| YouTube Channel

उत्खात (utkhAta)

 
शब्दसागरः
English
उत्खात
mfn.
 (-तः-ता-तं)
1. Eradicated, pulled up by the roots.
2. De-
stroyed, annihilated.
E.
 उत् up, खन् to dig, and क्त
aff.
Capeller Eng
English
उत्खात
n.
 undermining, extirpation
uneven soil.
Yates
English
उत्खा_त (तः-ता-तं)
a. Eradicated.
Spoken Sanskrit
English
उत्खात utkhAta
adj.
 destroyed
उत्खात utkhAta
adj.
 excavated
उत्खात utkhAta
adj.
 annihilated
उत्खात utkhAta
adj.
 pulled up by the roots
उत्खात utkhAta
adj.
 ppp dug up
उत्खात utkhAta
n.
 extirpating
उत्खात utkhAta
n.
 uneven ground
उत्खात utkhAta
n.
 undermining
उत्खात utkhAta
n.
 hole
उत्खात utkhAta
n.
 hollowing out
उत्खात utkhAta
n.
 cavity
उत्खात utkhAta
n.
 destroying
उत्खात utkhAta
n.
 deepening
उत्खात utkhAta ppp. exterminated
उत्खात utkhAta ppp. eradicated
उत्खात utkhAta
n.
 hollowing out
अवभङ्ग avabhaGga
m.
 hollowing or sinking
उदञ्जलि udaJjali
adj.
 hollowing the palms and then raising them
करक karaka
m.
 ,
n.
 vessel formed by hollowing out cocoa-nut shell
उत्खात utkhAta
adj.
 excavated
खात khAta
adj.
 excavated
निखात nikhAta
adj.
 excavated
परिवर्धित parivardhita
adj.
 excavated
यथाखातम् yathAkhAtam
ind.
 as dug or excavated
चात्वालवत् cAtvAlavat
adj.
 for which this hole is excavated
Wilson
English
उत्खात
mfn.
 (-तः-ता-तं)
1 Eradicated, pulled up by the roots.
2 Destroyed, annihilated.
E.
 उत् up, खन to dig, and क्त
aff.
Apte
English
उत्खात [utkhāta], p. p.
Excavated, dug up. उत्खातं निधिशङ्कया क्षितितलं ध्माता गिरेर्धातवः
Bh.*
 3.4.
Extracted, drawn out
उत्खातं परित्यागशल्यम्
U.*
 3.
Uprooted, plucked up by the roots (lit. )
लीला˚ uprooted in sport
U.*
 3. 16
Māl.
 9.34.
(fig. ) (a) Eradicated, totally destroyed, annihilated
किमुत्खातं नन्दवंशस्य
Mu.*
 1
˚लवणो मधुरेश्वरः प्राप्तः
U.*
 7. (b) Deposed, deprived of power or authority
फलैः संवर्धयामासुरुत्खातप्रतिरोपिताः
R.*
 4.37 (where उत्खात means 'uprooted' also). -तम् A hole, cavity, hollow, uneven ground
अनुत्खातस्तिमित not stopped by uneven ground
Ś.*
 7.33.
Comp.
 -केलिः
f.
 digging out earth in sport (by means of horns, tusks
&c.
 )
उत्खात- केलिः शृङ्गाद्यैर्वप्रक्रीडा निगद्यते.
Apte 1890
English
उत्खात p. p. 1 Excavated, dug up.
2 Extracted, drawn out
उत्खातं परित्यागशल्यं U. 3.
3 Uprooted, plucked up by the roots (lit.)
लीला° uprooted in sport U. 3. 16
Māl. 9. 34.
4 (fig.) (a) Eradicated, totally destroyed, annihilated
किमुत्खातं नंदवंशस्य Mu. 1
°लवणो मधुरेश्वरः प्राप्तः U. 7. (b) Deposed, deprived of power or authority
फलैः संवर्धयामासुरुत्खातप्रतिरोपिताः R. 4. 37 (where उत्खात means ‘uprooted’ also).
तं A hole, cavity, hollow, uneven ground
अनुत्खातस्तिमित not stopped by uneven ground
Ś. 7. 33.
Comp.
केलिः f. digging out earth in sport (by means of horns, tusks &c.)
उत्खातकेलिः शृंगाद्यैर्वप्रक्रीडा निगद्यते.
