| YouTube Channel

उत्तरकुरु (uttarakuru)

 
शब्दसागरः
English
उत्तरकुरु mn. (-रुः-रु) Uttarakuru, the country about the north pole.
E.
उत्तर northern, and कुरु the northern part of the globe.
Capeller Eng
English
उत्तरकुरु
m.
pl.
 the northern Kurus.
Yates
English
उत्तर-कुरु (रुः-रु) 1.
m.
n.
 Country
about the North-pole.
Wilson
English
उत्तरकुरु
mn. (-रुः-रु) Uttarakuru, the country about the north
pole.
E.
 उत्तर northern, and कुरु the northern part of the globe.
Monier Williams Cologne
English
उत्तर—कुरु
m.
n.
 one of the nine divisions of the world (the country of the northern Kurus, situated in the north of India, and described as the country of eternal beatitude).
Apte Hindi
Hindi
उत्तरकुरु
पुं*
 उत्तर-कुरु -
उत्तरी कोशल देश
L R Vaidya
English
uttara-kuru {% m. pl. %} the northern Kurus.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Uttarakuru, if Senartʼs text is right, in Mv 〔i.103.10〕 designates an inferior region or people in which successful Bodhisattvas are not reborn: °ruṣu nopapadyanti (along with pretas, asuras, and animals). But mss. all vary: utte ca kuruṣu, uttame ca kuleṣu, (one only) uttara ca kuruṣu. Doubtful. As n. of one of the dvīpas, see dvīpa.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sgra mi yin
१) उत्तरकुरु २) कुरवः ३) कुरु ४) कौरव
sgra mi snyan pa
१) उत्तरकुरु २) कुरवः
पुराणम्
English
उत्तरकुरु / UTTARAKURU. A part of the jambūdvīpa (island of jambū). Mention is made in the mahābhārata that during his conquest arjuna had gone up to this place and carried away from there plenty of wealth. It is believed by common people that this place is inaccessible to human beings. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 28, Stanzas 7 to 20). The southern end of this place is the nīlagiri and the Northern end Mount Meru. The inhabitants are gifted people, with trees bearing flowers and fruits, the flowers fragrant and the fruits sweet.
A particular type of tree known as Kṣīrī (milky) grows here from which milk will flow. There are also trees which will give you whatever you ask. It was the belief of ancient people that with the fruits of Kṣīrī, you could make garments and ornaments. The soil of this place contains gems and in the sand there is gold. Those who fall down from heaven live in this region. The average age of the inhabitants of this place is said to have been eleven thousand years. There is a kind of bird in this place called bhāruṇḍa. These birds drag dead bodies away to caves. (M.B. bhīṣma parva, Chapter 8, Stanzas 2 to 13).
Vedic Reference
English
Uttara Kuru. — The Uttara Kurus, who play a mythical part
in the Epic and later literature, are still a historical people in
the Aitareya Brāhmaṇa, ^1 where they are located beyond the
Himālaya (pareṇa Himavantam). In another passage, ^2 how-
ever, the country of the Uttara Kurus is stated by Vāsiṣṭha
Sātyahavya to be a land of the gods (deva-kṣetra), but Jānaṃ-
tapi Atyarāti was anxious to conquer it, so that it is still not
wholly mythical. It is reasonable to accept Zimmer's view
that the northern Kurus were settled in Kaśmīr, especially as
Kurukṣetra is the region where tribes advancing from Kaśmīr
might naturally be found. Cf. Udīcyas.
1) viii. 14.
2) viii. 23.
Cf. Weber, Indische Studien, 1, 165
Zimmer, Altindisches Leben, 101, 102
Hopkins, Journal of the American Oriental
Society, 13, 75, n.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उत्तरकुरुः,
स्त्री,
 (उत्तरः कुरुः ।) जम्बुद्वीपस्य नव-वर्षान्तर्गतवर्षविशेषः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(“विजित्य यः प्राज्यमयच्छदुत्तरान्कुरूनकुप्यं वसु वासावोपमः” ।इति किरातार्ज्जुनीये । १ । २५ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उत्तरकुरु
पु०
