उत्तरीय (uttarIya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English उत्तरीय uttarIya shawl
उत्तरीय uttarIya scarf
उत्तरीय uttarIya upper or outer garment
उत्तरीय uttarIya blanket
उत्तरीय uttarIya upper garment
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishउत्तरीय [uttarīya] यकम् [yakam], यकम् [उत्तर-छ-वा-कप्] An upper garment
स्तनोत्तरीयाणि भवन्ति सङ्गान्निर्मोकपट्टाः फणिभिर्विमुक्ताः 16.17.43.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiउत्तरीयम्
- "उत्तर+छ, वा कप्"
ऊपर पहना जाने वाला वस्त्र
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउत्तरीय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊದೆಯುವ ಬಟ್ಟೆ
निष्पत्तिः - > "छः" (४-२-१३८)
व्युत्पत्तिः - > उत्तरस्मिन् देहभागे भवम्
प्रयोगाः - > "हृतोत्तरीयां प्रसभं सभायामागतह्रियः" । "धौतोत्तरीयप्रतिमच्छवीनि" ।
उल्लेखाः - > किरा० ११-४९, माघ० ४-५
अभिधानरत्नमाला
Sanskritप्रावरण
प्रावरण, संव्यान, प्रच्छादन, उत्तरीय
प्रावरणं संव्यानं प्रच्छादनमुत्तरीयं च ॥ ५४६ ॥
verse 2.1.1.546
page 0062
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउत्तरीयं, (उत्तरस्मिन् ऊर्द्ध्वदेहभागे भवम् ।उत्तर + छ ।) उत्तरीयवस्त्रम् । दोछोट् दोब्जाइत्यादि भाषा । तत्पर्य्यायः । प्रावारः २ उत्तरा-सङ्गः ३ वृहतिका ४ संव्यानम् ५ । इत्यमरः ॥
कक्षा ६ । इति जटाधरः ।(“अथास्य रत्नग्रथितोत्तरीय-मेकान्तपाण्डुस्तनलम्बिहारम्” ।इति रघुः १६ । ४३ । यथा रामायणे २ । ८८ । १४ ।“उत्तरीयमिवासक्तं सुव्यक्तं सीतया तदा” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउत्तरीय उत्तरस्मिन् देहभागे भवः गहा० छ । ऊर्द्ध्वदेहधार्य्येवस्त्रे “धौतोत्तरीयप्रतिमच्छवीनि” माघः स्तनोत्तरीयाणिभवन्ति साक्षात्” “अथास्य रत्नग्रघितोत्तरीयम्” रघुः ।प्रतिनिधिपर्य्यान्तोत्तरीयधारणावश्यकतोक्ता आ० त०यथा । “विकक्षोऽनुत्तरीयश्च नग्नश्चावस्त्र एव च । श्रौतंस्मार्त्तं तथा कर्म न नग्नश्चिन्तयेदपि” भृगु० तद्धारणप्र-कारश्च “यथा यज्ञोपवीतञ्च धार्य्यते च द्विजोत्तमैः । तथासंधार्य्यते यत्नादुत्तराच्छादनं शुभम्” स्मृतिः ।“स्नायाद्वै वाससी धौते अक्लिन्ने परिधाय च । अभावेधौतवस्त्राणां शाणक्षौमाविकानि च । कुतपो योगपट्टंवा द्विवासा येन वा भवेत्” या० स्मृ० । “येन वेतिउपवीतेन तत्प्रनिधीभूतेन कुशरज्ज्वादिना” आ० त०रघु० । “यज्ञोपवीते द्वे धार्य्ये श्रौतस्मार्त्तेषु कर्मसु ।तृतीयञ्चीत्तरीयार्थं वस्त्राणामतिदिश्यते” स्मृतिः ।वर्ज्यान्याह “न स्यूतेन न दग्धेन पारक्येण विशेषतः ।मूषिकोत्कीर्ण्णजीर्णेन कर्म्म कुर्य्याद्विचक्षणः” आ०त० भारतम् । “न रक्तमुल्वणं वासो न नीलञ्च प्रश-स्यते । मलाक्तं च दशाहीनं वर्जयेदर्च्चने बुधः” नर-सिं० । “दशाहीनेन वस्त्रेण कुर्य्यात् कर्म्माण्य-भावतः” उश० । “वस्त्रं नान्यधृतं धार्य्यं न रक्तंमलिनं तथा । जीर्णं वाऽपदशञ्चैव श्वेतं धार्य्यंप्रय-त्नतः” विष्णुध० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.