उत्सुक (utsuka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishउत्सुक - utsuka - - eager
उत्सुक - utsuka - - attached to
उत्सुक - utsuka - - uneasy
उत्सुक - utsuka - - zealously active
उत्सुक - utsuka - - regretting
उत्सुक - utsuka - - unquiet
उत्सुक - utsuka - - striving or making exertions for any object
उत्सुक - utsuka - - repining
उत्सुक - utsuka - - anxious
उत्सुक - utsuka - - eager for
उत्सुक - utsuka - - missing
उत्सुक - utsuka - - anxiously desirous
उत्सुक - utsuka - - fond of
उत्सुक - utsuka - - restless
उत्सुक - utsuka - - sorrowing for
उत्सुक - utsuka - - zealous
उत्सुक - utsuka - - sorrow
उत्सुक - utsuka - - longing for
उत्सुक - utsuka - - desire
उत्सुक - utsuka - - eager
लोल - lola - - eager
सूक्ष्म - sUkSma - - eager
विदग्ध - vidagdha - - eager
कुशाग्र - kuzAgra - - eager
कुशाग्रीय - kuzAgrIya - - eager
वेन - vena - - eager
अतृप्त - atRpta - - eager
अनुप्रधावित - anupradhAvita - - eager
कुतूहलिन् - kutUhalin - - eager
कौतूहलान्वित - kautUhalAnvita - - eager
कौतुकिन् - kautukin - - eager
कौतुकित - kautukita - - eager
गविष् - gaviS - - eager
तूतुजान - tUtujAna - - eager
निकामन् - nikAman - - eager
निरवसाद - niravasAda - - eager
प्रगर्धिन् - pragardhin - - eager
प्रयक्ष - prayakSa - - eager
प्रयस्त - prayasta - - eager
उत्सुक utsuka repining
उत्सुक utsuka unquiet
अधृत adhRta unquiet
उत्सुकता utsukatA unquietness
उत्सुकता utsukatA unquietness
उत्सुकत्व utsukatva unquietness
उत्सुकायते { उत्सुकाय } utsukAyate { utsukAya } verb become unquiet
उत्सुक utsuka anxiously desirous
समुत्सुक samutsuka anxiously desirous
परितृषित paritRSita anxiously longing for
मार्गावलोकिन् mArgAvalokin waiting for any one anxiously
Wilson
EnglishApte
Englishउत्सुक [utsuka],
Anxiously desirous, eagerly expecting
striving for (any object) (with or or in )
II.3.44. निद्रया निद्रायां वोत्सुकः Sk.
मनो नियोगक्रिययोत्सुकं मे 5.11
सोत्सुका सुतजन्मनि 21.139
2.45
99
संगम˚ 3.13
so रण˚, गमन˚, जय˚
Restless, uneasy, anxious
आशङ्क्योत्सुकसारङ्गां चित्र- कूटस्थलीं जहौ 12.24.
Fond of, attached to
वत्सोत्सुकापि 2.22.
Regretting, repining, sorrowing for. -कः Longing for, anxious desire
प्रकुर्वते कस्य मनो न सोत्सुकम् 1.6.
Apte 1890
Englishउत्सुक a. 1 Anxiously desirous, eagerly expecting, striving for (any object) (with instr. or loc. or in comp.)
निद्रया निद्रायां वोत्सुकः Sk.
मनो नियोगक्रिययोत्सुकं मे R. 5. 11
सोत्सुका सुतजन्मनि Ks. 21. 139
R. 2. 45
Me. 99
संगम° Ś. 3. 14
so रण°, गमन°, जय° &c.
2 Restless, uneasy, anxious
R. 12. 24.
3 Fond of, attached to
वत्सोत्सुकापि R. 2. 22.
4 Regretting, repining, sorrowing for.
कः Longing for, anxious desire
प्रकुर्वते कस्य मनो न सोत्सुकं Rs. 1. 6
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishउत्सुक उत्सुक, अस्, आ, अम् (fr. 1. उद् and सुक
the latter does not exist separately, but may be derived
from the particle सु, as अनुक fr. अनु, अभिक
fr. अभि
cf. also उत्क), restless, uneasy, unquiet,
anxious
anxiously desirous, zealously active, striving
or making exertions for any object (e. g. जयोत्सुक,
anxiously striving for victory)
eager for, fond of, at-
tached to
regretting, repining, missing, sorrowing
for
(अस्), m. (?) longing for.
