उत्तान (uttAna)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उत्तान mfn.
   (-नः-ना-नं)
	 1. Shallow.
	 2. Sleeping supinely or with the face
upwards.
	 3. Upright.
	 4. Concave.
 E.
  उत् upwards,  तन् to stretch, 
and घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 उत्तान॑ a.
  stretched out (lying)
 turned upwards,  high, 
straight,  upright
 being on the surface,  open,  shallow. 

Yates

English

 उत्ता_न (नः-ना-नं)
a. Shallow
 sleep-
ing supinely
 upright.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  sleeping supinely or with the face upwards
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  turned so that the mouth or opening is uppermost
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  unreserved
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  spread out
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  shallow
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  erect
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  concave
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  upright
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  spreading out over the surface
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  stretched out
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  lying on the back
उत्तान 	-	 uttAna 	-	 adj.
  	-	  open

 
   उत्तान  uttAna adj.
   unreserved   
   अपराङ्मुखम्  aparAGmukham ind.
   unreservedly   
   स्वैरकम्  svairakam ind.
   unreservedly  
   स्वैर  svaira n.
   unreservedly   
   अनियन्त्रणानुयोग  aniyantraNAnuyoga adj.
   to be questioned unreservedly  
   स्वैरकथा  svairakathA f.
   unreserved or unconstrained conversation     
            

 
   उत्तान  uttAna adj.
   concave   
   उन्न्युब्ज  unnyubja adj.
   convexo-concave    
   तर्कुलासक  tarkulAsaka m.
   concave shell or saucer serving to hold the lower end of a spindle when whirled round     
            

Wilson

English

 उत्तान
mfn.
   (-नः-ना-नं)
1 Shallow.
2 Sleeping supinely or with the face upwards.
3 Upright.
4 Concave.
E.
  उत् upwards,  तन to stretch,  and घञ् aff.
  

Apte

English

उत्तान [uttāna],  a.
 

Stretched out,  spread out,  expanded,  dilated
 उत्तानतारकस्य लोचनयुगलस्य K.*
  143
 U.*
  3.23.

(a) Lying on the back,  with the face upwards,  supine
 Māl.
 3
 उत्तानोच्छूनमण्डूकपाटितोदरसंनिभे K. P.*
   7
 पितृपात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान्विसर्जयेत् Y.*
  1.248. (b) Upright,  erect.

Open,  turned upwards
 उत्तान आस्येन हविर्जुहोति Mb.
 *  12.245.27. उत्तानपाणिद्वयसंनिवेशात् Ku.*
  3.45
 ˚रश्मिषु Pt.*
  3.151.

Open,  unreserved,  frank,  candid
 स्वभावोत्तानहृदयम् Ś5
 frank-minded.

Elevated
 Māl.
 7.

Concave
 having the mouth upwards.

ShallowComp.   -अर्थ a.
  Superficial,  shallow. -कूर्मकम् a particular posture in sitting. -पट्टम् A pavement
 व्यूढं चोत्तान- पट्टं सकलकनखले ... यश्चकार ... (An Abu inscription in the reign of Bhūmadeva.  Ind. Ant. Vol. XI). -पत्रकः a.
  species of Ricinus (रक्तैरण्ड). -पद् f.
 

vegetation,  the whole creation of upward germinating plants (Sāy.).

One whose legs are extended (in parturition).-पाद a.
  with extended legs (children).

(दः) N.
  of a king,  father of Dhruva. 

the Supreme Spirit. ˚जः N.
  of Dhruva,  the polar star. -शय a.
  sleeping supinely or on the back,  lying with the face upwards
 कदा उत्तानशयः पुत्रकः जनयिष्यति मे हृदयाह्लादम् K.*
  62. (-यः,  -या) a little child,  suckling,  infant. -शीवन् a.
  lying extended
 stagnant. आप उत्तानशीवरीः Av.*
  3.21.1.-हस्त a,  having the hands stretched out in prayers. (-स्तौ) (du. ) the two hands with the fingers stretched out and with the backs turned towards the ground.-हृदय Open-hearted.

उत्तान [uttāna],  see under उत्तन्.