 नववर्षात्मकस्य जम्बुद्वीपस्य वर्षभेदे । वर्षाणांसंस्थितिः सि० शि० उक्ता“लङ्कादेशाद्धिमगिरिरुदघेमकूटोऽथ तस्मात् तस्माच्चान्योनिषध इति ते सिन्धुपर्य्यन्तदैर्घ्याः । एवं सिद्धादुदगपिपुराच्छृङ्गवच्छुक्लनीला वर्षाण्येषां जगुरिह बुधा अन्तरेद्रोणिदेशान् । भारतवर्षभिदं ह्युदगस्मात् किन्नरवर्षमतोहरिवर्षम् । सिद्धपुराच्च तथा कुरु, तस्माद्विद्धि हिर-ण्मयरम्यकवर्षे । माल्यवांश्च यमकोटिपत्तनाद्रोमकाच्च किलगन्धमादनः । नीलशैलनिषधावधी च तावन्तरालमन-योरिलावृतम् । माल्यवज्जलधिमध्यवर्ति यत् तत् तुभद्रतुरगं जगुर्बुधाः । गन्धशैलजलराशिमध्यगं केतु-मालकमिलाकलाविदः । निषधनीलसुगन्धसुमाल्यकैरल-मिलावृतमावृतमाबभौ । अमरकेलिकुलायसमाकुलं रुचि-रकाञ्चनचित्रमहीतलम्” “अत्र भूगोलस्यार्धमुत्तरं जम्बू-द्वीपम् । तस्य ज्ञाराब्धेश्च सन्धिर्निरक्षदेशः । तत्र लङ्कारोमकं सिद्धपुरं यमकोटिरिति पुरचतुष्टयं भूपरिधि-चतुर्थांशान्तरं किल कथितम् । तेभ्यः पुरेभ्यो यस्यांदिशि मेरुः सोत्तरा । अतो लङ्काया उत्तरतो हिमवान्नाम गिरिः पूर्व्वापरसिन्धुपर्य्यन्तदैर्घ्योऽस्ति । तस्योत्तरेहेमकूटः । सोऽपि समुद्रपर्य्यन्तदैर्घ्यः । तथा तदुत्तरे नि-षधः । तेषामन्तरे यथोत्तरम् भारतकिन्नरहरिवर्षाणि । एवंसिद्धपुरादुत्तरतः शृङ्गवान् नाम गिरिः । ततः श्वेतगिरिः ।ततो नीलगिरिरिति । तेऽपि सिन्धुपर्य्यन्तदैर्घ्याः ।तेवामन्तरे च वर्षाणि । तत्रादौ कुरुवर्षम् । तदुत्तरेहिरण्मयम् । ततो रम्यकमिति । अथ यमकोटेरुत्तरतोमाल्यवान् नाम गिरिः । स तु निषधनीलपर्य्यन्तदैर्घ्यः ।तस्य जलधेश्च मध्ये भद्राश्वं वर्षम् । एवं रोमकादुत्तरतोगन्धमादनः तस्य जलधेश्च मध्ये केतुमालम् ।एवं निषधनीलमाल्यवद्गन्धमादनैरावृतमिलावृतं नामनवमखण्डम् । सा खर्गभूमिः । अतस्तत्र देवक्रीडा-गृहाणि” प्रमि० । तत्र प्रधाना नदी भद्राख्या “चक्षुश्च केतुमालञ्च भद्राख्या चोत्तरान् कुरुन्” । सि० शि० ।भा० उ० प० ७ अ० तद्वर्षं वर्ण्णितं यथा “दक्षिणेन तुनीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे । उत्तराः कुरवो राजन्पुण्याः सिद्धनिषेविताः । तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्प-फलोपमाः । पुष्पाणि च सुगन्धीनि रसवन्ति फलानिच । सर्व्वकामफलास्तत्र केचिद् वृक्षा जनाधिप! ।अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र नराधिप । ये क्षरन्तिसदा क्षीरं षड्रसञ्चामृतोपमम् । वस्त्राणि च प्रसूयन्तेफलेष्वाभरणानि च । सर्व्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मका-ञ्चनबालुका । मणिरत्ननिभं रम्यं वज्रवैदूर्य्यसन्निभम् ।भूभागं दृश्यते तत्र पद्मरागसमप्रभम् । सर्व्वर्त्तुसुखसं-स्पर्शा निष्पङ्का च जनाधिप । पुष्करिण्यः शुभास्तत्रसुखस्पर्शा मनोहराः । देवलोकच्युताः सर्व्वे जायन्ते तत्रमानवाः । शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्व्वे सुप्रियदर्शनाः ।मिथुनानि च जायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । तेषान्तेक्षीरिणां क्षीरं पिबन्त्यमृतसन्निभम् । मिथुनं जायतेकाले समन्तत्र प्रवर्द्धते । तुल्यरूपगुणोपेतं समवेशं तथैवच । एवमेवानुरूपञ्च चक्रवाकसमं प्रभी! । निरामयाश्चते लोका नित्यं मुदितमानसाः । दशवर्षसहस्राणि दश-वर्षशतानि च । जीवन्ति ते महाराज! न चान्योऽन्यं जह-त्युत । भारुण्डा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुण्डा भयानकाः ।तान्निर्हरन्तीह मृतान् दरीषु प्रक्षिपन्ति च । उत्तराः कुरवोराजन्! व्याख्यातास्ते समासतः” । तेनास्य पुं स्त्वं क्लीवात्वञ्चउक्तवाक्येभ्यः । भा० स० २७३ अ० अर्ज्जनोत्तरदिग्विजये“इदं पुरं यः प्रविशेद्ध्रवं न स भवेन्नरः । प्रीयामहे त्वयावीर! पर्य्याप्तो विजयस्तव । न चात्र किञ्चिज्जेतव्यम-र्ज्जुनात्र प्रदृश्यते । उत्तराः कुरवोह्येते नात्र युद्धं प्रव-र्त्तते । प्रविष्टोऽपि हि कौन्तेय! नेह द्रक्ष्यसि किञ्चन ।नहि मानुषदेहेन शक्यमत्राभिवीक्षितुम् । अथेह पुरुष-व्याघ्र । किञ्चिदन्यच्चिकीर्षसि । तद्ब्रूहि च करिष्यामोवचनात्तव भारत! । ततस्तानब्रवीद्राजन्नर्जुनः प्रहसन्निव ।पार्थिवत्व चिर्कर्षामि धर्म्मराजस्य धीमतः । न प्रवे-क्ष्यामि वो देशं विरुद्धं यदि मानुषैः । युधिष्ठिराय यत्किञ्चित् करपण्यं प्रदीयताम्” । “ततोदिव्यानि वस्त्राणिदिव्यान्याभरणानि च । क्षौमाजिनानि दिव्यानि तस्य तेप्रददुः करम्” । “तेऽवतीर्य्य बहून् देशानुत्तरांश्च कुरु-नपि” । भा० व० १४५ अ० । “विजित्य यः प्राज्यमयच्छदुत्तरान् कुरूनकुप्यं वसु वासवोपमः” किरा० ।