—उत्सुक-ता, f. or
उत्सुक-त्व, अम्, n. restlessness, uneasiness, unquiet-
ness, zeal
attachment, affection
sorrow, regret.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiउत्सुक
वि* - उद्+सू+क्विप्+कन् ह्रस्वः
"अत्यन्त इच्छुक, उत्कण्ठित, प्रयत्नशील"
उत्सुक
वि* - उद्+सू+क्विप्+कन् ह्रस्वः
"बेचैन, उद्विग्न, आतुर "
उत्सुक
वि* - उद्+सू+क्विप्+कन् ह्रस्वः
"बहुत चाहने वाला, आसक्त"
उत्सुक
वि* - उद्+सू+क्विप्+कन् ह्रस्वः
"खिद्यमान, कुड़बुड़ाने वाला, शोकान्वित"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउत्सुक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನವುಳ್ಳ
उत्सुक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತವಕಪಡುವ
निष्पत्तिः - > उत् + षू (प्रेरणे) -"डुः" (वा० ३-२-१८०) । "कन्" (५-४-५) । ह्रस्वः (७-४-१३)
व्युत्पत्तिः - > उत्सुवति
प्रयोगाः - > "तमुत्सुकाश्चक्रुरवेक्षणोत्सुकं गवां गणाः प्रस्नुतपीवरौधसः" । "विहारभूमेरभिघोषमुत्सुकाः" । "श्रुत्वा रामः प्रियोदन्तं मेने तत्सङ्गमोत्सुकः" ।
उल्लेखाः - > किरा० ४-१०, ३१, रघु० १२-६६
L R Vaidya
EnglishBopp
Latinउत्सुक (ex उत् et सुक quod separatum non invenitur et
fortasse a partic. insep. सु descendit)
1) Adj. deside-
rans, desiderio confectus. UR. 8. 3. 45. 9. 65. 7. 9. N. 21.
7. SAK. 51. 3.
2) Subst. in fine compos. BAH. e. c. नि-
रुत्सुक liber a desiderio. SAK. 30. 5.: ममाऽपि कण्व-
सुताम् अनुस्मृत्य मृगयाम् प्रति निरुत्सुकञ् चेतः
A. 10. 14. -- समुत्सुक qui est cum desiderio, deside-
rio confectus. UR. 7. 16.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit उत्सुक
यस्य मनसि कञ्चित् कार्यं कर्तुं दृढा इच्छा वर्तते।
"चित्रपटं द्रष्टुम् उत्सुकाः बालकाः शीघ्रम् एव सिद्धाः भवन्तु।"
तत्पर, उत्सुक, उद्यत, उद्युक्त, सज्ज, सज्जित
यः किमपि कार्यं कर्तुम् इच्छुकः अस्ति।
"मधुमतिः किमपि कार्यं कर्तुं तत्परा अस्ति।"
उद्विग्न, चिन्तापर, व्यग्र, उत्तप्त, उत्सुक, विधुर, समन्यु
यः चिन्तया व्याकुलः अस्ति।
"उद्विग्नान् बालकान् अध्यापकः व्याख्याति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमत्ते शौण्डोत्कटक्षीबा उत्कस्तूत्सुक उन्मनाः ।
उत्कण्ठितोऽभिशस्ते तु वाच्यक्षारितदूषिताः ॥ ४३६ ॥
मत्त (पुं), शौण्ड (पुं), उत्कट (पुं), क्षीब (पुं), उत्क (पुं), उत्सुक (पुं), उन्मनस् (पुं), उत्कण्ठित (पुं), अभिशस्त (पुं), वाच्य (पुं), क्षारित (पुं), दूषित (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritउत्सुक
उत्सुक, प्रसृत
प्रतूर्णस्त्वरितस्तूर्ण उत्सुकः प्रसृतः स्मृतः ॥ ३५३ ॥
verse 2.1.1.353
page 0042
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउत्सुकः, त्रि, (उत् उद्योगं सुवति सौति सुनोति वा ।सु प्रसवैश्वर्य्ययोः । विचिसंज्ञापूर्व्वकत्वात् गुणा-भावः । क्विपि आगमशास्त्रस्यानित्यत्वात्तुगभावोवा । ततः संज्ञायां कन् ॥
यद्वा उत् सुवति ।षू प्रेरणे । मितद्र्वादित्वात् डुः । सत्स्विति क्विप्वा । कनिकेण इति ह्रस्वः ॥
उत् + सु + क्विप् +कन् ।) वाञ्छितकर्म्मोद्यतः । तत्पर्य्यायः । इष्टा-र्थोद्युक्तः २ । इत्यमरः ॥
उत्कण्ठितः । इतिहेमचन्द्रः ॥
(यथा, रामायणे आदिकाण्डे ।(“प्रेषयिष्यति राजा तु कुशलार्थं तवानघे ।ब्राह्मणान् नित्यशः पुत्त्रि मोत्सुका भूः कदाचन” ॥
“वत्सोत्सुकापि स्तिमिता सपर्य्याम्” ।इति रघुवंशे २ । २२ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउत्सुक उत्सुवति षु प्रेरणे मितद्र्वादि० डु कन् ।१ इष्टावाप्तये कालक्षेपासहिष्णौ २ इष्टार्थोद्युक्ते च “दि-नावसानोत्सुकबालवत्सा” “श्रुत्वा रामः पियोदन्तं मेनेतत्सङ्गमोत्सुकः” “वत्सोत्सुकापि स्तिमिता सपर्य्याम्”“आशङ्क्योत्सुकसारङ्गां चित्रकूटस्थलीं जहौ” रघुः ।उत्सुकस्य भावः ष्यञ् । औत्सुक्य तद्भावे । “इष्टामवाप्तेरौत्स्युक्यं कालक्षेपासहिष्णुता । चित्ततापत्वरास्वेददीर्घनिश्वसितादिकृत्” सा० द० । “औत्सुक्येनकृतत्वरा सहभुवा व्यावर्त्त्यमाना ह्रिया” रत्ना० । भृशा०अभूततद्भावार्थे क्यङ् । उत्सुकायते उत्सुकायमाना“यस्योत्सुकायमाना त्वं न प्रतीपायसेऽन्तिके” भट्टिः
Capeller
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.