Apte 1890

English

 उत्तान a. 1 Stretched out,  spread out,  expanded,  dilated
 उत्तानतारक्रस्य लोचनयुगलस्य K. 143
 U. 3. 23. 
2 (a) Lying on the back,  with the face upwards,  supine
 Māl. 3
 उत्तानोच्छूनमंडूकपाटितोदरसंनिभे K. P. 7
 Y. 1. 248. (b) Upright,  erect. 
3 Open,  turned upwards
 उत्तानपाणिद्वयसंनिवेशात् Ku. 3. 45
 °रशिमषु Pt. 3. 150. 
4 Open,  unreserved,  frank,  candid
 स्वभावोत्तानहृदयं Ś. 5 frank-minded. 
5 Elevated
 Māl. 7. 
6 Concave
 having the mouth upwards. 
7 Shallow. 
Comp. 
कर्मकं a particular posture in sitting. 
पत्रकः a species of Ricinus (रक्तैरंड). 
पद् f. vegetation,  the whole creation of upwardgerminating plants (Sāy.). 
पाद a. with extended legs (children). (
दः) {1} N. of a king,  father of Dhruva. {2} the Supreme Spirit. °जः N. of Dhruva,  the polar star. 
शय a. sleeping supinely or on the back,  lying with the face upwards
 कदा उत्तानशयः पुत्रकः जनयिष्यति मे हृदयाह्लादं K. 62. (
यः,  
या) a little child,  suckling,  infant. 
शीवन् a. lying extended
 stagnant. 
हस्त a. having the hands stretched out in prayers. (
स्तौ) (du.) the two hands with the fingers stretched out and with the backs turned towards the ground. 

 उत्तान see under उत्तन्. 

Monier Williams Cologne

English

 उत्-तान॑ a mfn.
   stretched out,  spread out,  lying on the back,  sleeping supinely or with the face upwards,  RV.
  
 AV.
  
 VS.

 upright,  ŚBr.
  
 KātyŚr.
   &c.
  

 turned so that the mouth or opening is uppermost (as a vessel),  concave,  TS.
 
 ŚBr.
  
 KātyŚr.
  
 BhP.
   &c.

 spreading out over the surface,  Suśr.
 

 shallow

 open,  Śak.
 

 उत्-तान॑ (अस्),  m.
  N.
  of an Āṅgirasa,  TBr.
  
 Kāṭh.
 

 उत्-तान॑ b See उत्-तन्.

Monier Williams 1872

English

 उत्-तान,  अस्,  आ,  अम्,  stretched out,  spread out, 
lying on the back,  sleeping supinely or with the face
upwards
 upright
 turned so that the mouth or
opening is uppermost (as a vessel),  concave
 spread-
ing out over the surface
 shallow
 open.
—उत्तान-
कूर्मक,  अम्,  n. a particular posture in sitting.
—उत्-
तान-पत्त्रक,  अस्,  m. a species of Ricinus.
—उत्-
तान-पद्,  f.,  Ved. one whose legs are extended (in
parturition or creation)
 epithet of a peculiar creative
agency described in Ṛg-veda X. 72
 (Sāy.) vegetation, 
the whole creation of upward-germinating plants.
—उत्-
तान-पर्ण,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having extended leaves.
—उत्तान-पाद,  अस्,  m. the star ß in the little bear, 
personified as son of Vīra or Manu Svāyambhuva and
father of Dhruva,  the polar-star.
—उत्तानपाद-ज, 
अस्,  m. a N. of Dhruva or the polar-star.
—उत्तान-
बर्हिस्,  इस्,  m.,  N. of a prince.
—उत्तान-शय,  अस्, 
आ,  अम्,  lying on the back,  sleeping with the face up-
wards
 (अस्,  आ),  m. f. a little child.
—उत्तान-शीवन्, 
आ,  अरी,  अ,  Ved. lying extended,  stagnant.
—उत्तान-
हस्त,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having the hands extended, 
extending them in prayer
 (औ),  m. du. the two
hands with the fingers stretched out,  but with the
backs towards the ground.

 उत्तान उत्-तान। See under उत्-तन्,  p. 149.

Macdonell

English

 उत्तान ut-tāná,  a.
  outspread
 extended
 🞄face upwards
 upturned
 shallow,  superficial
 🞄wide open
 ready to hand
 i-ta,  cs. pp. opened 🞄wide
 ī-bhū,  be spread out.

Benfey

English

 उत्तान उत्तान,  i. e. उद्-तन् + अ,  adj.
 , 
f.
  ना,  Lying supinely,  Daśak. in Chr.
198,  20 (referring to the hand lying
with the palm turned upwards).