Monier Williams Cologne
English
उत्-खात
mfn.
 dug up
excavated, eradicated, pulled up by the roots
destroyed, annihilated
उत्-खात
n.
 a hole, cavity
a deepening, uneven ground
undermining, hollowing out
destroying, extirpating,
Mudr.
Monier Williams 1872
English
उत्-खात, अस्, आ, अम्, dug up
excavated, eradicated,
pulled up by the roots
destroyed, annihilated
(अम्),
n. a hole, a cavity, a deepening, uneven ground.
Macdonell
English
उत्खात ut-khāt-a,
n.
 undermining
extirpation
🞄uneven ground
-in,
a.
 uneven 🞄(ground).
Apte Hindi
Hindi
उत्खात
भू* क* कृ* - उद्+खन्+क्त
"खोदा हुआ, खोदकर निकला हुआ"
उत्खात
भू* क* कृ* - उद्+खन्+क्त
"उद्धृत, बाहर निकाला हुआ"
उत्खात
भू* क* कृ* - उद्+खन्+क्त
"जड़ से उखाड़ा हुआ, जड़ समेत तोड़ा हुआ"
उत्खात
भू* क* कृ* - उद्+खन्+क्त
"उन्मुलित, बिल्कुल नष्ट किया हुआ, ध्वस्त"
उत्खात
वि* - उद्+खन्+क्त
"पदच्युत, अधिकार या शक्ति से वंचित किया हुआ"
उत्खातम्
नपुं*
 - उद्+खन्+क्त
"एक गर्त, रन्ध्र, ऊबड़-खाबड़ भूमि"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उत्खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಳ್ಳ ತೋಡುವುದು /ಗುಣಿ ಮಾಡುವುದು /ಅಗೆಯುವುದು
उत्खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಶಪಡಿಸುವುದು /ಹಾಳು ಮಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > उत् +खनु (अवदारणे) - भावे "क्तः" (३-३-११४)
उत्खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೀಳಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > उत् +खनु (अवदारणे) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "फलैः संवर्धयामासुरुत्खातप्रतिरोपिताः" । "विधातुमुत्खातविषाणमण्डलः" ।
उल्लेखाः - > रघु० ४-३७, माघ० १-५७
उत्खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇರು ಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ /ಬುಡಸಹಿತ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "उत्खातविफुलस्तम्भा नागास्त्रुटितशृङ्खलाः"
उल्लेखाः - > याद० १६-२०
उत्खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ /ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "लीलोत्खातमृणालकाण्डकवलच्छेदेषु सम्पादिताः"
उल्लेखाः - > मालती० ९-३४
L R Vaidya
English
utKAta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Dug up, excavated
2. uprooted (as a tree)
3. eradicated, totally destroyed, displaced, deposed, deprived of power or authority, e.g. उत्खातान् प्रतिरोपयन् … मालाकार इव प्रपंचचतुरो राजा चिरं नदति (where the word is used in senses 2 and 3), or उत्खातप्रतिरोपिताः R.iv.37.
utKAta {% (II) n. %} A hole, a cavity.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उत्खात
adjective
यस्य उत्खननम् अभवत्।
"उत्खातानां पादपानां रोपणम् अवश्यं भवेत्।"
Synonyms:
 उत्खात, खात, प्रोत्खात, मूलोत्खात
adjective
यत् उत्खन्यते।
"एषः उत्खातः वृक्षः नास्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उत्खातं, त्रि, (उत् + खन + क्त ।) उन्मूलितम् ।इति जटाधरः ॥
उप्डान इति भाषा ।(“त्याजितैः फलमुत्खातैर्भग्नैश्च बहुधां नृपैः” ।इति रघुवंशे । ४ । ३३ । विदारितः । यथा, --“शैलादाशु त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कान्निवृत्तः” ।इति मेघदूते । ११६ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उत्खात
त्रि०
 उद् + खन--क्त । १ उन्मूलिते २ उत्पाटिते“फलैः संबर्द्धयामासुरुत्खातप्रतिरोपिताः” रघुः ।“रथेनानुत्खातस्तिमितगतिना शकु० भावे क्त । ३ उत्-खनने
न०
 । उत्खातकेलिः ।
Capeller
German
उत्खात
n.
 das Aufgraben, der unebene
Boden.