| YouTube Channel

उत्सादनम् (utsAdanam)

 
Apte
English
उत्सादनम् [utsādanam], 1 Destroying, overturning
उत्सादनार्थं लोकानाम्
Mb.
Bg.*
 17.19.
Suspending, interrupting.
Cleaning the person with perfumes, chafing the limbs
उत्सादनं च गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने । न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोश्चावनेजनम् ।
Ms.*
 2.29, 211. अथ गन्धोत्सादने (v. l. त्सदने) वाससी । मानवगृह्यसूत्र of मेत्रायणीय शाखा and the commentator says: गन्धश्चन्दनादि । उत्सादनं उद्वर्तनं पक्वतैलादिना । उद्वर्तनोत्सादने द्वे समे । Ak.
cf.
 also अभ्यङ्गोत्सादनं मूर्ध्नि तैलं जेन्ताकमातपं भजेत्
&c.
 चरकसंहिता, सूत्रस्थान, chap. 6, verse 14. वात्स्यायन mentions it as one of the 64 Arts in his कामसूत्र. यशोधर says पादाभ्यां यन्मर्दनं तदुत्सादनमुच्यते ।
Healing a sore.
Going up, ascending, rising.
Elevating. raising.
Ploughing a field twice (or thoroughly).
Apte Hindi
Hindi
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
"नाश करना, उथल देना"
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
"स्थगित करना, बाधा डालना"
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
शरीर पर सुगन्धित पदार्थ मलना
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
घाव भरना
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
"ऊपर जाना, चढ़ना, उठना"
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
"उन्नत होना, उठाना"
उत्सादनम्
नपुं*
 - उद्+सद्+णिच्+ल्युट्
खेत को भली-भाँति जोतना
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) उत्साद्यते मर्दनरूपकशुद्धीकरणम् अनेन । उद्+षदलृ(विशरणादौ)+णिच्+ल्युट्(करणे)। ‘‘करणाधिकरणयोश्च’ ३.३.११७। १.अङ्गमर्दनचूर्णम् । २.चूर्णेन मर्दयित्वा शुद्धीकरणम् । ‘उत्सादनं च गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने’ मनुः २.२०९। ३.नाशनम् । ‘उत्सादनार्थः लोकानां धुन्धुर्नाममहासुरः’ भा०।