Hindi

एक गहन खिंचाव

Apte Hindi

Hindi

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
"पसारा हुआ,   फैलाया हुआ,  विस्तार किया हुआ,  प्रसृत किया हुआ"

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
चित लेटा हुआ

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
"सीधा, खड़ा"

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
खुला

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
"स्पष्ट,  निष्कपट,  खरा,  स्पष्टवक्ता"

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
नतोदर

उत्तान
वि* - उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् - ब* स*
छिछला

उत्तान
वि* - उत्+ तनु+ घञ्
"विस्तारयुक्त,  फैला हुआ"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उत्तान
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲುಮುಖವಾದ
प्रयोगाः - > "उत्तानपाणिद्वयसन्निवेशात्"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-४५
उत्तान
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎತ್ತರವಾದ /ಉಬ್ಬಿರುವ
व्युत्पत्तिः - > उद्गतस्तानो विस्तारोऽस्मात्
प्रयोगाः - > "पत्रावलीप्रसाधनोत्तानवक्षःस्थल----"
उल्लेखाः - > मालती० ७
उत्तान
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಳವಿಲ್ಲದ /ಸ್ವಲ್ಪನೀರುಳ್ಳ
उत्तान
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲುಮುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿರುವ /ಅಂಗಲಾಚಿ ಮಲಗಿರುವ
विस्तारः - > "उत्तानमगभीरे स्यादूर्ध्वास्यशयितेऽपि च" -मेदि० ।

L R Vaidya

English

 uttAna {% a. (f. ना) %} 1. stretched out
with the face up,  उत्तानोच्छूनमंडूकपाटितोदरसंनिभे । क्लेदिनि स्त्रीव्रणे सक्तिरकृमेः कस्य जायते K.Pr.vii.,  Yaj.i.247
upright
shallow
open.

Bopp

Latin

 उत्तान (r. तन् s. अ)
1) tenuis,  vadosus,  non profundus.
2) sursum,  in sublime conversus,  Med. v. sq.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 uttāna,  adj. (= Pali id.
 in this sense hardly Skt.,  but see pw for approximations
 cf. uttānī-karoti),  open: of the face,  in uttāna-mukha-varṇa (= Pali uttāna-mukha,  wrongly defined PTSD),  of open (frank) countenance (suggesting accessibility,  friendliness
 so Pali DN comm.,  contrary to PTSD),  Bbh 〔123.11〕
 〔217.9〕 (in both foll. by smitapūrvamgama)
 clear,  manifest,  of dharma,  Mvy 〔1304〕
 Av 〔ii.106.11〕 (with vivṛta)
 uttāna-kriyām āgamya Bbh 〔81.11〕,  coming to manifestation
 °nāṃ dharmadeśanām,  °nām avavādānuśāsanīm Bbh 〔224.15〕
 te (sc. doṣāḥ) … uttānā viśaditāḥ prakāśitāḥ Bbh 〔45.20〕
 of doctrines that are obvious and so simple,  easily comprehensible,  in contrast with such as are profound (gambhīra) and hence comprehensible only to superior minds,  Bbh 〔82.18〕
 〔283.19〕.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 उत्तान S I,  200,  15 v.u. (Ko.) ° = चपल [der Text hat aber उत्ताल.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  उत्तान
adjective
 
यस्य आकृतिः शरावसदृशा अस्ति।
 "यदा उपयोगः कृतः तदा तस्य उत्तानः काचः भग्नः।"

Synonyms:
  गाध,  स्ताघ,  स्थाघ,  उत्तान,  नखम्पच
adjective
 
यद् गहनं नास्ति।
 "ग्रीष्मे गाधानि सरांसि शुष्यन्ति।"

Synonyms:
  उत्तान,  ऊर्ध्वमुख
adjective
 
पृष्ठेन शयानः।
 "भुक्त्वा उत्तानेन न शयितव्यम्।"

Synonyms:
  शून्यमध्य,  शून्यगर्भ,  शून्योदर,  सुषिर,  रिक्तमध्य,  रिक्तगर्भ,  उत्तान,  वितान,  पुटाकार,  गर्भाकार,  उदराकृति
adjective
 
यस्य मध्यः रिक्तः।
 "एतद् वाद्यं शून्यमध्यम् अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gan rkyal
उत्तान

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विलक्षणम् ।
-wordlist-
 
निम्न (क्ली),  गभीर (क्ली),  गम्भीर (क्ली),  उत्तान (क्ली)

