुता-न्त्रात्सलिलप्रकाशः स्रावः स्रवेद्वै गुदतस्तु मूयः । नाभेरध-श्चोदरमेति वृद्धिं निस्तुद्ध्यतेऽतीव विदह्यते च । एतत्परि-स्राब्युदरं ७ प्रदिष्टं दकोदरं कीर्त्तयतो निबोध । यःस्नेहपीतोऽप्यनुवासितो वा वान्तो विरिक्तोऽप्यथ बा निरूढः ।पिबेज्जलं शीतलमाशु तस्य स्रोतांसि दुष्यन्ति हि तद्व-हानि । स्नेहोपलिप्तेष्वथ वापि तेषु दकोदरम्पूर्व-वदभ्युपैति । सिग्धं महत्सम्परिवृत्तनामि भृशोन्नतं पूर्ण्ण-मिवाम्बुना च । यथा दृतिः क्षुभ्यति कम्पते च शब्दायतेचापि दकोदरं ८ तत् । आध्मानं गमनेऽशक्तिर्दौर्बल्यंदुर्बलाग्निना । शोफः सदनमङ्गानां सङ्गो वातपुरीषयोः ।दाहस्तृष्णा च सर्वेषु जठरेषु भवन्ति हि । अन्ते सलि-लभावन्तु भजन्ते जठराणि तु । सर्वाण्येव परीपाकात्तदा-तानि विवर्ज्जयेत्” । विस्तरस्तु भा० प्र० दृश्यः । गर्भपा-तनजारोगा यकृत्प्लीहजलोदराः इत्युक्तेः पुंस्त्वमपि ।५ अल्पे त्रि०
  “उदरमन्तरं कुरुते” श्रुतिः

Capeller

German

 उदर॑ n.
  (adj. — ° f.
  आ u. ई) Bauch, 
Mutterleib,  Wasserbauch (Krankheit), 
Höhlung.

 उद॑र st. उदर॑.

Grassman

German

 udára,  n.,  ursprünglich „Anschwellung“ [von ar mit úd],  daher der Bauch.
-am {42, 9}
 {621, 23}
 {622, 1}
 {687, 7}
 {912, 23}.
-asya ū́vadhyam {162, 10}.
-e {30, 3}
 {700, 5}.
-eṣu {25, 15}.

Burnouf

French

 उदर उदर m.
  (उत्-ऋ être saillant?) ventre
 lat.
uterus.
		 Guerre.
उदरी f.
  enflure du ventre,  t. de méd.
उदरग्रन्थि m.
  (ग्रन्थि) affection chronique de l'abdomen, 
le spleen des Anglais,  t. de méd.
उदरत्राण n.
  (त्रा) cuirasse ou cotte protégeant le
ventre.

Stchoupak

French

 उदर-
 nt. ventre 
 estomac 
 sein,  ventre maternel 
 intérieur,  partie
interne.
°ताडम् abs. en se frappant le ventre.
°पात्र- nt. estomac considéré comme vase.
°भरण- nt. fait d'emplir le ventre.
°रन्ध्र- nt. n.
  d'une partie du ventre d'un cheval.
°विस्तार- m.
  corpulence.
°शाण्डिल्य- m.
  n.
  d'un Ṛṣi.
°स्थ- a. situé dans le ventre (de la mère) 
 m.
  feu de la digestion. 
उदरं-भर- a. vorace 
 -ता- f.
  voracité.
उदरे-मुख- a. qui a la bouche sur le ventre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.