Tamil

உத்தான : பரப்பப்பட்ட,  விஸ்தரிக்கப்பட்ட,  நீட்டிய,  நேரான,  கபடமற்ற,  திறந்த,  உண்மையான.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  उत्तानम्
Root:  उत्तान
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ open
⇒ erect
⇒ upright
⇒ shallow
⇒ concave
⇒ spread out
⇒ unreserved
⇒ stretched out
⇒ lying on the back
⇒ spreading out over the surface
⇒ sleeping supinely or with the face upwards
⇒ turned so that the mouth or opening is uppermost
Shloka(s): 
1|10|15|1 ► निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विपर्यये। (वारिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|10|15|1 ⇢ उत्तानः (उत्तान) (पुं) ⇒ open, erect, upright, shallow, concave, spread out, unreserved, stretched out, lying on the back, spreading out over the surface, sleeping supinely or with the face upwards, turned so that the mouth or opening is uppermost
➠ 1|10|15|1 ⇢  (उत्तान) (स्त्री) ⇒ open, erect, upright, shallow, concave, spread out, unreserved, stretched out, lying on the back, spreading out over the surface, sleeping supinely or with the face upwards, turned so that the mouth or opening is uppermost
➠ 1|10|15|1 ⇢ उत्तानम् (उत्तान) (नपुं) ⇒ open, erect, upright, shallow, concave, spread out, unreserved, stretched out, lying on the back, spreading out over the surface, sleeping supinely or with the face upwards, turned so that the mouth or opening is uppermost
Related word(s): 
जातिः ➡ पृथ्वी
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उत्तानं,  त्रि,  (उद्गतस्तानो विस्तारो यस्मात् ।) अग-म्भीरम् । ऊर्द्ध्वमुखशयितम् । इति मेदिनो ॥
 चित्इति भाषा । (ऊर्द्ध्वतलम् । यथा, “उत्तानपाणिद्वयसन्निवेशात्प्रफुल्लराजीवमिवाङ्कमध्ये” ।इति कुमारे ३ । ४५ । तथा,  याज्ञवल्क्यः ।“पितृपात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान् विसर्ज्जयेत्” ।“उत्तानं लेपनाभ्यङ्गपरिषेकावगाहनैः ।विरेकास्थापनैः स्नेहपानैर्गम्भीरमाचरेत्” ॥
इति चिकित्सास्थाने द्वाविंशेऽध्याये वाभटेनोक्तं ॥
“उत्तानस्य प्रसुप्तस्य कांस्यं वा ताम्रभाजनम् ।नाभौ निधाय धाराम्बु शीतदाहनिवारणम्” ॥
इति हारीते चिकित्सितस्थाने द्वितीयोऽध्यायः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उत्तान त्रि०
  उद्गतस्तानो विस्तारो यस्य । (चित) मूमि-लन्मपृष्ठतया ऊर्द्धभावेन १ स्थिते २ ऊर्द्धमुखे च । “उत्तान-पाणिद्वयसन्निवेशात् प्रफुल्तराजीवामिवाङ्कमध्ये” कुमा० ।“उरःस्थोत्तानचरणः सव्ये न्यस्येतरं करम्” उत्तानंकिञ्चिदुन्नाम्य मुखं विष्टभ्य चोरसा” या० स्मृ० । “पितृ-पात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान् विसर्ज्जयेत् या० स्मृतिः“प्रत्येत्यप्रस्तरे निह्नुवत उत्तानहस्ता दक्षिणोत्ताना वा”कात्या० ८,  २,  ९ । “उत्तानायै विचक्षणः” सुश्रु०

Capeller

German

 उत्तान॑ ausgestreckt,  ausgebreitet,  offen. 

Grassman

German

 uttāná,  a.,  ausgestreckt [Part. von tan mit úd],  insbesondere 2〉 von weiblichen oder weiblich gedachten Wesen ausgestreckt liegend (meist von der Bereitschaft zum Beischlaf).
-ás 1〉 {309, 5}.
-ā́m 1〉 bhū́mim {853, 13}
 {968, 5}. — 2〉 {355, 3}.
-ā́yām 2〉 {201, 3}
 {263, 3}.
-áyos 2〉 camúos {164, 33}.

 úttāna:
-ā́yām 1〉 (dhurí) {164, 14}.

Burnouf

French

 उत्तान उत्तान a. (तन्) dirigé vers le haut.
		 Qui dort
sur le dos,  supinus [lat.]
		 Bas,  sans profondeur,  en parlant de l'eau.
		 Modique
 petit
 faible.
उत्तानपाद n.
  les hauteurs du nord,  Vd.
		 Le sommet du
Meru.
		 L'étoile polaire.
उत्तानशय a. (शी) qui dort sur le dos. -- S. m.
  et f.
 
petit enfant.

Stchoupak

French

 उत्-तान-
 a. (vase) ayant une ouverture en haut 
 déployé,  ouvert 
étendu sur le dos 
 achevé 
 élevé 
 -ई-कृ- ouvrir (la bouche) 
-ई-भू- s'étendre.
°पाद- m.
  patron.  de Dhruva.
उत्तानार्थ- a. (poème) plat.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.